Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δένοντας την κόκκινη κλωστή
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δένοντας την κόκκινη κλωστή

  • A-
  • A+

Η τόσο σκληρή όσο και αληθινή ταινία του Κώστα Χαραλάμπους «Δεμένη κόκκινη κλωστή» δείχνει μια σημαντική πλευρά του εμφυλίου. Το πώς η γραμμή του αίματος που ξεκινάει κάποιος συνήθως ολοκληρώνεται από κάποιον άλλον, τον παθόντα, δημιουργώντας έτσι ένα σφιχτό, ατέρμονο δέσιμο, που μονάχα η μεγαλοσύνη κάποιες φορές μπορεί να λύσει (όπως λ.χ. εκείνη των βασανισθέντων της Μακρονήσου που δεν επιδίωξαν εκδίκηση).

Μετά τη φετινή Πρωτομαγιά, ο Δημήτρης Κουφοντίνας, ο εκτελεστής της «17 Νοέμβρη», καταδικασμένος σε έντεκα φορές ισόβια και είκοσι πέντε χρόνια κάθειρξη, «ξαναπιάνει το κόκκινο νήμα της αντίστασης» και ξεκινά απεργία πείνας, αντιδρώντας στο απορριπτικό βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Βόλου, διεκδικώντας έτσι το δικαίωμα στην έβδομη άδειά του από τις φυλακές. Μετέρχεται το μοναδικό όπλο του φυλακισμένου απέναντι στο τιμωρητικό όπλο του εγκλεισμού που το κράτος εφαρμόζει εδώ και αιώνες άκρως αποτελεσματικά, ιδιαίτερα προς εκείνους που αποτάσσονται την εξουσία.

Η φυλακή είναι θεμελιώδης δομή της κοινωνίας που ζούμε, δεν είναι μονάχα ένας τόπος, μια αρχιτεκτονική τυπολογία, μια κατασκευή αλλά μια ιδεολογία, μια κουλτούρα, ένα κοινωνικό φαινόμενο. Εχει συνεπώς μια δικιά της ταυτότητα επιβολής και υποταγής.

Ο εγκλεισμός, όπως και άλλα όπλα που παλαιότερα χρησιμοποιούσε η εξουσία, όπως ο βασανισμός ή ο ακρωτηριασμός (κυρίως πριν από τη Γαλλική Επανάσταση), μαζί με τις επιμέρους μορφές εξαναγκασμού και πειθαναγκασμού (ωράριο, απομόνωση, προαυλισμός, δραστηριότητες, επισκεπτήριο κ.λπ.), δεν στοχεύουν στην άμεση φυσική εξόντωση του αντιπάλου αλλά στη μεταμέλειά του, στην απονέκρωση της θέλησης, στην πνευματική και ψυχική του εξουδετέρωση, στην ανάπλασή του στα πρότυπα που αυτή επιθυμεί.

Γιατί; Η άμεση φυσική εξόντωση δεν εξυπηρετεί το σχέδιο του κράτους και του κεφαλαίου. Η κυριαρχία αποσκοπεί με αυτό στην αποκατάσταση του ελέγχου και στην επαναφορά της κανονικότητας που διασαλεύτηκε από παρεκκλίνουσες συμπεριφορές. Δηλαδή στην ανακατασκευή του πειθήνιου παραγωγικού υποκειμένου, το οποίο θα συμμετέχει στην ανάπτυξη του καπιταλιστικού μοντέλου [1].

Στην περίπτωση του Δημήτρη Κουφοντίνα φαίνεται ότι επαληθεύεται το παράδοξο της κυριαρχίας με όρους Αγκάμπεν. Το βέτο στην έγκριση άδειας λόγω άρνησης μεταμέλειας προσδιορίζει ευθαρσώς τον εν λόγω φυλακισμένο ως τον «ανειρήνευτο άνθρωπο» του αρχαίου γερμανικού δικαίου [2]. Ο Κουφοντίνας δεν μετανοεί, δεν αποκηρύσσει τη δράση του, άρα μπορεί να γίνει ανάθεμα ή -ίσως για την κυριαρχία- πρέπει να γίνει, δηλαδή να μετατεθεί στο κατώφλι μεταξύ ζώου και ανθρώπου, να γίνει ούτε άνθρωπος ούτε θηρίο που παρ' όλ' αυτά κατοικεί σε αμφότερους κόσμους, χωρίς όμως να ανήκει σε κανέναν [3]. Εξαιρείται λοιπόν, μετατίθεται αυτός σε μια κατάσταση εξαίρεσης και την ίδια στιγμή και η ίδια η κοινωνία στον δικαιικό θεσμό της Schutzhaft προκειμένου να προστατευτεί από τον αμετανόητο κακοεργό.

Ακόμα και εάν η ιδεολογική αφετηρία του Κουφοντίνα δεν έπαιξε ρόλο στην απόφαση των Αρχών, η εξαίρεση που αυτή δημιουργεί ίσως συνεχίζει τη γραμμή βίας, δένει την κόκκινη κλωστή και ολοκληρώνει το ατέρμονο δέσιμό της. Η απόφαση των Αρχών, παραφράζοντας τον Φουκό, υποδεικνύει ότι το χρέος του Κουφοντίνα προς την κοινωνία δεν μπορεί να ξεπληρωθεί.

Παρά μονάχα ίσως με τη μεταμέλεια. Με την απογύμνωση των όρων ύπαρξής του. Ετσι όμως η άδεια γίνεται μονάχα ένα αντίδωρο, ένα φρονηματικό εργαλείο επανένταξης στην κοινωνία, κάτι που, εάν ίσχυε, τότε οι ισοβίτες δεν θα έπρεπε να την έχουν. Το δικαίωμα όμως στην άδεια συνδέεται μονάχα με την επανένταξη ή είναι δικαίωμα στον εξανθρωπισμό που οφείλει η πολιτισμένη κοινωνία σε όλα τα μέλη της ανεξαιρέτως;

Αλλωστε, οι προηγούμενες έξι άδειες που είχε πάρει ο Κουφοντίνας είχαν αξιοποιηθεί εκ μέρους του για την τέλεση παράνομων αξιόποινων πράξεων; Η συμπεριφορά και οι κινήσεις του στο σώμα της κοινωνίας ήταν αντικοινωνικές;

Ας θυμηθούμε τη μεταχείριση αντίστοιχων πολιτικών τρομοκρατών που επιδίωκαν την «κοινωνική απελευθέρωση» [4] διαμέσου της ένοπλης προπαγάνδας όπως η Σουζάνα Ρονκόνι και ο Σέρτζιο Σέτζιο στη γειτονική Ιταλία. Η πρώτη υπηρέτησε, το 2006, το υπουργείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ενώ ο δεύτερος συμμετέχει από το 2010 στην ανθρωπιστική οργάνωση Nessuno tocchi Caino για την κατάργηση της θανατικής ποινής. Ας θυμηθούμε άλλους, εξίσου αμετανόητους, όπως η Νάντια Πόντι των Ερυθρών Ταξιαρχιών, η οποία ήδη από το 2003 βρίσκεται σε καθεστώς ημι-ελευθερίας.

Ας ακούσουμε τον Τάσο Λειβαδίτη και «ας αποδώσουμε δικαιοσύνη μ’ ένα άστρο ή μ’ ένα γιασεμί».

[1] P. Macherey, 2013, Φουκό και Μαρξ, το παραγωγικό υποκείμενο, Εκτός Γραμμής [2] G. Agamben, 2005, Homo sacer. Κυρίαρχη εξουσία και γυμνή ζωή, Scripta, σ. 169 [3] Στο ίδιο, σ. 171 [4] Δ. Κουφοντίνας, 2014, Γεννήθηκα 17 Νοέμβρη, Λιβάνης, σ. 382

* δόκτωρ Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Να τους εξαφανίσουμε!
Να τους σφραγίσουμε μέσα στις φυλακές, να τους τελειώσουμε, να τους εξολοθρεύσουμε με ειδικούς νόμους, με ειδικές φυλακές, στην ανάγκη να επαναφέρουμε και την γκιλοτίνα.
Να τους εξαφανίσουμε!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κρίσιμο θέμα η άδεια στον Δημήτρη Κουφοντίνα
Η περίπτωση της μη χορήγησης αδείας στον Κουφοντίνα πρέπει να προσεγγισθεί ψύχραιμα. Δεν πρόκειται για ηθικό ζήτημα, ούτε για πολιτικό ζήτημα, αλλά για ένα κρίσιμο ζήτημα θεσμών.
Κρίσιμο θέμα η άδεια στον Δημήτρη Κουφοντίνα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δήλωση νομιμοφροσύνης, μεταμέλεια, αυτοκριτική
Η άδεια είναι, σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο, δικαίωμα του Δημήτρη Κουφοντίνα. Η εισαγγελία του Αρείου Πάγου προχώρησε στη δίωξη των δύο εισαγγελέων οι οποίοι ενεργώντας σύμφωνα με το νόμο έδωσαν τις δύο...
Δήλωση νομιμοφροσύνης, μεταμέλεια, αυτοκριτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δεκαπεντέμισι χρόνια αργότερα...
Σύμφωνα με την Επιτροπή για τη χορήγηση αδειών στους πολιτικούς κρατούμενους, ο Δημήτρης Κουφοντίνας αποδεικνύεται μια αξιοσημείωτη στιγμή της παλλόμενης συνείδησης της Αριστεράς στον ελλαδικό χώρο, είναι...
Δεκαπεντέμισι χρόνια αργότερα...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τον Δημήτρη Κουφοντίνα…
Είναι σύνηθες οι αποκαλούμενες «δημοκρατίες» όταν νιώθουν απειλή ή θέλουν να αξιώσουν τους όρους της κυριαρχίας τους να παίρνουν αντιδημοκρατικά μέτρα ώστε να επιτύχουν τον σκοπό τους. Και όπως γράφτηκε...
Για τον Δημήτρη Κουφοντίνα…
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Για τον άνθρωπο που πήρε πάνω του τις ευθύνες»
Ο Δημήτρης Κουφοντίνας δεν είναι ένας οποιοσδήποτε κρατούμενος, δεν είναι απλά ένας χαμένος στρατιώτης της επανάστασης –έτσι τον αποκάλεσε κάποτε μια γαλλική εφημερίδα– που δεν έμαθε ποτέ ή δεν θέλησε να...
«Για τον άνθρωπο που πήρε πάνω του τις ευθύνες»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας