Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το νέο παράδειγμα πολιτικής… είναι παλιό
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το νέο παράδειγμα πολιτικής… είναι παλιό

  • A-
  • A+

Μια κοινωνία που δεν έχει απομακρυνθεί από την ιδέα της άλωσης και κατοχής της πολιτικής εξουσίας για τα οφέλη της, που δείχνει πρόθυμη να ανακυκλώνει την κυκλοφορία των πολιτικών ελίτ από τους λαφυραγωγούς στους γελωτοποιούς και, ξανά πίσω, στους κληρονομικούς σωτήρες ‒σε νέους λαφυραγωγούς, φυλάρχους και αμοραλιστές‒ δύσκολα αλλάζει μοτίβο διακυβέρνησης.

Οταν είχαν ρωτήσει τον Χέγκελ τι είναι η φιλοσοφία ‒σε εποχές που η φιλοσοφία ήταν στα πάνω της‒ είχαν εισπράξει το παρακάτω αφοπλιστικό: «Η φιλοσοφία είναι το βιοποριστικό μέσο των καθηγητών της φιλοσοφίας». Για την πολιτική, την υπόθεση την είχε ξεδιαλύνει ο Γερμανός κοινωνιολόγος Μαξ Βέμπερ στη μνημειώδη ομιλία του στους φοιτητές του Μονάχου, το 1919, με τίτλο «Η πολιτική ως κάλεσμα και ως επάγγελμα» (εκδ. Δώμα, 2019). «Οποιος ασκεί πολιτική, επιζητεί ισχύ: ισχύ είτε ως μέσο για την εξυπηρέτηση άλλων σκοπών (ιδεωδών ή εγωιστικών) είτε “ως αυτοσκοπό”, προκειμένου ν’ απολαύσει το γόητρο που του προσφέρει».

Ο Βέμπερ ήταν ξεκάθαρος: «Ιθύνουσα τάξη που να μην κάνει κάτι τέτοιο δεν υπάρχει». Το ότι, όσοι ζουν αποκλειστικά «για» και όχι «από» την πολιτική, στρατολογούνται κατεξοχήν από δυνάμεις της «πλουτοκρατίας» που δεν έχουν υποτίθεται βιοποριστικό θέμα, δεν συνεπάγεται ότι η πλουτοκρατική ηγεσία δεν επιδιώκει να ζει και «από» την πολιτική∙ ότι δεν εκμεταλλεύεται την εξουσία για ιδιοτελείς σκοπούς. Αφηνε για το τέλος της ομιλίας του, το θέμα των ηθικών εκκλήσεων.

Ακριβώς αυτό το αντιπαράδειγμα του Βέμπερ για τους «επαγγελματίες της πολιτικής» ‒με τεχνικές εγωϊστών μάγων‒ σχετίζεται με τα ζητήματα της ελληνικής κοινωνίας και τα έμμονα βάσανά της. Η μήτρα που εξέθρεψε με απόλυτη ανηθικότητα την ελληνική κρίση επανέρχεται αξιώνοντας εθελούσια είσοδο στον κύκλο του πόνου.

Και ο ανθρωπότυπος του πολιτικού που επιβραβεύει ενίοτε η λαϊκή ψήφος, ενώ η λαϊκή θυμοσοφία, παραδόξως, τον κατατάσσει στην κατηγορία των «άσκαστων πισινών», είναι αυτός που παρακάμπτει κάθε έλλογη συσχέτιση κοινωνικών σκοπών ή αναγκών και κοινωνικο-πολιτικών μέσων ή εργαλείων που είναι διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει για την πλήρωση της «υπέρτατης υπόθεσής μας»∙ ήτοι, της συλλογικής ευημερίας με ειρήνη, ελευθερία, δημοκρατία. Πολλοί, βέβαια, μιλάνε για εποχή μετάβασης, γι’ αυτό που έρχεται και που, προσώρας, αδυνατούμε να δούμε.

Αλλά είμαστε πάντα σε «εποχές μετάβασης». Η εποχή του Χέγκελ, π.χ., ήταν σφραγισμένη από αιματηρούς κοινωνικο-πολιτικούς ανταγωνισμούς, σε ογκούμενο κλίμα εθνικιστικών αντεκδικήσεων τον 19ο αιώνα. Κι όμως, ο Χέγκελ, στη δική του εποχή μετάβασης, έβλεπε την πρόοδο στη μακρά πορεία μέσα από την ελευθερία.

Ο Μαξ Βέμπερ μιλούσε σε ακροατήριο Γερμανών φοιτητών που άλλα ήθελαν να ακούσουν, που είχαν βγει ηττημένοι από τον Μεγάλο Πόλεμο. Μιλούσε ‒σε εποχή μετάβασης‒ στο πικ της Γερμανικής Επανάστασης, λίγες μόλις μέρες μετά τη δολοφονία των ηγετών του Κομμουνιστικού Κόμματος, Καρλ Λίμπκνεχτ και Ρόζας Λούξεμπουργκ και λίγο πριν την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, μιας ανεπιθύμητης τελικά δημοκρατίας που ρουφήχτηκε από την πληθωρικότητα και τις αντιφάσεις της.

Πολλοί από τους ακροατές του στελέχωσαν το Τρίτο Ράιχ και ετοίμασαν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τελικά, το νέο παράδειγμα σκέψης και δράσης που ψάχνουμε, είναι παλιό και δοκιμασμένο. Το ζήτημα είναι ποιος το βλέπει, ποιος το θέλει, ποιος μπορεί να το πετύχει. Οποτε βρέθηκε η κοινωνία στο επίκεντρο των οικονομικών επιλογών, όποτε οι πολλοί υπήρξαν μέτοχοι στη κατασκευή της ευτυχίας τους, τα πράγματα εξελίχθηκαν καλά. Κι αυτό ήταν το δημοκρατικό κοινωνικό κράτος (welfare), στον αντίποδα του πολεμικού κράτους (warfare).

Οποτε έγινε το αντίθετο, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως διατείνεται το «αντιπαράδειγμα πολιτικών» και η κυρίαρχη οικονομική κουλτούρα των τελευταίων δεκαετιών. Αυξήθηκαν οι ανισότητες και οι εντάσεις∙ η διάβρωση του κοινωνικού κεφαλαίου οδήγησε σε αυτή του οικονομικού κεφαλαίου, ο διάλογος εξαντλήθηκε στην οικονομικοποίηση της πολιτικής, άρχισε η γκρίνια, ανέβηκε ο εθνολαϊκισμός, η προσοχή μετατοπίστηκε ‒ πάντως όχι στον άνθρωπο και την κοινωνία, ούτε στην πραγματική οικονομία. Πώς ξεπηδάει, λέτε, πάλι το warfare σε καιρούς ειρήνης και το «κοινωνικό κράτος» γίνεται σύνθημα;

Τούτων δοθέντων, τα πράγματα αύριο δεν θα είναι ούτε για βεβαιότητες ούτε για αυτοθαυμασμούς. Οι δύο αντιπαρατιθέμενες πολιτικές είναι ελλιπείς και, άρα, η υπόθεση της Ελλάδας θα κριθεί και από άλλους παράγοντες. Η μεν Ν.Δ. ψηφίζεται για να τιμωρηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ. Ο δε ΣΥΡΙΖΑ ζητάει ευκαιρία να ολοκληρώσει, γνωρίζοντας πως δεν θα μπορεί να συνεχίσει να κυβερνά όπως πριν.

Προφανώς πολλά λείπουν εδώ και πολλά είναι ανοιχτά, παρά τις διακριτές αξίες και πολιτικές προθέσεις. Μια καλή αφετηρία για όλους, θα ήταν η πολιτική συμμετοχή και όχι η αδιαφορία. Για όσους δεν έχουν το «κάλεσμα» ‒την «πετριά» που θα ‘θελε ο Μαξ Βέμπερ‒ καλό είναι να γίνουν καλύτεροι πολίτες και πολιτικοί, να καλλιεργήσουν τη μεταξύ τους αδελφοσύνη και, κατά τα λοιπά, να κάνουν καλά και έντιμα τη δουλειά τους. Ας αρχίσουμε από τα πολύ βασικά.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι ρωγμές του συστήματος
Αν η αντιμετώπιση της επαπειλούμενης (εκ νέου) εκλογής της Αριστεράς στην κυβέρνηση αποδείχτηκε ικανό κίνητρο για την εν λόγω ανασυσπείρωση, πόσο επαρκές μπορεί να είναι το κίνητρο της αντιμετώπισης της...
Οι ρωγμές του συστήματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
H κομματική δημοκρατία μετά τις εκλογές
Mετά τις εκλογές της 7ης Ιουλίου 2019 και τα δύο κόμματα (δηλαδή η Ν.Δ. και ο ΣΥΡΙΖΑ) επιβάλλεται να ενεργοποιήσουν τον μηχανισμό του πολιτικού αναστοχασμού τους. Εάν γίνει κάτι τέτοιο, θα ωφεληθεί πολλαπλώς η...
H κομματική δημοκρατία μετά τις εκλογές
ΑΠΟΨΕΙΣ
«…Ρίξε λιγάκι τουμπεκί, θεούλη μου….»
Γνωρίζω ότι το κείμενό μου είναι μακροσκελές και μονομερές. Γι’ αυτό ας το διαβάσει όποιος νομίζει ότι έχει κάτι να ωφεληθεί. Οι υπόλοιποι ας παρακολουθούν τον Μητσοτάκη και την παρέα του να «αλώνουν» τη χώρα...
«…Ρίξε λιγάκι τουμπεκί, θεούλη μου….»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανανεωμένο διαβατήριο παραμονής στο επίκεντρο...
ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ, φαίνεται πως συσπειρώνουν μία γερή βάση, ποσοτικά διευρυμένη. Και αν αυτό για τη ΝΔ συνεπάγεται μία χαρμόσυνη επιστροφή σε προηγούμενα στάνταρντς της, για τον ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί το σημείο κλειδί...
Ανανεωμένο διαβατήριο παραμονής στο επίκεντρο...
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Μην πεις πως δεν ήξερες»...
Για να είμαστε ειλικρινείς, δεν διέπεται από ασάφεια το πρόγραμμα της Ν.Δ., αλλά είναι επενδεδυμένο με τον προσωρινό μανδύα της σωτηρίας, ενώ, επί της ουσίας, είναι ένα πρόγραμμα βαθιά αντιλαϊκό και...
«Μην πεις πως δεν ήξερες»...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Είμαστε όλοι μεσαία τάξη;
Η εκλογική συμπεριφορά της «μεσαίας τάξης» φαίνεται ότι διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην επικράτηση της Νέας Δημοκρατίας στις πρόσφατες ευρωεκλογές. Η ανάλυση της ψήφου τεκμηριώνει τον παραπάνω ισχυρισμό.
Είμαστε όλοι μεσαία τάξη;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας