Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και η επιλογή της ηγεσίας του Αρείου Πάγου
EUROKINISSI/ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και η επιλογή της ηγεσίας του Αρείου Πάγου

  • A-
  • A+

Σε σχέση με την επιλογή προ ημερών της προέδρου και της εισαγγελέως του Αρείου Πάγου και τον θόρυβο που προκλήθηκε και συνεχίζεται να προκαλείται μέχρι σήμερα, προβλέπεται δε να συνεχιστεί μέχρι τις επικείμενες εκλογές, ας σημειωθούν τα παρακάτω (με προσπάθεια κατανόησης και από τον μη νομικό αναγνώστη, γι’ αυτό και γίνεται παραπομπή όσο το δυνατόν λιγότερο στη συνταγματική θεωρία).

Σύμφωνα με το άρθρο 90 παρ. 5 του Συντάγματος (εφεξής Σ), οι προαγωγές στις θέσεις του προέδρου και του αντιπροέδρου των τριών ανωτάτων δικαστηρίων «ενεργούνται με Προεδρικό Διάταγμα που εκδίδεται ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, με επιλογή μεταξύ των μελών του αντίστοιχου ανώτατου Δικαστηρίου, όπως ο νόμος ορίζει». Το αυτό ορίζεται και για την προαγωγή στη θέση του εισαγγελέως του Αρείου Πάγου.

Και ο μεν νόμος δεν αμφισβητείται από κανέναν ότι τηρήθηκε και η Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής διατύπωσε τη γνώμη της μετά από ακρόαση των υποψηφίων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον σχετικό νόμο 3841/2010. Το πρόβλημα δημιούργησε η αντιπολίτευση, επειδή έγινε η επιλογή από το Υπουργικό Συμβούλιο μετά την πρώτη Κυριακή των δημοτικών εκλογών και θεωρεί, λόγω του δυσμενούς για την κυβέρνηση αποτελέσματος, ότι δεν έχει τη λαϊκή προς τούτο νομιμοποίηση και γι’ αυτό και η ίδια εξήγγειλε ότι θα ζητήσει τη διενέργεια εκλογών.

Με την άποψη αυτή της αντιπολίτευσης συντάχθηκαν και συνταγματολόγοι, οι οποίοι, καίτοι έγκυροι και με σημαντικό μέχρι σήμερα επιστημονικό έργο, δεν μπόρεσαν δυστυχώς να αποκολληθούν από προσωπικές πολιτικές τους τοποθετήσεις και να εκφέρουν επιστημονικά θεμελιωμένο λόγο, παρά μόνο γενικό, αόριστο και ιδεοληπτικό, με υιοθέτηση σχεδόν λέξη προς λέξη του σκεπτικού της αντιπολίτευσης (κυρίως Ν.Δ. και ΚΙΝ.ΑΛΛ.).

Συνακόλουθα δε, ταυτιζόμενοι με την αντιπολίτευση, ζητούν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να μην υπογράψει και εκδώσει το παραπάνω Προεδρικό Διάταγμα από 1ης Ιουλίου (αφού λήγει την προηγουμένη ημέρα η θητεία των υφισταμένων προέδρου και εισαγγελέως του Αρείου Πάγου) και εφεξής. Σημειωτέον επίσης ότι, κατά το αυτό άρθρο 90 παρ. 6 Σ, οι πράξεις επιλογής της ηγεσίας (όπως άλλωστε και οι προαγωγές, τοποθετήσεις, μεταθέσεις, αποσπάσεις και μετατάξεις των δικαστικών λειτουργών) δεν προσβάλλονται στο Συμβούλιο της Επικρατείας και δεν υπόκεινται στον ακυρωτικό του έλεγχο.

Κατά τη συνταγματική δε θεωρία, δεν υπόκειται σε ακυρωτική προσβολή ούτε το Προεδρικό Διάταγμα που εκδίδεται και αφορά εν προκειμένω τις κρίσιμες επιλογές (βλ. Συλλογικό έργο καθηγητών Σπυρόπουλου – Κοντιάδη – Ανθόπουλου – Γεραπετρίτη «Σύνταγμα και κατ’ άρθρο ερμηνεία», το οποίο αποτελεί και το πλέον πρόσφατο επιστημονικό έργο ερμηνείας του Συντάγματος – σελ. 1.392 – εφεξής συλλ. έργο). Σύμφωνα με το άρθρο 50 Σ, «ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν έχει άλλες αρμοδιότητες παρά μόνο όσες του απονέμουν ρητά το Σύνταγμα και οι νόμοι που είναι σύμφωνοι με αυτό».

Οι υφιστάμενες συνταγματικές διατάξεις που απονέμουν αρμοδιότητες στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας οφείλουν να ερμηνεύονται συσταλτικά (βλ. στο παραπάνω συλλ. έργο σελ. 971, με παραπομπές σε σύμφωνες γνώμες Τσάτσου και Βενιζέλου). Από συνδυασμό δε συνταγματικών διατάξεων που αναφέρονται, προκύπτει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν δικαιούται να ασκεί δική του πολιτική παράλληλα ή αντίθετα προς την πολιτική της κυβέρνησης (σελ. 971).

Περαιτέρω και για την κατ’ ουσίαν παρόμοια νομική δυνατότητα, σύμφωνα με το άρθρο 42 Σ, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να αναπέμψει στη Βουλή νομοσχέδιο που έχει ψηφιστεί από αυτήν, εκθέτοντας και τους λόγους της αναπομπής και το οποίο κατόπιν μπορεί να επιψηφιστεί με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, όπως ειδικότερα ορίζει το συνταγματικό άρθρο.

Οπως γίνεται δεκτό (βλ. στο αυτό συλλ. έργο σελ. 883 – 884), «είναι σαφές από την ιστορική αναδρομή της διάταξης ότι ο έλεγχος κατά την έκδοση του νόμου και οι λόγοι αναπομπής δεν μπορούν να αφορούν τη σκοπιμότητα του υπό έκδοση νόμου ή την ουσιαστική συμφωνία του Προέδρου της Δημοκρατίας με το περιεχόμενό του. Μπορεί μόνο να ελεγχθεί από τον Πρόεδρο η εξωτερική τυπική συνταγματικότητα, δηλ. η ταυτότητα του υπό έκδοση νόμου με το κείμενο του σχεδίου νόμου που ψηφίστηκε από τη Βουλή και η εσωτερική τυπική συνταγματικότητα, δηλ. η τήρηση κατά τη διαδικασία ψήφισης του νόμου των σχετικών προβλέψεων του Συντάγματος και του Κανονισμού της Βουλής».

Επιπλέον, η μάλλον κρατούσα άποψη δέχεται ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ελέγχει και την ουσιαστική αντισυνταγματικότητα του νόμου «πάντως σε ακραίες και πρόδηλες περιπτώσεις» (στο αυτό συλλ. έργο σελ. 885, με παραπομπές σε σύμφωνη γνώμη Μάνεση και Μαυριά).

Σύμφωνα με τα αμέσως παραπάνω, όπως επισημαίνει και ο διαπρεπέστερος των καθηγητών του Διοικητικού Δικαίου της μεταπολίτευσης, Επαμεινώνδας Σπηλιωτόπουλος, στο βιβλίο του «Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου» σελ. 273, «ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει καθήκον να ελέγξει εάν το σχέδιο του διατάγματος που του υποβάλλεται προς υπογραφή είναι σύμφωνο με τους κανόνες της νομιμότητας, αλλά η έρευνα αυτή περιορίζεται μόνο σε προφανείς παραλείψεις.

Μπορεί επίσης στην περίπτωση των ατομικών διαταγμάτων που εκδίδονται με διακριτική ευχέρεια, καθώς και των κανονιστικών διαταγμάτων, να διατυπώσει εμπιστευτικά, στο όργανο που έχει προσυπογράψει, τη γνώμη του για τη σκοπιμότητα της ρύθμισης που θεσπίζει το διάταγμα. Δεν μπορεί όμως να αρνηθεί να υπογράψει το διάταγμα, εφόσον δεν υπάρχουν προφανείς παραβάσεις της νομιμότητας, ούτε να το τροποποιήσει».

Απ’ όλα τα παραπάνω, είναι φανερό ότι μόνο εάν υπάρχουν ακραίες και προφανείς περιπτώσεις παραβίασης της νομιμότητας μπορεί να αρνηθεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας την υπογραφή και έκδοση του σχετικού διατάγματος. Οχι εάν υπάρχουν παραβάσεις της νομιμότητας απλώς, αλλά θα πρέπει αυτές να είναι ακραίες, πρόδηλες και προφανείς.

Εν προκειμένω, θα μπορούσε να αρνηθεί αν δεν τηρήθηκε η διαδικασία του νόμου για την προεπιλογή των υποψηφίων και δη σε έκδηλο βαθμό ή εάν δεν υπήρξε απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, λαμβανομένη νόμιμα κατά τις διατάξεις λήψης αποφάσεών του, γεγονότα που δεν συνέβησαν και ούτε αιτιάται κάτι τέτοιο η αντιπολίτευση.

Κατόπιν αυτών, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι υποχρεωμένος να υπογράψει και να εκδώσει το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα, διαφορετικά δημιουργείται παραβίαση του Συντάγματος -το σοβαρότερο των παραπτωμάτων που μπορεί να συμβεί- στην οποία φυσικά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, όπως και κάθε άλλος δημοκράτης και λογικός πολιτικός, δεν θα υπέπιπτε ποτέ.

* Ο Δημήτρης Αρ. Φίλης είναι δικηγόρος, πρώην γενικός γραμματέας Αποδήμου Ελληνισμού και μέλος του Δ.Σ. του ΔΣΑ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα ανυπέρβλητα όρια της συνταγματικής αναθεώρησης
Ως προς τη διαδικασία αναθεώρησης, παρότι υπάρχουν και σεβαστές αντίθετες απόψεις, νομίζω ότι ερμηνευτικά οδηγούμαστε στο ότι το Σύνταγμα επιτρέπει την τροποποίησή της, δεδομένου μάλιστα ότι οι παράγραφοι 2...
Τα ανυπέρβλητα όρια της συνταγματικής αναθεώρησης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναθεώρηση δημοκρατική και όχι νεοφιλελεύθερη
Πριν λοιπόν διατυπωθούν οι τελικές προτάσεις, ως προς τις αναθεωρητέες διατάξεις, θα ήταν νομίζω χρήσιμο οι πολιτικές δυνάμεις να σταθμίσουν, για ακόμη μια φορά, την κρίσιμη κοινωνική και πολιτική...
Αναθεώρηση δημοκρατική και όχι νεοφιλελεύθερη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κουβέντες ενηλίκων
Το Κίνημα Αλλαγής προτείνει για μια σειρά από λόγους ο νέος Πρόεδρος να προέρχεται από την Κεντροαριστερά. Είμαστε έτοιμοι για κοινή πρόταση. Εμείς τολμάμε. Το νέο και το παλαιό, το προοδευτικό και το...
Κουβέντες ενηλίκων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτική πράξη
Σε όλες τις πολιτικές κοινωνίες, οι οποίες ως πολιτικές οντότητες έχουν ως θεμέλιό τους τη δημοκρατική αρχή, οι κοινοβουλευτικές εκλογές και η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας θεωρούνται κορυφαίες πολιτικές...
Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτική πράξη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Νομιμότητα πέραν της δημοκρατίας
Για όσα «συμβαίνουν εδώ μέσα» δεν φταίνε, μόνον, οι «γραφειοκράτες στις Βρυξέλλες». Το πραγματικό σκάνδαλο είναι οι αντιδημοκρατικές πρακτικές στο Συμβούλιο της Ε.Ε.
Νομιμότητα πέραν της δημοκρατίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τα θύματα των ναζιστικών θηριωδιών
Ο ιταλικός Αρειος Πάγος υιοθέτησε απόφαση που επιτρέπει στους Διστομίτες να προβούν σε αναγκαστική εκτέλεση κατά της ημικρατικής εταιρείας των γερμανικών σιδηροδρόμων για την ικανοποίηση των αξιώσεών τους.
Για τα θύματα των ναζιστικών θηριωδιών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας