Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γιάννης Ιωάννου: το βάλσαμο της σάτιρας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γιάννης Ιωάννου: το βάλσαμο της σάτιρας

  • A-
  • A+

Μερικές φορές, όταν η εφήμερη σάτιρα επικεντρώνεται στα καυτά ζητήματα, τα μείζονα μιας οποιασδήποτε, φανταστικής χώρας, της Ελλάδας, της Ευρώπης, του κόσμου, γίνεται –υπό προϋποθέσεις που την καθιστούν επιτυχή– καίρια και συγκροτημένη μορφή ανάλυσης και κριτικής. Οταν μάλιστα εκφράζει μικρότερες ή και μεγαλύτερες, αρνητικές κατά κανόνα, διεγέρσεις και απορίες του κοινού αισθήματος, σαν αυτές που σχετίζονται με ηγεμόνες και καμαρίλες, πολιτικά κουζινομαγειρέματα και την επίδειξη ισχύος στην απεχθή μορφή της παράλογης και άδικης πολιτικής, τότε με υψηλή βεβαιότητα θα μπορούσε κάποιος να την κατατάξει, όχι στα παραπολιτικά ή στα αδέσποτα της κυριακάτικης ευφυολογίας ή της βαρεμάρας, αλλά στα σαλόνια της ολοκληρωμένης πολιτικής πραγματείας…

Αυτός ήταν ο Γιάννης Ιωάννου. Με αυτά τα σκίτσα του. Τι έδειξε; Αναρωτήθηκε «Περί της κακής διακυβέρνησης». Ρωτήθηκε ποιος είναι ο «κακός» πολιτικός. Με μια επικαιρική προβολή μποντλερικού περιγράμματος, ο κακός ήταν για τον Γιάννη ο ανάποδος του υπονοούμενου καλού, αυτός που αντιλαμβάνεται την ποταπότητά του ως γνώρισμα πολιτικής αρετής και που το βράδυ ικετεύει γονατιστός τη γυναίκα του να κλείνει τα δελτία ειδήσεων και τις δημόσιες συζητήσεις, ώστε να μην υποχωρήσουν τα τρυφερά αισθήματα που τρέφει, ένεκα της κακής γνώμης που θα σχηματίσει για το πρόσωπό του. Αυτοί οι πολιτικοί ήταν οι λατρεμένοι ήρωες του Ιωάννου. Οι δε συναντήσεις του με τους δικούς του ανθρώπους ήταν πάντα κάτι σαν αυτό που ο Κωστής Παλαμάς είχε ονομάσει «αναιδές κωμειδύλλιο του πολιτεύεσθαι».

Τα εικονοκλαστικά πολιτικά κόμικ-στριπ που δημοσίευε ο Ιωάννου θα μπορούν να εννοηθούν ως «Ημερολόγια των φαύλων» ή ως «Εγχειρίδιο πολιτικής οικονομίας» – με την παλιομοδίτικη, ουσιαστική σημασία του όρου. Και, χωρίς αμφιβολία, πίσω από τον αφηγητή του ελληνικού πολιτικού βίου βρισκόταν ένας ανατρεπτικός, κοφτερός και ρεαλιστής δημιουργός που χάριζε τις σπαρταριστές, αποδομητικές ανατομίες των στρεβλώσεων του ελληνικού πολιτικού συστήματος και των εγγενών χαρακτηριστικών της ελληνικής ψυχής. Με φόντο μια ολόκληρη χώρα, φανταστική ή πραγματική, που δύσκολα θα μπορούσε να αλλάξει, έστηνε τη δική του φανταστική πολιτική ορθοπεδική, πετύχαινε το ξήλωμα του μανδύα αλλά και της φόδρας –μιας ιδιότυπης ροπής του «σχεδιάζειν και κυβερνάν χάριν παιδιάς»– προκειμένου να δείξει τη γυμνότητα της πολιτικής ελίτ στους αψευδείς κοινωνικοπολιτικούς καθρέφτες του.

Πώς εξηγούσε, όμως, ο ίδιος τη δουλειά του; «Ενας τρόπος να ερμηνεύσω τα πράγματα είναι να τα δω μέσα από τους ανθρώπους που τα δημιουργούν. Προσπαθώ να δω τη διακυβέρνηση του τόπου με τα μάτια του ανθρώπου που την ασκεί. Να βρω μέσα σ’ αυτό το σύμβολο της εξουσίας τις ανθρώπινες αδυναμίες που φιλτράρουν τις ενέργειές του. Αλλά να δω και τον ίδιο σαν έναν πολίτη που κατατρέχεται από την ίδια του την πολιτική. Το ότι δεν γνωρίζω ούτε στο ελάχιστο τον ίδιο τον πρωθυπουργό ή το περιβάλλον του ουδόλως με εμποδίζει να φανταστώ τις πιο προσωπικές του στιγμές, τις πιο μύχιες σκέψεις του. Διότι αυτός που βλέπω, ο άνθρωπος που αναλύω, δεν είναι ο πραγματικός πρωθυπουργός, αλλά η εικόνα που μας παρουσιάζουν…». Αυτά έλεγε για τη σειρά «Δημόσιες Σχέσεις» του. «…Δεν έχω καμία τύψη, αποδίδω πράγματα που στην πραγματικότητα δεν έγιναν έτσι. Ομως… “θα μπορούσαν και να ήταν έτσι”».

Οπως καταλαβαίνετε, ο Ιωάννου κάθε Κυριακή μάς έλεγε τα ψέματά του. Αλλά τι ψέματα; Το ψέμα, έλεγε ο Βολτέρος, είναι φαύλο μόνο όταν προκαλεί ζημιά. Αντίθετα είναι μεγάλη αρετή όταν προκαλεί καλό. Κοντολογίς, για τον Ιωάννου, η συνταγή ήταν μία και αυτή θα μείνει σαν μικρή ή μεγάλη κληρονομιά του πεπερασμένου δημόσιου βίου. Αυτού που μας ευεργέτησε και μας έκανε να χαμογελάμε και να σκεφτόμαστε: «Οποιος δεν θέλει μύγες στην κρεβατοκάμαρά του δεν έχει παρά να σταματήσει να σκορπάει ζάχαρη». Καλό σου ταξίδι, Γιάννη, θα μας λείψεις.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Αρκάς: η θλιβερή κατάπτωση μιας μεγαλοφυΐας
Όσοι περάσαμε δεκαετίες θαυμάζοντας το πάλαι ποτέ υψιπετές χιούμορ του Αρκά, γινόμαστε πλέον θεατές μιας συνεχούς δοσολογικής χορήγησης μεμονωμένων αποσπασματικών σκίτσων, προς τέρψιν ενός αδηφάγου...
Αρκάς: η θλιβερή κατάπτωση μιας μεγαλοφυΐας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η φαντασία στην (τέταρτη) εξουσία
Η λέξη φαντασία ακουγόταν ευχάριστα σε προηγούμενες δεκαετίες. Η φαντασία του καλλιτέχνη, η «φαντασία στην εξουσία», όλα αυτά. Ο τίτλος όμως «Η φαντασία στην είδηση» ενός άρθρου έρευνας που δημοσιεύτηκε στην...
Η φαντασία στην (τέταρτη) εξουσία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελληνικό ποδόσφαιρο - ώρα μηδέν
Ο ελληνικός αθλητισμός ως κοινωνική αναφορά στην καθημερινότητα των πολιτών έχει «ταυτιστεί» με το ποδόσφαιρο και τα συνακόλουθά του, αφού αυτό το άθλημα μονοπωλεί σχεδόν αποκλειστικά το ενδιαφέρον της...
Ελληνικό ποδόσφαιρο - ώρα μηδέν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ευχαριστώ
Παρά την πρόσφατη απόλυτη κατίσχυση στον δημόσιο βίο της χώρας της λογικής των υπονόμων και των βοθρολυμάτων, εγώ, αγαπητοί αναγνώστες, σας έχω ευχάριστα μαντάτα σήμερα. Αλλωστε υπάρχουν πολλά δυσάρεστα...
Ευχαριστώ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος μπορεί να λέγεται δημοσιογράφος και ποιος όχι;
Η ανεξάρτητη δημοσιογραφία και η αποκατάσταση της λειτουργίας της είναι ένα αίτημα κι αυτό το γνωρίζουν καλά όσοι δέχονται να πληρώνουν το τίμημά της. Αυτή θεωρώ ως κρίσιμη διάκριση που αφορά τον καθένα μας...
Ποιος μπορεί να λέγεται δημοσιογράφος και ποιος όχι;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στο Τούνεζι, στην Μπαρμπαριά, μας έπιασε κακοκεφιά...
Το Συνέδριο της IFJ, που κάθε τρία χρόνια οργανώνεται σε άλλη ήπειρο, φέτος οργανώθηκε στην Τυνησία. Απ’ όπου πριν από οκτώ χρόνια ξεκίνησε η ματαιωμένη «αραβική άνοιξη» (εναρκτήριο θέμα του συνεδρίου), όταν...
Στο Τούνεζι, στην Μπαρμπαριά, μας έπιασε κακοκεφιά...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας