Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενημέρωση (;) και επιστήμη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενημέρωση (;) και επιστήμη

  • A-
  • A+

Οι ανακαλύψεις στην επιστήμη μεταπολεμικά έχουν αποκτήσει έναν καταιγιστικό αλλά και διαρκώς επιταχυνόμενο ρυθμό. Καλώς εχόντων των πραγμάτων, το ευρύτερο ακροατήριο, οι μεγάλες μάζες του κόσμου φαίνεται να απέχουν εκατοντάδες χιλιόμετρα από μια, έστω πρωτόλεια, γνώση των βασικών εφαρμογών που έχουν προκύψει από τις ανακαλύψεις αυτές, οι οποίες έχουν εισχωρήσει στην καθημερινότητά μας. Για παράδειγμα, ο τρισδιάστατος εκτυπωτής και οι εφαρμογές του ή οι ανακαλύψεις στην απεικονιστική Ιατρική δεν έχουν ξεφύγει από αυτή την πρωτόλεια γνώση.

Εδώ είναι ιδιαίτερα ορατή η πλήρης ανεπάρκεια πολλών ΜΜΕ, χάρτινων, ηχητικών ή ηλεκτρονικών, στην Ελλάδα να καλύψουν έστω με στοιχειώδη κατανοητό τρόπο αυτή την ανεπάρκεια, εκτός από δακτυλοδεικτούμενες εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, μόνο ελάχιστες εφημερίδες διαθέτουν λίγες σελίδες την εβδομάδα για να αναδείξουν με κατανοητό τρόπο επιστημονικά θέματα, για τα οποία πολλοί άνθρωποι δεν είχαν καν ακούσει στο σχολείο τους -και αυτό είναι προς τιμήν τους. Το χάσμα όχι μονάχα είναι υπαρκτό, αλλά διευρύνεται καθημερινά, με τον ίδιο σχεδόν ρυθμό που η παγκόσμια πραγματικότητα (παράλληλα με την επιστήμη) μεταβάλλεται τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα.

Και η προσοχή των ακροατηρίων αποσπάται από την επικαιρότητα της στιγμής, από αυτούς που αναζητούν την προσοχή των ακροατηρίων (attention seekers, στα αγγλικά) ή από τις δόσεις ήπιας καλλιέργειας του τρόμου. Και οι δύο αυτές περιπτώσεις είναι σαφέστατα ενταγμένες στη λογική του εμπορεύματος, που οδηγεί στον εκχρηματισμό τους. Τα μετεωρολογικά δελτία είναι ένα από τα παραδείγματα που είναι ενταγμένα στην ήπια καλλιέργεια του τρόμου -«κατακαλόκαιρα αύριο θα βρέξει βατράχια» και άλλα τρομολαγνικά, τα οποία σπάνια επαληθεύονται. Ο βασικός λόγος είναι η δημιουργία τηλεθέασης (μέσω του ήπιου τρόμου, δηλαδή της δημιουργίας προσοχής) ώστε οι τηλεθεάσεις του δελτίου Α να είναι μεγαλύτερες από αυτές του δελτίου Β, πράγμα που μεταφράζεται σε μεγαλύτερα έσοδα (δηλαδή σε εκχρηματισμό).

Οι κύριοι λόγοι είναι δομικοί. Αυτό που «πλασάρεται» ακόμα σαν γνώση είναι ο ντετερμινισμός, που λειτουργούσε μια χαρά (στον βαθμό που οι τότε κοινωνίες το υιοθετούσαν) στα χρόνια του Νεύτωνα τον 18ο αιώνα. Αλλά οι νεότερες ερμηνευτικές της πραγματικότητας μέσω της επιστημονικής προόδου δεν έχουν πια σχέση με τις εκδοχές του ντετερμινισμού. Με την εκτεταμένη διάδοση και χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών δόθηκε η δυνατότητα στις έννοιες της πολυπλοκότητας και της τυχαιότητας να αναδυθούν και να αποτελέσουν στις μέρες μας το επικρατούν επιστημονικό υπόδειγμα. Και είναι σαφές ότι το κάθε κυρίαρχο επιστημονικό υπόδειγμα διαμορφώνει αντίστοιχα μια κοσμοθεωρία, μια κυρίαρχη ερμηνευτική της (κάθε φορά) υφιστάμενης πραγματικότητας.

Το σημερινό πρόβλημα βρίσκεται στο ότι το ερμηνευτικό υπόδειγμα πάρα πολλών ανθρώπων παραμένει το Νευτώνειο, που υποστηρίζει και προπαγανδίζει έναν αυστηρό ντετερμινισμό. Είναι σαν να προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε αυτά που συμβαίνουν στον 21ο αιώνα με τα «μάτια» και τις προσλαμβάνουσες του 18ου αιώνα -μια καθυστέρηση μόλις τριών αιώνων, αυτός είναι ο πραγματικός βαθμός καθυστέρησης.

*ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ναυάγια στην ενημέρωση
Σήμερα τα ΜΜΕ πέφτουν από τα σύννεφα που ο Αργοσαρωνικός είναι μια τοξική βόμβα, στην οποία κυκλοφορούν ανενόχλητα περισσότερα από 30 σάπια και γερασμένα πλοία με καύσιμα, προκειμένου να ανεφοδιάζουν τα μεγάλα...
Ναυάγια στην ενημέρωση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το παράδοξο της επικοινωνίας και ο ΣΥΡΙΖΑ
Η επικοινωνία των εκλογών φανέρωσε την εσωτερική του αμηχανία, όπως η γλώσσα του σώματος αποκαλύπτει τις αντιφατικές διεργασίες του νου. Το ακροατήριο εντοπίζει ενστικτωδώς τις τρύπες του αφηγήματος, όπως και...
Το παράδοξο της επικοινωνίας και ο ΣΥΡΙΖΑ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «αναποφάσιστη» καγκελάριος
«Για την Ελλάδα και το ευρώ δεν γνώριζα από την πρώτη μέρα τι πρέπει να κάνω, ενώ όλοι μου ασκούσαν πίεση να δράσω άμεσα... είπε η μεταξύ άλλων η Αν. Μέρκελ σε συνέντευξή της στη Sueddeutsche Zeitung.
Η «αναποφάσιστη» καγκελάριος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από την επιστήμη στη «σαχλαμάρα»: bullshit
Προσφάτως, όλοι μας, χωρίς να το θέλουμε (κατά τον μήνα Αύγουστο), συμμετείχαμε σε μια υποτίθεται επιστημονική αντιπαράθεση ανάμεσα στον κορυφαίο Αμερικανό κοινωνικό ανθρωπολόγο Michael Herzfeld και τη...
Από την επιστήμη στη «σαχλαμάρα»: bullshit
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συνεχής ηλεκτροπληξία
Η εφεύρεση του συνεχούς ρεύματος από τον Εντισον, όσο κι αν ήταν επαναστατική, απαντήθηκε σύντομα από το εναλλασσόμενο ρεύμα του Τέσλα. Ο ένας κυνικός μεγαλέμπορος του εφευρετικού του μυαλού, ο άλλος...
Συνεχής ηλεκτροπληξία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στο Τούνεζι, στην Μπαρμπαριά, μας έπιασε κακοκεφιά...
Το Συνέδριο της IFJ, που κάθε τρία χρόνια οργανώνεται σε άλλη ήπειρο, φέτος οργανώθηκε στην Τυνησία. Απ’ όπου πριν από οκτώ χρόνια ξεκίνησε η ματαιωμένη «αραβική άνοιξη» (εναρκτήριο θέμα του συνεδρίου), όταν...
Στο Τούνεζι, στην Μπαρμπαριά, μας έπιασε κακοκεφιά...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας