Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μεσσιανισμός - κυνήγι μαγισσών
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μεσσιανισμός - κυνήγι μαγισσών

  • A-
  • A+

Ο μεσσιανισμός είναι η πίστη στον ερχομό ενός μεσσία σαν σωτήρα ή σαν απελευθερωτή μιας ομάδας ανθρώπων. Ο ευρωπαϊκός μεσσιανισμός εμφανίζεται κυρίως στις Αβρααμαϊκές Θρησκείες – τον Χριστιανισμό, τον Ιουδαϊσμό και το Ισλάμ.

Υπάρχει στενή χρονολογική σχέση ανάμεσα στην απαρχή του κυνηγιού των μαγισσών και στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού μεσσιανισμού. Ο Πάπας έδωσε την άδειά του για μαρτύρια εναντίον των μαγισσών λίγο πριν από την Προτεσταντική Μεταρρύθμιση, και το κυνήγι κορυφώθηκε κατά τον 16ο και τον 17ο αιώνα. Η μανία κατά των μαγισσών εντάθηκε ως επακόλουθο της Μεταρρύθμισης –ο Λούθηρος και ο Καλβίνος πίστευαν με φανατισμό στους κινδύνους της μαγείας–, όπως και τα ριζοσπαστικά κινήματα διαμαρτυρίας που βασίζονταν σε μεσσιανικά δόγματα. Κάμποσοι εδώ κι εκεί είχαν παραισθήσεις πως συνουσιάζονταν με τον Διάβολο ή έκαναν ξόρκια στην αγελάδα του γείτονα, μα δεν αποτελούσαν απειλή για τους κατέχοντες και κυβερνώντες.

Οι μάγισσες –αφού στις πλειονότητά τους ήταν γυναίκες(;)– προέρχονταν από τις τάξεις των απογοητευμένων και των απόκληρων, αλλά αυτό δεν τις έκανε να είναι ανατρεπτικές. Ενα κίνημα συνιστά απειλή για το κατεστημένο όταν ενσωματώνει και προωθεί δόγματα κοινωνικής κριτικής ή όταν έχει προχωρήσει σε απειλητικές και επικίνδυνες (για το κατεστημένο) δραστηριότητες.

Οι κυνηγοί των μαγισσών, τα τσιράκια της Ιεράς Εξέτασης, ξεπερνούσαν τον εαυτό τους με στόχο να αυξήσουν τον αριθμό των μαγισσών και να εξαπλώσουν τη φήμη ότι οι μάγισσες υπήρχαν, ήταν πανταχού παρούσες και επικίνδυνες. Το αποτέλεσμα ήταν να γίνει πιστευτή η φήμη των μαγισσών, και άρα να αυξήσει τις κατηγορίες εναντίον τους οπότε και τον κύκλο εργασιών της Ιεράς Εξέτασης.

Στις μέρες μας, αυτό γίνεται σε μεγάλη κλίμακα με τους κατάδικους των κυρίως ιδιωτικών φυλακών στις ΗΠΑ, οι οποίες πληρώνονται από τον κρατικό κορβανά, έτσι ώστε να μεγαλώνει η κερδοφορία τους – ως αγαστή σύμπραξη του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα.

Το πραγματικό αποτέλεσμα του κυνηγιού αυτού ήταν πως οι φτωχοί άρχισαν να πιστεύουν πως ήταν θύματά τους (η φαντασίωση) και όχι θύματα του Πάπα και των αρχόντων (η πραγματικότητα). Ηταν ο γείτονάς σου, αυτός που σου χρωστούσε και που εποφθαλμιούσε τα χωράφια σου, αυτός που γινόταν μάγος/μάγισσα.

Το (πολιτικά) σημαντικό στο κυνήγι αυτό ήταν πως μετατόπιζε την ευθύνη για την κρίση του ύστερου Μεσαίωνα από την Εκκλησία και το κράτος στους φανταστικούς ανθρωπόμορφους δαίμονες, ξεπλένοντας έτσι τους αληθινούς υπαίτιους, μια που η ουσία των προβλημάτων ήταν οι διεφθαρμένοι κληρικοί, οι άρπαγες ευγενείς και οι εκμεταλλευτές υπάλληλοι του κράτους.

*ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Κι ο άγιος φοβέρα θέλει
Ακουγα χθες τις καμπάνες να χτυπούν για τη γιορτή του Σωτήρος και από τα μεγάφωνα τη φωνή του ιερέα που μιλούσε στους πιστούς. Κουράγιο τούς έδινε και τη διαβεβαίωση ότι ο Κύριος είναι κοντά τους....
Κι ο άγιος φοβέρα θέλει
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θρησκευτικότητα και η έννοια του ιερού
​Μπορεί η έννοια του ιερού, στην πρώτη, αυθεντική της σημασία να παραπέμπει ετυμολογικά στο θείο και στη θρησκευτικότητα, ωστόσο δεν θα πρέπει πάντοτε να κατανοείται αποκλειστικά και μόνο μέσα σε ένα...
Θρησκευτικότητα και η έννοια του ιερού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο παραλογισμός της θεοδικίας
Είχαν βέβαια και δίκιο εκείνοι οι λίγοι που, τον τελευταίο μισό αιώνα, αρνούνταν τη βασική αντίθεση ανάμεσα στον ιδεαλισμό, όπως εκείνον του Χέγκελ και, γενικότερα, του Διαφωτισμού, και τον υλισμό στις...
Ο παραλογισμός της θεοδικίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μάθε, παιδί μου, ιερά γράμματα
Δεν είναι η πρώτη φορά που, στην Ελλάδα, το μάθημα των θρησκευτικών γίνεται αντικείμενο αντιπαράθεσης ανάμεσα στην Εκκλησία και την Πολιτεία καθώς και σε πολίτες με διαφορετικές πολιτικές και ιδεολογικές...
Μάθε, παιδί μου, ιερά γράμματα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελληνοχριστιανικό Σύνταγμα;
Ακυρώνοντας την υπουργική απόφαση για τη διδασκαλία του μαθήματος των Θρησκευτικών, το Συμβούλιο της Επικρατείας μοιάζει σαν να δίκασε βάσει του Συντάγματος του 1952-1967 και όχι βάσει του ισχύοντος...
Ελληνοχριστιανικό Σύνταγμα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ομοφυλοφιλία στο Βυζάντιο: έγκλημα και τιμωρία
Οι περισσότεροι επικριτές του νόμου για την αναγνώριση ταυτότητας φύλου, όσοι δεν είναι υποκριτές και καιροσκόποι, είναι αναμφίβολα αδαείς. Εστιάζουν στην ηθική διάσταση του θέματος με συνεχείς αναφορές στην...
Η ομοφυλοφιλία στο Βυζάντιο: έγκλημα και τιμωρία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας