• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.5°C / 24.1°C
    1 BF
    62%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.6°C / 21.7°C
    2 BF
    71%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.0°C / 21.5°C
    0 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 19.7°C
    0 BF
    67%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.9°C / 17.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 19.4°C / 20.9°C
    2 BF
    75%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.4°C / 17.3°C
    2 BF
    88%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    70%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.0°C / 19.9°C
    2 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.1°C / 20.9°C
    1 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.4°C / 21.8°C
    0 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    4 BF
    87%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.3°C / 20.3°C
    1 BF
    71%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    20°C 19.5°C / 19.9°C
    2 BF
    77%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 16.5°C / 23.3°C
    0 BF
    67%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.8°C / 21.0°C
    3 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.8°C / 24.3°C
    0 BF
    76%
  • Καβάλα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    1 BF
    70%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 18.7°C / 21.7°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.3°C / 16.3°C
    1 BF
    84%

Σήμερα έρχεται πάλι στο προσκήνιο το αναπτυξιακό έλλειμμα της Ενωσης

Η κρυφή γοητεία της ΕΚΤ, το χρέος και η ανάπτυξη

  • A-
  • A+

Η πρόσφατη απόφαση της ΕΚΤ έδωσε λεπτομέρειες για τον τρόπο εφαρμογής του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης, που περιλαμβάνει και αγορά κρατικού χρέους, εκτός από καλυμμένα ομόλογα και εγγυημένους τίτλους. Η απόφαση αυτή αποτελεί ιστορική καμπή για την ευρωζώνη και έχει ιδιαίτερη σημασία για τα προβλήματα αποπληθωρισμού, στασιμότητας και υπερχρέωσης που αντιμετωπίζει. Διακηρυγμένος στόχος είναι η επιδίωξη ετήσιου πληθωρισμού 2%.

Υπάρχουν όμως πολλές άλλες πτυχές που αφορούν την ανάκαμψη, τους δημοσιονομικούς κανόνες και το κόστος δανεισμού των κρατών-μελών. Εχει ενδιαφέρον να δούμε προσεκτικά διάφορες παραμέτρους της απόφασης.

Το πρόγραμμα άρχισε στις 9 Μαρτίου 2015 και θα διαρκέσει τουλάχιστον μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2016. Δηλαδή, εάν ο στόχος πληθωρισμού 2% δεν επιτυγχάνεται, το πρόγραμμα θα συνεχιστεί «όσο χρειαστεί». Η πρόβλεψη αυτή προδίδει την ανησυχία για την κατάσταση στασιμότητας στην οποία έχει περιέλθει η ευρωπαϊκή οικονομία.

Ποσοστό 80% των αγορών κρατικών ομολόγων θα πραγματοποιηθεί από τις εθνικές τράπεζες του ευρωσυστήματος, ενώ το 20% θα αγοραστεί από την Κεντρική Τράπεζα στη δευτερογενή αγορά. Η ποσοστιαία δομή επιτρέπει να εξαχθούν δύο συμπεράσματα: πρώτον, η ελλιπής χρηματοοικονομική ολοκλήρωση της ευρωζώνης και δεύτερον, η άρνηση της Γερμανίας να μοιραστεί τον χρηματοοικονομικό κίνδυνο του προγράμματος, αφού δεσμεύεται μόνο για το 20% του συνολικού ποσού που θα διατεθεί.

Αλλά και οι κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας, που οδηγούν στη λιτότητα, επηρεάζονται μέσω των «κρυφών» συνεπειών της ποσοτικής χαλάρωσης. Ενα καλό παράδειγμα προσφέρουν οι γνωστές πρόσφατες αποφάσεις για χορήγηση πρόσθετου χρόνου στη Γαλλία και την Ιταλία προκειμένου να μειώσουν τα ελλείμματα του προϋπολογισμού τους.

Προκύπτει λοιπόν ότι με την πτώση του κόστους δανεισμού που επιφέρει η μείωση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, η χρηματοοικονομική τεχνική της ποσοτικής χαλάρωσης ουσιαστικά προσφέρει ελάφρυνση στο πρόβλημα της υπερχρέωσης των ευρωπαϊκών οικονομιών.

Μπορούμε επομένως να ισχυριστούμε ότι η αρχιτεκτονική του προγράμματος της ΕΚΤ συμπληρώνει ένα βασικό έλλειμμα της αρχιτεκτονικής της ΟΝΕ, η οποία αποστερεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις από δανειστή έσχατης καταφυγής. Η κίνηση Ντράγκι δημιουργεί πρακτικά «προσομοίωση» των απαραίτητων θεσμικών μεταρρυθμίσεων, που για ορισμένες ισχυρές οικονομίες δεν είναι επιθυμητές.

Ετσι όμως, δεν αντιμετωπίζεται το πρόβλημα με θεσμικά διαφανή τρόπο, γεγονός που διατηρεί τις ανησυχίες για το ζήτημα της δημοκρατίας σε μια νομισματική ένωση που δεν έχει ομοσπονδιακό χαρακτήρα. Διότι στην ομοσπονδιακή δομή η παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας αντιστοιχίζεται θεσμικά με κανόνες αμοιβαίας συνδρομής και αλληλεγγύης.

Το θεσμικό έλλειμμα της ευρωζώνης οφείλεται στην απουσία κοινής δημοσιονομικής πολιτικής, παρά την υιοθέτηση κοινού νομίσματος. Το γεγονός αυτό επέτρεψε στις ισχυρότερες χώρες -κυρίως στη Γερμανία- να επωφεληθούν από την πολιτική του ισχυρού ευρώ, να εκμεταλλευτούν τη μεγάλη εσωτερική αγορά και επομένως να διαθέτουν τα πλεονάσματα για άσκηση αναπτυξιακής πολιτικής.

Σήμερα έρχεται πάλι στο προσκήνιο το αναπτυξιακό έλλειμμα της Ενωσης. Ενώ το βάρος του χρέους αποκλείει κάθε επενδυτική προοπτική στις υπερχρεωμένες χώρες, η ΕΚΤ δεν έχει τον θεσμικό ρόλο να λειτουργήσει ως πιστωτής έσχατης καταφυγής, γεγονός που θα διευκόλυνε τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης. Το σενάριο προώθησης της δημοσιονομικής ένωσης θα ήταν απόλυτα λογικό ως επόμενο θεσμικό βήμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Ομως δεν θεωρείται αναγκαίο από όλους, αφού κάποιοι ωφελούνται από την παρούσα κατάσταση.

Η κρίση εξυπηρέτησης του χρέους επιτάχυνε την ανάγκη δημιουργίας ενός «μηχανισμού παροχής ρευστότητας» για να υποκαταστήσει την απουσία «τελικού πιστωτή». Αυτή την ανάγκη εξυπηρετεί το πρόγραμμα της ΕΚΤ.

Το γεγονός ότι η ελεγκτική εξουσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα δημοσιονομικά των χωρών ουσιαστικά έχει συμπληρωθεί μέσω του μηχανισμού επιτήρησης επιτρέπει στη Γερμανία να αποδεχτεί κινήσεις για την αντιμετώπιση της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους.

Με άλλα λόγια, οι αποφάσεις Ντράγκι δημιουργούν χρηματοπιστωτικό μηχανισμό ανάληψης και διαχείρισης ενός μέρους του χρέους κάθε απειλούμενης χώρας, αλλά βεβαίως την ίδια στιγμή εθνικοποιούν τον κίνδυνο. Ταυτόχρονα, η Ελλάδα, που είναι η χώρα με το πιο δυσβάστακτο χρέος, εξαιρείται από το πρόγραμμα, μέχρις ότου αποπληρώσει την επικείμενη δόση του Ιουλίου και αποδεχτεί συγκεκριμένο κατάλογο διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Είναι φαινομενικά ανεξήγητο το γεγονός πώς, εν μέσω χρηματοοικονομικής διευκόλυνσης των μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών, η Ελλάδα, που υφίσταται τεράστιες πιέσεις εξαιτίας του στρεβλού οικοδομήματος της νομισματικής ένωσης, αντιμετωπίζεται με τόση μικροψυχία.

Η εξήγηση πρέπει να αναζητηθεί στο γεγονός ότι η Γερμανία, που έχει μετατρέψει την Ευρώπη σε οικονομική της ενδοχώρα, δεν αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις που αναλογούν στην ηγεμονία αυτή και τα πλεονεκτήματα που έχει αποκομίσει.

Εξαιτίας όμως του αδιεξόδου που αντιμετωπίζει η ευρωζώνη, καθώς Γαλλία και Ιταλία ασφυκτιούν από τη στασιμότητα και τον αποπληθωρισμό, αναγκάζεται να δεχτεί ένα χρηματοοικονομικό υποκατάστατο μιας θεσμικής έλλειψης, δηλαδή μια μη συμβατική λύση.

Βεβαίως, οι διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας, γνωστές από την ένταξή της στην ευρωζώνη, απαιτούν επίσης μια μη συμβατική λύση για το χρέος που η Κεντρική Τράπεζα είναι σε θέση να δώσει, π.χ. με την αγορά ομολόγων του EFSF. Μάλλον ήρθε η στιγμή να αντιληφθεί η Γερμανία ότι «η ευγένεια υποχρεώνει». Με αντάλλαγμα διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

*οικονομολόγος, τ. ανώτερο στελέχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σκληρά συμβόλαια και καλά κρασιά
Στην Ελλάδα, που την τελευταία εβδομάδα ανοίξαμε ξανά, με ένα νέο και ειλικρινές ενδιαφέρον, τις τηλεοράσεις παρακολουθώντας τις προσπάθειες μιας αριστερής κυβέρνησης να πετύχει μερικά απ’ αυτά που χρόνια...
Σκληρά συμβόλαια και καλά κρασιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ξεκάθαρο μήνυμα
Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Καρλσρούης απαντά στην απειλή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Λουξεμβούργου με μια επίδειξη ισχύος και αυτοπεποίθησης.
Ξεκάθαρο μήνυμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επιδείνωση της ρευστότητας
Τριάντα χρόνια μετά την πτώση του Τείχους, που σήμανε και το τέλος του διπολικού συστήματος της Γιάλτας, η προσγείωση στην πραγματικότητα είναι σκληρή. Δεν πρόκειται για μια μακρά μεταβατική περίοδο, για μια...
Επιδείνωση της ρευστότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα επιτόκια, οι ανόητοι και οι «ανόητοι»
Τα επιτόκια δεν λένε απολύτως τίποτα γι’ αυτούς που ξέρουν να αποτιμούν. Οι υπόλοιποι, αυτοί που αγνοούν αυτό το αξίωμα, επιλέγουν είτε το στρατόπεδο των ανόητων είτε το άλλο των «ανόητων».
Τα επιτόκια, οι ανόητοι και οι «ανόητοι»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περιμένοντας το Βερολίνο
Η Γερμανία βρίσκεται σε ύφεση και αρχικά το ζητούμενο για τους εταίρους της στην ευρωζώνη, και κυρίως τη Γαλλία, ήταν αν θα υπάρξει χαλάρωση στην πολιτική μόνιμης δημοσιονομικής λιτότητας
Περιμένοντας το Βερολίνο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ιταλία και το ευρώ
Οι ισχυροί έχουν επιλέξει να εμφανίσουν τη σύγκρουση της ιταλικής κυβέρνησης με το Βερολίνο, το Παρίσι και το διευθυντήριο των Βρυξελλών ως μία αντιπαράθεση μεταξύ λαϊκιστών και ευρωπαϊστών. Μια βολική...
Η Ιταλία και το ευρώ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας