Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μια πρώτη ματιά στο «Συναξάρι» του Στέλιου Νέστορα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια πρώτη ματιά στο «Συναξάρι» του Στέλιου Νέστορα

  • A-
  • A+

Παρότι θα άξιζε να προτάξω μικρή έστω αναφορά στο εξαιρετικό ήθος γραφής του «Συναξαριού»» του Στέλιου Νέστορα, η περιορισμένη έκταση του κριτικού μου σημειώματος με υποχρεώνει να επικεντρωθώ κατευθείαν στα του περιεχομένου του.

Μέρος πρώτο: Καλύπτει τα πρώτα τριάντα χρόνια της ζωής του (1931-1960) και δίνει την εντύπωση μιας πολιτικά «ανέμελης» περιόδου. Ψάχνοντας, όμως, κάτω απ’ την επιφάνεια, εύκολα διαπιστώνουμε πως σ’ αυτή την περίοδο διαμορφώθηκε ο αξιακός πυρήνας της συνείδησης του πολίτη Στέλιου Νέστορα. Που όρισε τη στάση ζωής του, αλλά και σφυρηλάτησε τις ψυχικές του αντοχές, για να πληρώσει, όταν χρειάστηκε (χουντική επταετία), το πολύ υψηλό τίμημα της δημοκρατικής στάσης ζωής του.

Μέρος δεύτερο: Καλύπτει την «τεμαχισμένη δεκαετία», τη δικτατορία και τον «σωφρονισμό» (1960-1973). Με τον ίδιο να μην είναι πια απλός αφηγητής, αλλά κι απ’ τους πρωταγωνιστές του αντιδικτατορικού αγώνα, όπως και οι σύντροφοί του, μέσα απ’ τις γραμμές της «Δημοκρατικής Αμυνας» στη Θεσσαλονίκη.

Σε ευθεία προέκταση και συνέπεια του απαιτητικού δημοκρατικού και πατριωτικού ήθους του. Υποχρεωμένος, με όλη την… αυτολογοκριτική μετριοφροσύνη του, να ιστορήσει και τα του εαυτού του. Οπου, η απομνημονευματική αφήγησή του, πέραν της αναμφισβήτητης ιστορικής αξίας της, είναι κι ένα γενικότερης πνευματικής αξίας ντοκουμέντο.

Μέρος τρίτο: Καλύπτει τέσσερις πολύ κρίσιμες δεκαετίες, απ’ το 1973-2013, συνιστώντας την κορύφωση του «Συναξαριού», ιδίως όταν αποκαθιστά αδικημένες ή και κακοποιημένες αλήθειες. Οπως για τη μεγάλη κρίση του ’75 στο ΠΑΣΟΚ ή για τα της παραπομπής Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο (τα περί «βρόμικου ’89»), όπου φωτίζονται και οι τραγικές ανεπάρκειες της Αριστεράς.

Προσπερνώτας, μάλιστα, τις περισσότερες σελίδες αυτής της πολύ σημαντικής για τον τόπο μας περιόδου, όπως τις αφιερωμένες στη «δύσκολη προσαρμογή» μετά τη φυλάκισή του (πεντέμισι χρόνια!) στην τραγωδία της Κύπρου και στην πτώση της χούντας, θα σταθώ ιδιαίτερα στα της κρίσης του ’75 στο ΠΑΣΟΚ και στα του «βρόμικου ’89». Οπου, με τη βαρύνουσα «μαρτυρία» του, δείχνει το μέγεθος των «παραθεωρήσεών» τους απ’ την «ιστορία των… νικητών».

  • α. Στην «κρίση στο ΠΑΣΟΚ» (σελ. 379-398): μέγα επίδικο ήταν οι δημοκρατικές διαδικασίες, ως τέταρτος πυλώνας της περιώνυμης «3ης του Σεπτέμβρη» και εγγυητικός για τους τρεις άλλους (εθνική ανεξαρτησία - λαϊκή κυριαρχία - κοινωνική απελευθέρωση). Με τον Στέλιο Νέστορα (όπως και για δεκάδες στελέχη από Αμυνα - ΠΑΚ και όχι μόνο: Καράγιωργας, Κωνσταντόπουλος, Νοταράς, Παπαθανασίου κ.ά.) να ήξερε καλά πως χωρίς δημοκρατική λειτουργία το ΠΑΣΟΚ θα γινόταν ένα αρχηγικό κόμμα, με «ποπουλίστικα» μάλιστα χαρακτηριστικά, που δεν θα μπορούσε να υπηρετήσει το όραμα «για ριζική αλλαγή του κοινωνικού και πολιτικού ορίζοντα». Οπως τελικά και έγινε, καθώς συμπροσδιόρισε με τη Ν.Δ. την όλη έκβαση της Μεταπολίτευσης (χρεοκοπία). Ετσι που, αν τονίσω πως η «κρίση του ’75», ως βαρύνουσα εκτροπή απ’ τον δημοκρατικό κανόνα, ανήκει στα κρίσιμα αφετηριακά αίτια αυτής της έκβασης, να μη θεωρηθεί υπερβολικό ή και άτοπο.
  • β. Στα του «ΣΥΝ της Αριστεράς και της Προόδου» και της παραπομπής Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο (σελ. 433-466): μέγα επίδικο ήταν η «κάθαρση» και η πολιτική ηθική. Με την Αριστερά στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς πολιτικής δίνης, αλλά και αδυνατούσα, όπως αποδείχτηκε, να σηκώσει το πολύ βαρύ φορτίο των επιλογών της. Ηταν, μάλιστα, τέτοιες οι ανεπάρκειές της, που άφησε παντελώς έκθετη και διασυρόμενη την πολιτική τιμή της. Με αποτέλεσμα να «περάσει» ως αλήθεια η φωνασκούσα προπαγάνδα περί «βρόμικου ’89», όπως αυτή καθ’ οδόν στηρίχτηκε όχι μόνο απ’ τη «μεταστροφή» των μεγάλων συγκροτημάτων, αφότου εξέλιπε ο κίνδυνος Κοσκωτά, αλλά και απ’ τη… μετάλλαξη κορυφαίων κεκρακτών της «κάθαρσης» και της «παραπομπής» (οποίος αμοραλισμός!), που είχαν παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο σ’ όλη αυτή την «ιστορία». Η νηφάλιας καθαρότητας αφήγηση αυτών των συμβάντων απ’ τον Στέλιο Νέστορα, με τα όσα εκ των έσω κομίζει (όπως, για παράδειγμα, η πρόταση Ανδρέα, διά του Ποττάκη, να παραπεμφθεί μόνο για τις υποκλοπές και να παραιτηθεί απ’ την πολιτική ζωή, σελ. 447-448, που ρίχνει άλλο φως στα αμφίπλευρα ενδότερα του… βρόμικου ’89!), μας βοηθάει καθοριστικά στη σωστή ανάγνωση αυτής της αμφιλεγόμενης περιόδου. Που τελικά έκλεισε με αναδιπλωτική ανακύκλωση των δικομματικών αδιεξόδων.

Το «Συναξάρι» του Στέλιου Νέστορα, που είναι ένα εξαιρετικά διδακτικό «μάθημα» πολιτικής ηθικής και ιστορικής αυτεπίγνωσης, μας βοηθάει να καταλάβουμε, μεταξύ πολλών άλλων: πρώτον, γιατί η Μεταπολίτευση ήταν τόσο… δυσανεκτική με το δικό του πολιτικό ήθος ή, για να το πούμε αλλιώς, γιατί δεν «άντεχε» αυτό το πολιτικό ήθος, και δεύτερον, που είναι και το μείζον, γιατί χρεοκοπήσαμε και μεταπέσαμε σε μετανεωτερική αποικία (με επικυριαρχούμενο το μέλλον μας!).

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα βιβλιοπωλεία ως «στέκια»
Εξακολουθούν τα βιβλιοπωλεία και στη χώρα μας να αποτελούν κέντρα παρουσίασης βιβλίων. Ισως χρειάζεται να ξαναδούμε από την αρχή αυτή τη διαδικασία. Συχνά οι βιβλιοπαρουσιαστές λειτουργούν «επαγγελματικά»:...
Τα βιβλιοπωλεία ως «στέκια»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι συνεντεύξεις αυτοπροσώπως
Η Ολγα Μπακομάρου θεωρείται –και είναι– η κορυφαία σε συνεντεύξεις δημοσιογράφος. Αυτό έχει καταγραφεί, πάει και τελείωσε. Εκείνο που θα έπρεπε να μας απασχολεί, και κυρίως τα νέα παιδιά που κάνουν τα πρώτα...
Οι συνεντεύξεις αυτοπροσώπως
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κι όμως, η Ν.Δ. ...Κίνας
Αντιγράφω: «Οταν άρχισε ο πόλεμος της Αντίστασης τα πρόσωπα των ανθρώπων σ’ ολόκληρη τη χώρα φωτίστηκαν με ένα ελπιδοφόρο βλέμμα και ένα γενικό αίσθημα ανακούφισης εξαπλώθηκε παντού· τα συννεφιασμένα πρόσωπα...
Κι όμως, η Ν.Δ. ...Κίνας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προγράμματα Σπουδών σε προκρούστειες -δικαστικές- κλίνες
Η μετάδοση των γνώσεων και των δεξιοτήτων υλοποιείται από τα Αναλυτικά Προγράμματα και τα εκπαιδευτικά περιεχόμενα. Στο πλαίσιο της διαπάλης «νομιμοποιούνται» ομάδες ή φορείς να «γνωμοδοτήσουν» για το...
Προγράμματα Σπουδών σε προκρούστειες -δικαστικές- κλίνες
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Για τον Σκούρτη
Τιμητική βραδιά για τον Γιώργο Σκούρτη και το πρωτοποριακό του έργο, που ανανέωσε τη σύγχρονη ελληνική δραματουργία («Νταντάδες», «Κομμάτια και θρύψαλα», «Εκτελεστές», «Ηθοποιοί», «Παγιδευτές», «Σοκ», «Η Δίκη...
Για τον Σκούρτη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας