• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 10.9°C / 14.5°C
    2 BF
    93%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.2°C / 12.8°C
    5 BF
    85%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 14.8°C
    4 BF
    83%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    1 BF
    62%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    5 BF
    76%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.0°C / 10.4°C
    1 BF
    95%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 6.8°C
    2 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    2 BF
    85%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.3°C / 16.4°C
    3 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 16.2°C
    2 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 16.4°C
    3 BF
    88%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    4 BF
    90%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.2°C / 14.2°C
    2 BF
    93%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 8.5°C / 11.7°C
    1 BF
    92%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.2°C
    1 BF
    75%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.1°C / 13.8°C
    2 BF
    88%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    4 BF
    86%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 12.8°C
    3 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.0°C / 5.0°C
    2 BF
    94%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η παγκόσμια πολιτική κοινωνία σε μετάβαση

  • A-
  • A+

Το έτος 2019 καταγράφεται ως ιστορικό ορόσημο στην παγκόσμια πολιτική κοινωνία. Συμπληρώνονται 30 χρόνια από την «πτώση του Τείχους» (1989) και 100 χρόνια από την κατάρρευση της Αυτοκρατορίας της Γερμανίας (1919) και την ίδρυση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Και τίθεται το ερώτημα: Αραγε το 2019 είναι μόνον ένα επετειακό έτος για την εξέλιξη της παγκόσμιας πολιτικής κοινωνίας ή μήπως σηματοδοτεί περισσότερα πράγματα και εκφράζει κάτι το οποίο ο ίδιος ο άνθρωπος (ως άτομο και ως συλλογική οντότητα) δεν είναι ακόμη σε θέση να αρθρώσει;

Το ερώτημα, το οποίο θέτει προς συζήτηση μείζονα πολιτικά, οικονομικά και υπαρξιακά προβλήματα της ανθρωπότητας, δεν είναι ρητορικό. Αντιθέτως, είναι θεμελιώδες ερώτημα το οποίο αναφέρεται στην ίδια την ύπαρξη της παγκόσμιας κοινωνίας, όπως αυτή δομήθηκε κατά τους δύο τελευταίους αιώνες (από τα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα μέχρι σήμερα).

Οταν «έπεσε το Τείχος» πολλοί φιλόσοφοι και στοχαστές υποστήριξαν την άποψη, σύμφωνα με την οποία επήλθε το «τέλος της ιστορίας», επιμένοντας στη θέση ότι η ιδεολογική αντιπαράθεση ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή καθίσταται περιττή. Ωστόσο η ιστορική εξέλιξη των πολιτικών πραγμάτων σε παγκόσμια κλίμακα κατέστησε σαφές ότι η θεωρητική φενάκη και η πολιτική αντιπαράθεση είναι δίδυμα αδέλφια. Ο Χέγκελ επισημαίνει ότι «η γλαύκα πετάει στο σούρουπο», πράγμα που σημαίνει ότι η ίδια η θεωρία, η ίδια η φιλοσοφία μπορεί να επεξεργαστεί και τελικά να «κατασκευάσει» δεσμευτικά ορθολογικά ερμηνευτικά σχήματα για την κοινωνία μόνον εάν έχουν συντελεστεί οι ιστορικές αλλαγές.

Βρισκόμαστε λοιπόν σ’ αυτή την ιστορική συγκυρία κατά την οποία έχουν συντελεστεί ριζικές αλλαγές στο πολιτικοκοινωνικό επίπεδο, αλλά δεν διακρίνουμε αντίστοιχες αλλαγές στο σκέπτεσθαι. Εκείνο το οποίο διαπιστώνει κανείς διά γυμνού οφθαλμού (δηλαδή εμπειρικώς) είναι ότι η επανάσταση του συντηρητισμού είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός (Factum). Αυτό σημαίνει ότι ενώ επί σαράντα χρόνια (1949-1989) σε παγκόσμια κλίμακα διεξάγεται ένας ιδεολογικο-πολιτικός διάλογος ανάμεσα στις συντηρητικές ιδεολογικο-πολιτικές δυνάμεις και τις αντίστοιχες σοσιαλιστικές, σήμερα, στις μέρες μας, ζούμε στο καθεστώς της «ανελεύθερης δημοκρατίας». Είναι το καθεστώς του ανθρωπολογικού λαϊκισμού του Σαλβίνι στην Ιταλία.

Προτείνω να συνοψίσουμε τις ιστορικές εξελίξεις των τριάντα ετών (1989-2019) κατά την ακόλουθη λογική:

πρώτον, να εξετάσουμε πώς και γιατί μια πολιτική κοινωνία, όπως π.χ. η Ιταλία, κατέληξε να είναι μια υπόθεση του ανθρωπολογικού λαϊκισμού, όπως τονίζω, και από την άλλη, μια άλλη πολιτική κοινωνία, όπως π.χ. η Ουγγαρία, να πρωταγωνιστεί στη νεο-φασιστική συγκρότηση της παγκόσμιας πολιτικής κοινωνίας.

Και δεύτερον, να ερευνήσουμε τον πολιτικό ρόλο του χρήματος στην εποχή μας. Εχω υποστηρίξει στα βιβλία μου ότι το χρήμα στη σύγχρονη μετανεωτερική εποχή κατέχει τη θέση του «Θεού» της μεσαιωνικής εποχής. Το χρήμα είναι ο Θεός της εποχής μας με την εξής έννοια: είναι το κέντρο του κόσμου με την επισήμανση ότι όλα κινούνται γύρω από αυτό. Για να χρησιμοποιήσω ένα οικείο παράδειγμα από το πεδίο των φυσικών επιστημών: η ηλιοκεντρική ιδέα συγκρότησης του φυσικού κόσμου αντικατέστησε την αντίστοιχη γεωκεντρική. Στο πεδίο της πολιτικής συγκρότησης του κοινωνικού κόσμου έχει συντελεστεί μια ριζική αλλαγή, θα έλεγα, μια «παραδειγματική» αλλαγή» κατά τον Τόμας Κουν. Ποια είναι αυτή; Θα επιχειρήσω συνοπτικά να την περιγράψω, αλλά, εννοείται, πως όλα όσα υποστηρίζω ελέγχονται από τους αναγνώστες μας.

Στον εικοστό πρώτο αιώνα το χρήμα δεν είναι μόνο μέσο ανταλλαγής προϊόντων και οικονομικών αγαθών, αλλά το ίδιο το χρήμα καθίσταται «πράγμα» προς αγορά και πώληση. Η αγοροπωλησία του χρήματος (δηλαδή το χρηματοπιστωτικό σύστημα) έχει αλλάξει ριζικά τη δομή και τη λειτουργία της παγκόσμιας πολιτικής κοινωνίας. Η δεκαετής οικονομική κρίση της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας καταδεικνύει το γεγονός ότι κράτη, κοινωνίες, οικογένειες και άτομα εξαρτώνται από τις αποφάσεις και τις πράξεις του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και όχι από τις αποφάσεις και τις πράξεις της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.

Στη σύντομη αυτή πολιτική παρέμβασή μου τόνισα δύο πράγματα: πρώτον, ότι εντάχθηκε η παγκόσμια πολιτική κοινωνία σ’ ένα πρόγραμμα συντηρητισμού (έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν και μιλάνε για «συντηρητική επανάσταση») και δεύτερον, ότι οι ιστορικές εξελίξεις δεν προδιαγράφονται, πράγμα που σημαίνει ότι ιδέες όπως η πολιτική ελευθερία και η κοινωνική δικαιοσύνη δεν αποτελούν κεφάλαια σε προεκλογικά κομματικά προγράμματα, αλλά είναι, με τους καντιανούς όρους, ρυθμιστικές αρχές της σύγχρονης πολιτικής κοινωνίας.

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αναγκαιότητα και του οραματικού λόγου
Οραματικός λόγος δεν σημαίνει τη «μεγάλη θεωρία» των μεταμοντέρνων, ούτε την υπόσχεση μιας νέας κοινωνίας εκ του μηδενός, απαλλαγμένης αίφνης και με τη μία από όλα τα δεινά. Πρόκειται για ένα όραμα...
Η αναγκαιότητα και του οραματικού λόγου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πολιτικά αδιέξοδα και Aκροδεξιά
Η ιστορική γνώση προσφέρει άφθονα παραδείγματα στα οποία η Aκροδεξιά εκμεταλλεύτηκε την αδυναμία των δημοκρατικών κανόνων και των θεσμών για να κερδίσει υποστηρικτές και εξουσία.
Πολιτικά αδιέξοδα και Aκροδεξιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί σκανδάλων και εξωτερικών απειλών
Είναι ποτέ δυνατόν οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης να μας λογαριάσουν και να μας πάρουν στα σοβαρά, με τις σκανδαλώδεις συγκαλύψεις σκανδάλων και τη θεραπεία τους μέσω νομοσχεδίων που τα παραγράφουν, ενώ...
Περί σκανδάλων και εξωτερικών απειλών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Δημοκρατία και τα σκάνδαλα
Ισως η πιο κατάλληλη περιγραφή για ό,τι συμβαίνει τους τελευταίους μήνες στον τόπο είναι: «χαλασμένη ρώσικη σαλάτα». Υποκλοπές. Ολιγάρχες. Κέντρα και παράκεντρα. Οργανωμένο έγκλημα. Βουλευτής μπλεγμένος με τις...
Η Δημοκρατία και τα σκάνδαλα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα ανθρώπινο δίκτυο ανάπτυξης καινοτόμων πολιτικών για το δημόσιο συμφέρον
Σε πολλές δημόσιες τοποθετήσεις του ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής έχει αναφερθεί στην αξία της ενεργής συμμετοχής των πολιτών, της συμμετοχικής διακυβέρνησης και την ενδυνάμωση της δημοκρατίας ως...
Ενα ανθρώπινο δίκτυο ανάπτυξης καινοτόμων πολιτικών για το δημόσιο συμφέρον

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας