Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εκλογές, ΜΜΕ και φόβος
EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εκλογές, ΜΜΕ και φόβος

  • A-
  • A+

Ας μου επιτραπεί η αναφορά σε τρία προ-εισαγωγικά θέματα. Ο πολιτικός (βλέπε κομματικός) σχηματισμός ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία πρέπει επειγόντως να επανεξετάσει τις σχέσεις του με τις τοπικές κοινωνίες σε επίπεδο όχι μόνο ιδεολογικό αλλά κυρίως οργανωτικό.

Για παράδειγμα, η Πολιτική Γραμματεία του κόμματος αποφάσισε πριν από τις ευρωπαϊκές και αυτοδιοικητικές εκλογές την κατά τόπους συγκρότηση «εκλογικών επιτροπών», οι οποίες θα εξέφραζαν την ευρύτατη κοινωνική αναφορά του ΣΥΡΙΖΑ και της Προοδευτικής Συμμαχίας. Δηλαδή, έναν χώρο από την «εξωκοινοβουλευτική» Αριστερά μέχρι το ριζοσπαστικό Κέντρο. Υπήρξαν αυτές οι επιτροπές; Λειτούργησαν προσεγγίζοντας κάθε δήμο, κάθε γειτονιά, ακόμη και κάθε σπίτι;

Πολύς ο λόγος τον τελευταίο καιρό για την περίφημη «μεσαία» τάξη. Γράφει ο συνάδελφος Κύρκος Δοξιάδης («Εκτός των ανέργων», «Εφ.Συν.» 4/6/2019), πολύ σωστά, «θα διατυπώσω την ακόλουθη “βέβηλη” πρόταση: μεσαίες τάξεις είναι όλες εκείνες οι κοινωνικές ομάδες που, σε μια δεδομένη συγκυρία, βρίσκονται “ανάμεσα” στην αδιαμφισβήτητα ανώτερη και στην αδιαμφισβήτητα κατώτερη τάξη».

Εδώ θα επιθυμούσα να προσθέσω το εξής: ένας πολιτικός χώρος με κύριο πρόταγμα την ανακατανομή του πλούτου και τη διεύρυνση του κοινωνικού κράτους δεν επιτρέπεται να παραγνωρίζει το γεγονός ότι οι ανώτερες κοινωνικές ομάδες αυτού του «ανάμεσα» χώρου υπήρξαν διαχρονικά οι πρωταθλητές της φοροδιαφυγής και οι πρωταίτιοι της χρεοκοπίας της χώρας.

Η Συμφωνία των Πρεσπών θα λαμπρύνει την Ιστορία της Ελλάδας στο διηνεκές, ανεξαρτήτως κάθε μελλοντικού εκλογικού αποτελέσματος. Λυπάμαι ειλικρινά για την πολιτική στάση του ενός από τους δύο μεγάλους πρωταγωνιστές. Οταν έχεις απέναντί σου το εθνικιστικό μαύρο μέτωπο, το οποίο έχει ήδη ηττηθεί μέσω της συμφωνίας και ηθικά, δεν εγκαταλείπεις την πολιτική μάχη. Αλλωστε, δεν σ' το επιτρέπει και η προσωπική ιστορία σου.

Και τώρα στο κυρίως θέμα. Ορθώς επισημαίνει ο πρώην αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Αλ Γκορ ότι «η δημοκρατία των κειμένων έχει δεχτεί την εισβολή της τηλεοπτικής (πλέον και διαδικτυακής) δημοκρατίας, η οποία και κυριαρχεί». Ενα νέφος τοξικού συνδυασμού δήθεν ενημερωτικού ή ψυχαγωγικού λόγου, που εκπορεύεται από τα μέσα ενημέρωσης, και φόβου, που δημιουργείται επίσης από τα μέσα ενημέρωσης, χειραγώγησε κατά απολύτως κυνικό τρόπο τις σκέψεις και αποφάσεις των πολιτών, στην πρόσφατη προεκλογική περίοδο των ευρωπαϊκών εκλογών.

Ο τρόπος ήταν, ακόμη, τόσο προκλητικός και απροκάλυπτος, ώστε προσωπικά αμφιβάλλω εάν η λαϊκή κυριαρχία εκφράστηκε γνησίως και με τους όρους και τις προϋποθέσεις που θέτει το Σύνταγμα.

Η τάση για συγκέντρωση των ηλεκτρονικών μέσων σε λίγα χέρια οργανισμών και εταιρειών έπεισε τον Γερμανό φιλόσοφο Γιούργκεν Χάμπερμας να περιγράψει όσα συμβαίνουν στον χώρο των μέσων ενημέρωσης ως «επαναφεουδαλοποίηση της δημόσιας σφαίρας». Προφανώς ο μεγάλος διανοητής εννοεί ότι επανέρχεται το καθεστώς της φεουδαρχίας στον δημόσιο χώρο.

Ασφαλώς η νομοθετική ρύθμιση για την απόκτηση τηλεοπτικής άδειας ύστερα από καταβολή τιμήματος (νόμος των Παππά - Κρέτσου) υπήρξε κορυφαία και σημαντική στιγμή για τον εκδημοκρατισμό του χώρου των τηλεοπτικών μέσων. Ομως δεν αρκεί. Πρέπει να αυστηροποιηθούν η σχετική νομοθεσία και οι κώδικές δεοντολογίας, που δεσμεύουν το ΕΣΡ κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του. Για παράδειγμα, τα μέσα «κρίνουν» ότι, για να προσχωρήσει ο πολίτης θεατής στον συντηρητισμό της πολιτικής σκέψης και δράσης του, πρέπει να προηγηθεί το πρόγραμμα των ψυχαγωγικών σκουπιδιών που του προσφέρουν και να ακυρωθεί επομένως κάθε σοβαρό επίπεδο ελεύθερης ανταλλαγής ιδεών.

Ο πρόεδρος Φράνκλιν Ρούζβελτ χρησιμοποίησε το «όπλο» της απευθείας επαφής με τον λαό για να εξασφαλίσει την υποστήριξη στο αριστερόστροφο πρόγραμμα του New Deal, παρακάμπτοντας τους τότε «μεσάζοντες» και διαμορφωτές της κοινής γνώμης.

Το πιο εντυπωσιακό όμως νέο στοιχείο στον δημόσιο διάλογο που διεξάγεται στη χώρα μας είναι ο φόβος. Ενώ η εγκληματικότητα στατιστικά μειώνεται, η τηλεόραση μεγεθύνει και μεταδίδει οτιδήποτε σχετικό με το έγκλημα, με αποτέλεσμα ο φόβος των πολιτών να αυξάνεται για ενδεχόμενη εγκληματική ενέργεια σε βάρος τους. Η αντίστοιχη εικόνα επιδρά στον εγκέφαλο άμεσα μέσω της λεγόμενης «ανιχνευτικής αντίδρασης». Οι ιδρυτές των κειμένων της αμερικανικής επανάστασης έγραφαν πως «κανένα άλλο συναίσθημα δεν στερεί τόσο το μυαλό από την ικανότητα να σκέπτεται λογικά και να ενεργεί ανάλογα, όσο ο φόβος».

Και ο Τόμας Πέιν («Κοινός νους») τόνιζε ιδιαίτερα τον κίνδυνο να «κυριαρχήσει στη δημόσια σφαίρα κάποιος φόβος, ο οποίος θα μπορούσε να πλήξει καίρια την τάση των πολιτών να σκέπτονται με οδηγό τον ορθό λόγο». Και πάλι ο Ρούζβελτ μάς υπενθύμιζε «πως το μόνο που είχαμε να φοβηθούμε ήταν… ο φόβος».

Τελικά, «υπάρχουν πολιτικές ριζοσπαστικές και αντιδραστικές, πολιτικές προοδευτικές και συντηρητικές, δημοκρατικές και αυταρχικές, υπάρχουν όμως κυρίως πολιτικές που βασίζονται στον φόβο και πολιτικές που βασίζονται στην εμπιστοσύνη» (γερουσιαστής Εντμουντ Μάσκι). Η ψήφος με γνώμονα την εμπιστοσύνη ανταποκρίνεται, κατά τη γνώμη μου, στις δημοκρατικές και κοινωνικές παραδόσεις. «Ο άνθρωπος, από τη στιγμή που θα απαρνηθεί τον ορθό λόγο, δεν έχει άλλο όπλο για να προστατευτεί από τους πιο τερατώδεις παραλογισμούς (του νόμου και τάξης). Σαν πλοίο χωρίς πηδάλιο, γίνεται έρμαιο των ανέμων, που τον σπρώχνουν εδώ ή εκεί» (Τόμας Τζέφερσον).

* ομότιμος καθηγητής, πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΑΠΟΨΕΙΣ
Σκόρπιες σκέψεις το βράδυ των εκλογών
Οπως εκατομμύρια συνέλληνες, έτσι κι εγώ παρακολούθησα στην οθόνη τη γιορτή της δημοκρατίας, δηλαδή τις εθνικές εκλογές, την περασμένη Κυριακή. Με την εξής διαφορά: η οθόνη ήταν του υπολογιστή μου και το...
Σκόρπιες σκέψεις το βράδυ των εκλογών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αχ, η… μεσαία μου τάξη
Ανέκραξε η κυβέρνηση άμα τη ανακοινώσει των αποτελεσμάτων στις ευρωεκλογές. Κι αμέσως άρχισε ένα ατελείωτο μοιρολόι, στο οποίο οι αυτόκλητες μοιρολογίστρες ανέλαβαν να εξιστορήσουν τα παθήματα της μεσαίας...
Αχ, η… μεσαία μου τάξη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σεμνά και ταπεινά;
Οταν οι πολιτικοί λένε κάτι, δύο τινά ενδέχεται να συμβαίνουν: πρώτον, να το πιστεύουν και, δεύτερον, να μην το πιστεύουν αλλά να πιστεύουν ότι τους συμφέρει να το πουν.
Σεμνά και ταπεινά;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χθες, το σήμερα και το αύριο μπροστά στις κάλπες
Ο νέος διπολισμός, δηλαδή προοδευτικός πόλος απέναντι στο μαύρο μέτωπο, κατά γενική ομολογία θεμελιώνεται και καθιερώνεται πλέον με την πολιτική έννοια των όρων. Ο προοδευτικός -βλέπε και δημοκρατικός- χώρος...
Το χθες, το σήμερα και το αύριο μπροστά στις κάλπες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μητσοτάκης: ένα ψέμα ανά 12 λέξεις…
Κατά τη συνέντευξη που παραχώρησε στο STAR, σε ερώτηση της Μάρας Ζαχαρέα τι θα κάνει με τη 13η σύνταξη που δίνει ο Τσίπρας, ο πρόεδρος της Ν.Δ. απάντησε: «Εγώ δεσμεύομαι στους Ελληνες πολίτες ότι, εφόσον μας...
Μητσοτάκης: ένα ψέμα ανά 12 λέξεις…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Νόμος και τάξη
Νόμος και τάξη. Ως πολιτικό αίτημα συμπυκνώνει τον απόλυτο φόβο, τον φθόνο και το μίσος γι’ αυτόν που κατασκευάζουμε ως «μειονεκτικό» και πάντως γι’ αυτόν που επιλέγει να σκέπτεται και να πράττει διαφορετικά...
Νόμος και τάξη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας