Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ταχύτατες μεταβολές και συνέπειες
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ταχύτατες μεταβολές και συνέπειες

  • A-
  • A+

Για τις μάζες των Ευρωπαίων, οι τελευταίες φάσεις της καταρρέουσας φεουδαρχίας και η ανάδυση ισχυρών εθνικών μοναρχιών ήταν μια περίοδος υπερβολικού στρες. Η ανάπτυξη του εμπορίου, των αγορών εμπορευμάτων και των τραπεζών ανάγκασε τους ιδιοκτήτες γης και κεφαλαίων στον σχηματισμό επιχειρήσεων με μοναδικό στόχο τη μεγιστοποίηση του κέρδους.

Αυτό μπορούσε να υλοποιηθεί μόνο με τη διάσπαση των πατερναλιστικών σχέσεων μικρής κλίμακας, που ήταν χαρακτηριστικά των φεουδαρχικών τιμαρίων και των πόλεων-κάστρων. Μεγάλα κτήματα διαιρέθηκαν σε κομμάτια, οι δουλοπάροικοι και το υπηρετικό προσωπικό αντικαταστάθηκαν από αγρότες-εκμισθωτές και από αγρότες που έδιναν μέρος της σοδειάς τους ως νοίκι και αυτάρκη κτήματα μετατράπηκαν σε κομμάτια γης προς πώληση. Οι αγρότες έχασαν τα χωράφια τους, που τους έτρεφαν, και μεγάλος αριθμός ακτημόνων πλέον χωρικών κατέληγαν στις πόλεις για να εργαστούν για έναν μισθό.

Από τον 11ο αιώνα και μετά, η ζωή έγινε περισσότερο ανταγωνιστική, απρόσωπη και εμπορευματοποιημένη και κυριαρχούσε το κέρδος αντί για την παράδοση. Καθώς διογκώνονταν η φτωχοποίηση και η αποξένωση, ολοένα και περισσότεροι άρχισαν να κάνουν προβλέψεις για τον ερχομό της Δεύτερης Παρουσίας. Πολλοί έβλεπαν το τέλος του κόσμου να έρχεται μπροστά στα μάτια τους, με τις αμαρτίες και την πολυτέλεια της Εκκλησίας, την πόλωση του πλούτου, τους λιμούς, τις πανούκλες, την επέκταση του Ισλάμ και τους ατέλειωτους πολέμους ανάμεσα στις τάξεις των Ευρωπαίων ευγενών.

Ο σημαντικότερος θεωρητικός του δυτικοευρωπαϊκού μεσσιανισμού ήταν ο Ιωακείμ του Φιόρε, ηγούμενος από την Καλαβρία. Κάποια στιγμή μεταξύ του 1190 και του 1195 ανακάλυψε πότε αυτός ο κόσμος που υπέφερε θα έδινε τη θέση του στο βασίλειο του πνεύματος. Πίστευε πως η πρώτη εποχή του κόσμου είναι η εποχή του Πατρός, η δεύτερη του Υιού και η τρίτη του Αγίου Πνεύματος. Η τρίτη εποχή θα ήταν χρόνος ανάπαυσης, όπου δεν θα υπήρχε η ανάγκη του χρήματος ή της ιδιοκτησίας, η ανάγκη για δουλειά, τροφή ή για κατοικία. Η ύπαρξη θα ήταν εντελώς πνευματική και δεν θα χρειάζονταν οι υλικές ανάγκες. Η εποχή του Αγίου Πνεύματος θα ξεκινούσε το 1260.

Αυτή η πρόγνωση έγινε στόχος πολλών στρατιωτικών και μεσσιανικών κινημάτων, με βάση την πίστη πως ο αυτοκράτορας Φρειδερίκος ΙΙ (1199-1250) θα βοηθούσε τους πιστούς να φτάσουν στην τρίτη εποχή. Ο Φρειδερίκος ΙΙ αψηφούσε την παπική εξουσία, προκαλώντας έτσι την παπική απαγόρευση του βαπτίσματος, του γάμου, της εξομολόγησης και των άλλων μυστηρίων και διαλύοντας το παπικό μονοπώλιο.

Ο πρόωρος θάνατός του δεν απομάκρυνε τις μεσσιανικές φαντασιώσεις, που δημιούργησαν μια άλλη «προφητεία», ότι θα ερχόταν πάνω σε ένα άσπρο άλογο για να κυβερνήσει όλον τον κόσμο. Η «προφητεία» έλεγε ότι από τον Πάπα και προς τα κάτω, 2.300 άτομα θα έχαναν τη ζωή τους κάθε μέρα. Ο Φρειδερίκος θα έσφαζε όλους τους τοκογλύφους, τους εμπόρους που έκλεβαν και τους αδίστακτους δικηγόρους.

Ο Μαρξ έλεγε ότι η επανάληψη της ιστορίας μοιάζει με φάρσα. Σήμερα ζούμε μια ανάλογη φάρσα, κυρίως εξαιτίας των ταχύτατων μεταβολών.

* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
1349
Στις 14 Φεβρουαρίου του 1349, ημέρα Σάββατο, ένα σπαρακτικό θέαμα συνέβη στην κεντρική πλατεία του Στρασβούργου, στην καρδιά της πολιτισμένης Ευρώπης. Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι, ενήλικες και παιδιά,...
1349
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπό το «φως του Μεσαίωνα»
Στην εποχή μας, οι ηγεμονικοί χαρακτήρες, όπως ο Μακρόν ή η Μέρκελ, και οι καθοριστικές τους επιλογές φαίνεται να συμβολίζουν την παρουσία ενός ολόκληρου σαρκοφαγικού παρελθόντος μέσα στο ίδιο μας το...
Υπό το «φως του Μεσαίωνα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ξανά για την Ευρώπη
Λίγο πριν από τις ευρωεκλογές και δύο δεκαετίες μετά την καθιέρωση του ευρώ θα μπορούσαμε να σταθούμε ξανά στα εξής σημεία προβληματισμού για το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης, μάλιστα με τη συμμετοχή της...
Ξανά για την Ευρώπη
ΑΠΟΨΕΙΣ
2019, έτος σημαντικών επετείων
Στην αρχή κάθε χρονιάς σημειώνουμε ποιες επετείους θα τιμήσουμε με την παρέλευση στρογγυλού αριθμού ετών κατά προτίμηση. Εχουμε λοιπόν και λέμε για το 2019: 100 χρόνια από την έναρξη της καταστροφικής...
2019, έτος σημαντικών επετείων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διάβαζε και μη ερεύνα
Η αρχική μορφή αυτής της παρότρυνσης ήταν «πίστευε και μη ερεύνα» και αποτελούσε ένα προπαγανδιστικό όπλο για τα λογής δόγματα -πολιτικά και θρησκευτικά. Πάντοτε τα ανοιχτά συστήματα αποτελούσαν περιοχές που...
Διάβαζε και μη ερεύνα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πεζοπορώντας στο Κιργιστάν
Χώρα της κεντρικής Ασίας και πρώην δημοκρατία της Σοβιετικής Ένωσης, το Κιργιστάν ή Κιργιζία έγινε ανεξάρτητο κράτος το 1991. Ο σαραντάκτινος ήλιος της σημαίας του Κιργιστάν αποτελεί αναφορά στις σαράντα φυλές...
Πεζοπορώντας στο Κιργιστάν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας