Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα Δυτικά Βαλκάνια σε κρίσιμο σταυροδρόμι
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα Δυτικά Βαλκάνια σε κρίσιμο σταυροδρόμι

  • A-
  • A+

Η E.E. τον Φεβρουάριο του 2018 παρουσίασε τη νέα στρατηγική της για την ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων. Με ιδιαίτερη καθυστέρηση και 15 χρόνια μετά την Ατζέντα Θεσσαλονίκης της ελληνικής προεδρίας του 2003, η Ε.Ε. επαναπροσέγγισε τα Δυτικά Βαλκάνια με πραγματικούς ενταξιακούς όρους. Μέχρι τότε όμως, η Ε.Ε. είχε επικεντρωθεί ιδιαίτερα σε θέματα σταθερότητας, αφήνοντας κεντρικά θέματα κράτους δικαίου, κοινωνικών ελευθεριών και δικαιωμάτων σε δεύτερη μοίρα.

Αυτή η λανθασμένη προσέγγιση έδωσε τη δυνατότητα σε αυταρχικές κυβερνήσεις στα Βαλκάνια να μείνουν στο απυρόβλητο και τα θέματα δημοκρατίας, διαφάνειας και ελεύθερης έκφρασης να μείνουν πίσω. Παράλληλα, για μακρά περίοδο κανένα από τα χρόνια προβλήματα στην περιοχή δεν λύθηκε, με εξαίρεση το ονοματολογικό της Βόρειας Μακεδονίας με την ιστορική Συμφωνία των Πρεσπών, ενώ χαρακτηριστικό αποκορύφωμα της όξυνσης αποτελεί η παρούσα επιδείνωση των σχέσεων Βελιγραδίου-Πρίστινας.

Ετσι σήμερα φτάσαμε σε μια κρίσιμη στιγμή για την ενταξιακή πορεία των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, αλλά και για το μέλλον της ευρύτερης περιοχής της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Στο Βελιγράδι, στα Τίρανα και στην Ποντγκόριτσα, αντικυβερνητικές διαδηλώσεις για μήνες τονίζουν τα πολιτικά και κοινωνικο-οικονομικά αδιέξοδα των χωρών αυτών.

Η Αλβανία αδυνατεί να οργανώσει τις προγραμματισμένες για τον Ιούνιο δημοτικές εκλογές και το Κοινοβούλιό της δεν λειτουργεί ομαλά, ενώ η πολιτική κρίση βαθαίνει με ανυπολόγιστες επιπτώσεις για τη σταθερότητα στη χώρα και την ευρύτερη περιοχή. Ως αποτέλεσμα είναι λογικό να χάσει οποιαδήποτε ευκαιρία είχε για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων τον Ιούνιο. Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη τίποτα δεν προσδίδει αισιοδοξία και τα θεσμικά αδιέξοδα που κληρονομήθηκαν από τη Συμφωνία του Ντέιτον παραμένουν προς όφελος των εθνο-πολιτικών ελίτ και των ξένων συμφερόντων.

Αρκετοί εκλεγμένοι Βαλκάνιοι πολιτικοί έχουν μάθει να κρατούν τους λαούς τους υπό έλεγχο, μέσα από αδιαφανείς οικονομικές δομές διαφθοράς και οργανωμένου εγκλήματος, ελεγχόμενα ΜΜΕ, διάτρητες και απολύτως κομματικοποιημένες δημόσιες διοικήσεις, απαξιωμένα συστήματα Παιδείας και Υγείας. Μια κατάσταση που οδηγεί για δεκαετίες τώρα το καλύτερο κομμάτι της νεολαίας στη φυγή προς το εξωτερικό.

Πρωτίστως βέβαια η ευθύνη βαραίνει τις χώρες τις ίδιες, αλλά και η Ε.Ε. έχει επίσης μερίδιο ευθύνης γιατί διαχρονικά προσεγγίζει την περιοχή μέσα από ένα στενό πρίσμα συμφερόντων των κρατών-μελών της. Τα κριτήρια ένταξης που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί και οι μεταρρυθμίσεις που υποβοηθά, αδυνατίζουν από τα συνεχή αναχώματα που θέτουν τα κράτη-μέλη στο Συμβούλιο.

Σε ένα δυσμενές για μελλοντικές διευρύνσεις ευρωπαϊκό περιβάλλον, τα Δυτικά Βαλκάνια γίνονται για μια ακόμη φορά πεδίο περισσότερο αντιπαράθεσης παρά σύγκλισης για μια μελλοντικά ενωμένη Ευρώπη. Το ενδιαφέρον της Ε.Ε. για την περιοχή που αναδείχθηκε το 2018 με τη στρατηγική διεύρυνσης και τη Διάσκεψη της Σόφιας, ήταν περισσότερο αποτέλεσμα της ανησυχίας για την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας, της Ρωσίας και εν μέρει της Τουρκίας στην περιοχή, παρά η ανάγκη να κλείσει οριστικά η «μαύρη τρύπα» των Δυτικών Βαλκανίων. Γι’ αυτό αυτή η πρόσκαιρα θετική προσπάθεια ήδη δείχνει να φυλλορροεί.

Η Ε.Ε. πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι χρόνια σημεία διεθνοτικών εντάσεων και αποτυχημένες κρατικές δομές θα οδηγήσουν σταδιακά σε συγκρουσιακές τακτικές, αν δεν υπάρχει μια συνεχής και ελπιδοφόρα ενταξιακή πορεία. Τα λάθος μηνύματα για πιθανές αλλαγές συνόρων στο Κόσοβο, που ξεκίνησαν από την Ουάσινγκτον και δυστυχώς υιοθετήθηκαν από πολιτικούς στις Βρυξέλλες, σε κάποιες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αλλά και στην περιοχή, μόνο καταστροφικά μπορεί να αποδειχθούν, ανοίγοντας το κουτί της Πανδώρας μεγαλοϊδεατισμών και εθνοτικών συνενώσεων σε όλα τα Δυτικά Βαλκάνια.

Η παγκόσμια θριαμβολογία για την ιστορική επίτευξη της Συμφωνίας των Πρεσπών φαίνεται και αυτή αδύναμη μπροστά στα μικροπολιτικά συμφέροντα λίγων κρατών-μελών και τη γενικότερη εσωστρέφεια της Ε.Ε. που αλλάζει προς το εθνικιστικότερο. Η πιθανή άρνηση της Ε.Ε. να ξεκινήσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τη Βόρεια Μακεδονία τον Ιούνιο μόνο καταστροφική μπορεί να χαρακτηριστεί πολιτικά και διπλωματικά για τη ΝΑ Ευρώπη.

Η χώρα υπό την κυβέρνηση Ζάεφ έχει προχωρήσει σε σημαντικότατες μεταρρυθμίσεις και υπάρχει πολιτική και εθνοτική ομαλότητα, που και αυτές κινδυνεύουν από οποιεσδήποτε περαιτέρω καθυστερήσεις στην ενταξιακή πορεία. Επίσης, η επιχειρηματολογία σύνδεσης της Βόρειας Μακεδονίας με την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας και πολιτικά λάθος είναι και υποκριτική στην ουσίας της, μια και η ίδια η Ε.Ε. έχει υπογραμμίσει επανειλημμένως ότι κάθε χώρα προχωράει ανεξάρτητα από τις άλλες προς την Ε.Ε. βάσει της επίτευξης των ενταξιακών κριτηρίων. Μένει να δούμε σε λίγες μέρες αν οι εναγκαλισμοί και τα άπειρα συγχαρητήρια στον Ζάεφ από την ευρωπαϊκή πολιτική ελίτ μετατραπούν εν μιά νυκτί σε ένα πισώπλατο μαχαίρωμα, με ανυπολόγιστες επιπτώσεις για τη σταθερότητα στη χώρα αλλά και ευρύτερα, δεδομένης της έκρυθμης κατάστασης στην Αλβανία, στο Κόσοβο και στη Σερβία.

Ο δρόμος της ένταξης στην Ε.Ε. είναι προφανώς μακρύς και ανηφορικός, πρέπει όμως να παραμένει ξεκάθαρα χαρτογραφημένος αλλά και δίκαιος, με στάδια αυστηρής επιτήρησης που θα ενισχύει τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Αν η Ε.Ε. δημιουργεί η ίδια μικροπολιτικά αναχώματα, θολώνει το ευρωπαϊκό όραμα των λαών της περιοχής και ουσιαστικά αφήνει έκθετους σε εθνικιστικές και λαϊκίστικες ντόπιες και διεθνείς πολιτικές, που αποδυναμώνουν την ίδια την Ε.Ε., εκείνους τους Βαλκάνιους πολιτικούς που πίστεψαν σε αυτήν.

Η Ε.Ε. έχει την ιστορική και πολιτική ευθύνη να σταθεί πλάι στις χώρες και τις κυβερνήσεις που έχουν σαφή ευρωπαϊκό προσανατολισμό, όπως αυτή της Βόρειας Μακεδονίας, που αποτελούν παράγοντα σταθερότητας και δημοκρατίας στα Δυτικά Βαλκάνια και στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, αποφασίζοντας θετικά για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

*Πολιτικός σύμβουλος στην Ομάδα Εργασίας για τα Δυτικά Βαλκάνια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ΑΠΟΨΕΙΣ
Βέτο διαρκείας…
Η πρόταση της Γαλλίας για τη διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων των Δυτικών Βαλκανίων συνιστά αυστηροποίηση των προϋποθέσεων και ταυτόχρονα τερματισμό της παράδοσης που θέλει κάθε διαπραγμάτευση να...
Βέτο διαρκείας…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βαλκάνια, ΝΑΤΟ και ΕΚΤ…
Η αντιπαράθεση Γαλλίας–Γερμανίας, που κορυφώθηκε με το βέτο Μακρόν στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας με την Ε.Ε., επεκτείνεται σε νέα μέτωπα.
Βαλκάνια, ΝΑΤΟ και ΕΚΤ…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι επικίνδυνες ακροβασίες της εξωτερικής πολιτικής της Ν.Δ.
Οταν η σημερινή ελληνική κυβέρνηση όφειλε να πάρει πρωτοβουλίες για την ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας, ο κ. Μητσοτάκης παρέμεινε ένας σιωπηλός θεατής, αφήνοντας άλλες χώρες να μπλοκάρουν την έναρξη...
Οι επικίνδυνες ακροβασίες της εξωτερικής πολιτικής της Ν.Δ.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τα Βαλκάνια στο Brexit;
Mετά το βέτο Μακρόν στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία, μια σκληρή στάση της Γαλλίας στο Brexit; Πρόκειται για ένα βήμα που απαιτεί λεπτές ισορροπίες.
Από τα Βαλκάνια στο Brexit;
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Βαπτίσεις
Aς βαφτίζεται όσο θέλει και η Βόρεια Μακεδονία, πρώτη ΠΓΔΜ, πρώην Σκόπια για τους φίλους, κοιτάζει στα δόντια ο Μακρόν και βλέπει τη βαλκανική τερηδόνα πίσω από τον αγώνα των μικρών και αδυνάτων για συμβιβασμό...
Βαπτίσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα Βαλκάνια πέρα από τα δυτικά στερεότυπα
Στη σύγχρονη πραγματικότητα της ευρωπαϊκής ενοποίησης, με πέντε βαλκανικά κράτη-μέλη της Ε.Ε. και άλλα έξι σε διαδικασία ένταξης, η Ε.Ε. δεν διαθέτει μια πραγματική βαλκανική πολιτική. Και δεν είμαι καθόλου...
Τα Βαλκάνια πέρα από τα δυτικά στερεότυπα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας