Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το χρήμα ως αέρας κοπανιστός (ή και ως χρέος)
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το χρήμα ως αέρας κοπανιστός (ή και ως χρέος)

  • A-
  • A+

Κυκλοφορούν πολλά φαντασιοκοπήματα για το χρήμα και η απροσμέτρητη άγνοια πάρα πολλών ανθρώπων τους καθιστά πανεύκολα θύματα των κάθε είδους λαοπλάνων, ενώ οι αρχές της οικονομίας θα έπρεπε να είναι ένα από τα κύρια μαθήματα των παιδιών ήδη από το Δημοτικό, αν όχι από το νηπιαγωγείο. Για παράδειγμα, η κυρία Τερέζα Μέι (Αγγλίδα τέως πρωθυπουργός) έλεγε σε αυτούς που ζητούσαν αυξήσεις ότι τα δέντρα δεν παράγουν χρήμα.

Ενα από τα φαντασιοκοπήματα αυτά ισχυρίζεται ότι το χρήμα αναδύθηκε από μια προηγούμενη φάση της οικονομίας της αγοράς που βασιζόταν στον αντιπραγματισμό, δηλαδή την ανταλλαγή μεταξύ ειδών: μια κουβέρτα ανταλλάσσεται με δύο ζευγάρια παπούτσια. Ενα άλλο φαντασιοκόπημα προσπαθεί να μας πείσει πως το χρήμα κατασκευάστηκε από πολύτιμα μέταλλα. Αν προχωρήσουμε σε μια αποκωδικοποίηση της έννοιας (όπως έλεγε ο κυνικός φιλόσοφος Αντισθένης, «αρχή σοφίας η των ονομάτων επίσκεψις»), φτάνουμε σε συμπεράσματα πολύ κοντά στη (σημερινή) πραγματικότητα.

Τα τραπεζογραμμάτια, που είναι έγγραφη υπόσχεση πληρωμής, προέκυψαν από τις ανάγκες του εμπορίου κατά τον 16ο και τον 17ο αιώνα. Τα χρησιμοποιούσαν λ.χ. για να αποδεχθούν/αναγνωρίσουν την παραλαβή δανείων, με την υποχρέωση της αποπληρωμής τους μέσω των κερδών των μελλοντικών εμπορικών συναλλαγών. Και όταν τα τραπεζογραμμάτια αυτά καλύπτονταν από πολύ γνωστές και αποδεκτές τράπεζες (σαν την Τράπεζα της Αγγλίας) ισοδυναμούσαν με νόμισμα. Τα τραπεζογραμμάτια αυτά δεν αντισταθμίζονταν με κάτι που κατά κοινή παραδοχή να διαθέτει αξία.

Αυτό που διατηρεί στα χρόνια μας την ύπαρξη του χρήματος είναι η σχέση του με το χρέος [η υπόσχεση ότι σε κάποιο συγκεκριμένο (;) χρονικό διάστημα αυτό το χρέος θα ξεπληρωθεί με τόκο]. Το χρήμα σαν χρέος.

Ενα άλλο πολύ διαδεδομένο φαντασιοκόπημα (πάρα πολλοί το έχουν χάψει αυτό!) είναι ότι οι τράπεζες δρουν ως σύνδεσμοι των αποταμιευτών με αυτούς που δανείζονται. Η πραγματικότητα είναι ότι οι τράπεζες δημιουργούν νέο χρήμα όταν δίνουν δάνεια. Δεν δανείζουν τα χρήματα των καταθετών τους σε αυτούς που θέλουν να πάρουν δάνειο. Τα τραπεζικά δάνεια αποτελούνται από χρήματα που φτιάχνονται από το πουθενά και μέσα από αυτά το νέο (από το πουθενά δημιουργημένο) χρήμα πιστώνεται στον λογαριασμό του δανειολήπτη, με την έγγραφη συμφωνία ότι αυτό το δάνειο θα ξεπληρωθεί έντοκα σε ένα ορισμένο χρονικό διάστημα.

Ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν μακράν εντιμότερος σε σχέση με τις τράπεζες. Εκοβε το κυρίαρχο χρήμα του και ξεπλήρωνε τον στρατό του με μετρητά, χωρίς να δημιουργεί χρέος με κανέναν τρόπο.

* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «ηθική του χρέους», οι τράπεζες και οι «επενδυτές»
Σε μια ευνομούμενη και χρηστή παγκόσμια κοινότητα, η έρευνα θα επεκτεινόταν σε πιο κρίσιμα θέματα, όπως για παράδειγμα: Τι ποσοστό του κρατικού χρέους βρίσκεται σε «χέρια» που σχετίζονται με εγκληματικό χρήμα;
Η «ηθική του χρέους», οι τράπεζες και οι «επενδυτές»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η σωφροσύνη συναντά την Ιστορία
Μελετώντας την «Εποχή των Ακρων» του Ερ. Χόμπσμπαουμ παρατηρεί κάποιος την τεράστια δύναμη της Ιστορίας για την ερμηνεία και την κατανόηση του παρόντος. Το παρόν συνομιλώντας με το παρελθόν αναδεικνύει δύο...
Η σωφροσύνη συναντά την Ιστορία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοινωνική λύση για «κόκκινα» δάνεια και πλειστηριασμούς
Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει δεσμευτεί για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, τη νέα σεισάχθεια, που είναι η θεσμοθέτηση και εφαρμογή ενός απλού, αποτελεσματικού, διαφανούς και κοινωνικά δίκαιου προγράμματος ρύθμισης των...
Κοινωνική λύση για «κόκκινα» δάνεια και πλειστηριασμούς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αποκάλυψη των «Ερντογανόμικς»
Ο Ερντογάν έχτισε την οικονομική του διακυβέρνηση προβάλλοντας τον σεβασμό στους κανόνες λειτουργίας των αγορών, αλλά δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που η Ειδική Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης είχε...
Η αποκάλυψη των «Ερντογανόμικς»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πανδημία και οι ποινικές ευθύνες τραπεζικών στελεχών
Οπως είναι γνωστό, η έκδοση Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου αποτελεί «εξαιρετικό» δίκαιο και προϋποθέτει την αντιμετώπιση επειγουσών αναγκών, δυνάμει του άρθρου 44 παρ. 1 του Συντάγματος.
Η πανδημία και οι ποινικές ευθύνες τραπεζικών στελεχών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος φοβάται τους τραπεζίτες;
Το προσωρινό, έστω, κλείσιμο των επιχειρήσεων, η μείωση των εργαζόμενων και το πλήγμα στην κατανάλωση θα επηρεάσουν άμεσα τα εισοδήματα όλων των δανειοληπτών, φυσικών και νομικών προσώπων.
Ποιος φοβάται τους τραπεζίτες;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας