Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο Διαπλοκίδης και ο Αρπακράτης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Διαπλοκίδης και ο Αρπακράτης

  • A-
  • A+

Μια μελέτη της Τράπεζας Εξωτερικού Εμπορίου του Μεξικού, το 1978, αναφέρει: «Η τροφή των αγελάδων στο Μεξικό περιέχει περισσότερες πρωτεΐνες από την τροφή των αγροτών που τις φροντίζουν» (εφημερίδα «Η Εποχή», Κυριακή 18 Ιουνίου 2000, σελ.10).

Που είναι αντίστοιχα ο θεμελιωτής και ο στυλοβάτης στο συνεχιζόμενο «παιχνίδι» της (παγκόσμιας) κεφαλαιοκρατίας. Η σύζευξη του αρπάζω (αφαιρώ με τη βία, κλέβω) και του κρατώ (δεσμεύω, εμποδίζω), ως διαδικασίες της καθημερινότητάς μας, μας οδηγούν στον Αρπακράτη.

Η δουλειά του: να πραγματοποιεί τη διαδικασία της πρωταρχικής συσσώρευσης του κεφαλαίου. Λ.χ. ο Αρπακράτης, κατά τις πρώτες φάσεις της βιομηχανικής παραγωγής -και όχι μόνο τότε- συνεισέφερε στη μετατροπή των αγροτικών πληθυσμών σε άτομα εξαρτημένα από τη μισθωτή εργασία (εργατικό δυναμικό των εργοστασίων της Βιομηχανικής Επανάστασης), ενώ στη σημερινή εποχή «σπρώχνει» πληθυσμούς που εντάσσονταν στη διευρυμένη μεσαία τάξη σε στρατιές ανέργων, που αποτελούν ταυτόχρονα και εφεδρική εργατική δύναμη.

Ο Διαπλοκίδης, φυσικός σύμμαχος του Αρπακράτη, έχει αναλάβει τον ρόλο της δημιουργίας συμμαχιών ανάμεσα στις διαφορετικές εκφάνσεις του κεφαλαίου. Λ.χ. αναλαμβάνει τη δημιουργία και την ισχυροποίηση των δεσμών ανάμεσα στο χρηματιστηριακό κεφάλαιο και στις εταιρείες που ανήκουν στην πολιτισμική βιομηχανία.

Ο Αρπακράτης έχει τα εύσημα του θεμελιωτή, ενώ ο Διαπλοκίδης τις δάφνες του στυλοβάτη της περαιτέρω διεύρυνσης του κεφαλαιοκρατικού «παιχνιδιού». Ο ένας φτιάχνει και συντηρεί το αυλάκι, ενώ ο άλλος φροντίζει να τρέχει το νερό μέσα στο αυλάκι. Και οι δυο τους σχετίζονται απαραίτητα με την εξουσία σε κάποιαν από τις μορφές της και προφανώς οι λειτουργίες που επιτελούν δεν εφευρέθηκαν σήμερα. Η κλοπή, η υπεξαίρεση, η λεηλασία διαθέτουν μια μακρότατη διαδρομή ύπαρξης στην ιστορία της ανθρωπότητας και είναι τόσο παλιές όσο και το παιχνίδι της εξουσίας στην ανθρώπινη ιστορία. Παράλληλα, τόσο παλιά είναι και η φροντίδα για το αυγάτισμα και την απόκρυψη των κλοπιμαίων.

Αυτό που δείχνει να υφίσταται μεταβολές είναι οι τρόποι με τους οποίους υλοποιούνται αυτές οι συμπεριφορές. Λ.χ. η επέκταση μερικών ισχυρών χωρών της ευρωπαϊκής Δύσης προς την Αφρική πραγματοποιήθηκε μέσω της «συσκευασίας» της «ανωτερότητας» της λευκής φυλής και, κατά συνέπεια, της «ανάγκης» που έχει η μαύρη φυλή για εκπολιτισμό και καθοδήγηση από την «ανώτερη» φυλή των λευκών. Τίποτα ψευδέστερο τούτου.

Οι ιεραπόστολοι, πρόδρομη μορφή του Αρπακράτη (ιδεολογικοί Αρπακράτες), είχαν αναλάβει τη μαζική διάδοση του λόγου τού (λευκού, ασφαλώς) Θεού στους ετερόχρωμους άθεους/άπιστους. Ο Διαπλοκίδης εμφανίζεται αρκετά αργότερα: μετά από τον εξερευνητή, σχεδόν παράλληλα με τα στρατεύματα κατοχής, παράλληλα ή λίγο μετά τον τραπεζίτη που φροντίζει για τη διεύρυνση της υποτέλειας των κατακτημένων λαών και εδαφών μέσω του τραπεζικού δανεισμού, σύμφωνα με τον οποίο τα δανειζόμενα κεφάλαια κατευθύνονται έτσι ώστε να διευρύνεται η εξάρτηση των κατακτημένων λαών και εδαφών από το μητροπολιτικό κέντρο. Αυτό που έχει πρακτική σημασία είναι η μεταφορά του λεηλατημένου πλούτου προς την εξουσία του μητροπολιτικού κέντρου.

Τόσο ο Αρπακράτης όσο και ο Διαπλοκίδης έχουν εργαστεί πολύ, τα τελευταία εκατοντάδες χρόνια, ώστε να φτάσουμε στη σημερινή εποχή. Βέβαια, το παιχνίδι έχει μεταβληθεί. Δεν απαιτείται πλέον το (θεολογικό) άλλοθι του ιεραπόστολου. Η σωτηρία των ψυχών –και τελικά του Αρπακράτη, του Διαπλοκίδη και των λοιπών dramatis personae– μπορεί να υλοποιηθεί και με άλλους τρόπους, που είναι περισσότερο αποδοτικοί για τη μητρόπολη, με την έννοια του ίδιου έργου σε αρκετά έως πολύ μικρότερο χρόνο.

Η μεγέθυνση του Μαμμωνά, ο χρόνος που είναι χρήμα (δηλαδή μια δεδομένη αντίληψη του χρόνου ο οποίος πρέπει να μεταφράζεται σε χρήμα, ώστε να είναι σε θέση να υπάρχει) εξυπονοεί την κυριαρχία ενός κεφαλαίου που όλο και περισσότερο βιάζεται, αγωνιά, για τους όρους της αναπαραγωγής και της κερδοφορίας του.

Τόσο, ώστε να μη σέβεται και πολύ την ιστορία αυτών των δύο «προσωπικοτήτων», να αμφιβάλλει για την αναγκαιότητα των παραδοσιακών τους λειτουργιών και να σκέφτεται διάφορους συνδυασμούς τους, εφόσον η υβριδιοποίηση (παλαιότερων, «παραδοσιακών») λειτουργιών θα μπορούσε να φέρει ένα περισσότερο ικανοποιητικό «αποτέλεσμα». Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσαμε να φανταζόμαστε τον Αρπα-διαπλοκίδη ή τον Διαπλο-αρπακράτη.

Ούτε βέβαια σέβεται το γεγονός ότι τα κέρδη του προέρχονταν από μακριά. Η μητρόπολη μπορεί και αυτή (όπως έχει συμβεί και παλαιότερα στην ανθρώπινη ιστορία) να αποτελέσει πηγή εύκολου και γρήγορου πλουτισμού. Κατά συνέπεια, σήμερα έχουμε ντόπιους και εισαγόμενους ιεραπόστολους, σε μια μάχη για την εξουσία και τα εξ αυτής προνόμια, για το κέρδος και για τον –όπως φαίνεται– συνεχή στόχο της συσσώρευσης του κεφαλαίου, που μοιάζει να έχει γίνει ολομέτωπη, εκτυλισσόμενη παράλληλα σε όλα τα πιθανά μέτωπα.

*ομότιμος καθηγητή Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Γενεαλογίες κερδοσκοπίας, Νόμπελ της φούσκας
Από τον Θατσερισμό του ’80 έως τα τέλη της δεκαετίας του 1990, οι τραπεζικές τεχνολογίες, οι χρηματοοικονομικές καινοτομίες αγκαλιά με τους οίκους αξιολόγησης και την απουσία κάθε κρατικής ρύθμισης του...
Γενεαλογίες κερδοσκοπίας, Νόμπελ της φούσκας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τεχνολογία και ευελιξία
H εξέλιξη της παγκοσμιο­ποίησης και των οικονομικών και κοινωνικών ευελιξιών βασίστηκε στην αντίφαση ανάμεσα στην ολοκλήρωση του χρηματο­πιστωτικού τομέα καθώς και στην αποσύνθεση της πραγματικής οικονομίας...
Τεχνολογία και ευελιξία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα μικρά βήματα προηγούνται των μεγάλων αλμάτων
Αν, όπως πιστεύει η αντιπολίτευση, οι επενδυτές δεν πείθονται, τότε πώς είχαμε για πρώτη φορά από το 2008 αύξηση επενδύσεων 2,7% στο α’ 9μηνο και εισροή-ρεκόρ 3,1 δισ. ξένων άμεσων επενδύσεων στο α’ 10μηνο του...
Τα μικρά βήματα προηγούνται των μεγάλων αλμάτων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το σύστημα έχει εθιστεί στο δωρεάν χρήμα
Οι κεντρικές τράπεζες διαφύλαξαν το καπιταλιστικό σύστημα το 2008-09, μεταφέροντας τα κακά χρέη στον εαυτό τους. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 9 ετών, το ιδιωτικό σύστημα επιβαρύνθηκε με ακόμη μεγαλύτερο...
Το σύστημα έχει εθιστεί στο δωρεάν χρήμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Σάντερς, ο Τραμπ και η αμερικανική πολιτική ιστορία
Από τη δεκαετία του 1880, όταν είχαν αρχίσει να σχηματίζονται τα μονοπώλια στις ΗΠΑ, με συνέπεια την καταστροφή των μικρών επιχειρήσεων και των αγροτών, είχαν αναληφθεί οι πρώτες προσπάθειες να σχηματιστεί ένα...
Ο Σάντερς, ο Τραμπ και η αμερικανική πολιτική ιστορία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εθνική αναπτυξιακή στρατηγική
Τις επόμενες μέρες αναμένεται να ψηφιστεί από την ελληνική Βουλή το σχέδιο νόμου για να ξεκινήσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης να επενδύει στην Ελλάδα και θα είναι πολύ ενδιαφέρουσα η...
Εθνική αναπτυξιακή στρατηγική

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας