Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γυναικοκτονία, όπως βουλεύτρια

Παγκόσμια ημέρα για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών. Φωταγώγηση της Βουλής.

EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γυναικοκτονία, όπως βουλεύτρια

  • A-
  • A+

Ασήκωτο, κάποιες φορές, το βάρος των λέξεων. Ας μην απορούμε, λοιπόν, που η γυναικοκτονία, η έννοια που ανέλαβε να δώσει όνομα σε μια αόρατη, αν και κορακοζώητη, βαρβαρότητα, συνεχίζει να προκαλεί τόσο σφοδρές αντιδράσεις. Αναντίλεκτα, έχουν τους λόγους τους οι πολλοί που βάλθηκαν να τη διαγράψουν: η λέξη χλευάζεται προκειμένου να παραμείνουν στη σκιά οι σημασίες που της προσδίδουν οι πρόσφατες νοηματοδοτήσεις της.

Γιατί η γυναικοκτονία υπονοεί πως, μπορεί στο διάβα της Ιστορίας γυναίκες να δολοφονούνται ακριβώς επειδή είναι γυναίκες, οι δολοφονίες ωστόσο αυτές δεν προσλαμβάνονται πάντοτε ως μια μορφή βαρβαρότητας θεμελιωμένη γερά στην έμφυλη τάξη των πραγμάτων. Και γιατί υποδεικνύει πως, παρά τις ιστορικές και πολιτισμικές μεταμφιέσεις της, η βαρβαρότητα είναι πάντα εδώ: παλιότερα ως έγκλημα τιμής, στη συνέχεια ως έγκλημα πάθους, σήμερα ως οικογενειακή τραγωδία ή, έστω, ώρα κακιά που όπλισε το χέρι ενός διαταραγμένου αρσενικού ψυχισμού.

Χωρίς αμφιβολία, οι αντιστάσεις που αντιμετωπίζει η εισαγωγή στα καθ’ ημάς του όρου γυναικοκτονία συνδέονται με τις εννοιολογικές προϋποθέσεις του, με άλλα λόγια τη σιωπηρή συνήχησή του με έννοιες όπως πατριαρχία, φύλο, έμφυλη βία. Λειτουργώντας ως μετωνυμία, η γυναικοκτονία παραπέμπει, μπορεί και ανεπίγνωστα, στον φεμινισμό και αναζωπυρώνει τα συναισθήματα δυσφορίας, θυμού, αλλά και φόβου, που παραδοσιακά τον συνοδεύουν. Ανασύρεται έτσι εναντίον της ένα παμπάλαιο αντιφεμινιστικό τέχνασμα: η έννοια αποκτά συγκεκριμένο κομματικό πρόσημο και η απόρριψή της βαφτίζεται αντιπολιτευτική κριτική.

Οι έννοιες ταξιδεύουν. Διασχίζοντας, ωστόσο, γεωγραφικά και πολιτισμικά σύνορα, υφίστανται συχνά σημαίνουσες σημασιολογικές μετατοπίσεις. Η γυναικοκτονία δεν αποτελεί εξαίρεση: η αγγλική εκδοχή της (femicide) προτάθηκε τη δεκαετία του ᾽70 και γνώρισε αλλεπάλληλες ερμηνείες προτού καταλήξει να ορίζεται ως η δολοφονία γυναίκας επειδή είναι γυναίκα. Η μεταγενέστερη μεταγραφή της λέξης στα ισπανικά ως feminicidio και η προσαρμογή της στις πραγματικότητες της Λατινικής Αμερικής οδήγησαν σε έναν ορισμό που βασίζει στην ατιμωρησία των δραστών τη θέση ότι οι μισογυνικές δολοφονίες πρέπει να θεωρηθούν (και) κρατικά εγκλήματα. Χάρη στον λατινοαμερικανικό φεμινιστικό ακτιβισμό και τις έντονες συζητήσεις που προκάλεσε, η γυναικοκτονία έγινε στη συνέχεια αποδεκτή από διεθνείς οργανισμούς, ενώ με σχετική καθυστέρηση πέρασε και στις ευρωπαϊκές χώρες.

Τις εξελίξεις αυτές απηχεί, ασφαλώς, η πρόσφατη εμφάνιση της λέξης στην Ελλάδα. Τον όρο υποδέχθηκαν δίχως δισταγμό φεμινιστικές συλλογικότητες, ενώ τον υιοθέτησαν ερευνήτριες, αρμόδιοι κρατικοί φορείς και ελάχιστη μερίδα του Τύπου. Αξιομνημόνευτη εξαίρεση η σχετική αρθρογραφία της «Εφημερίδας των Συντακτών».

Στη διαδικασία αυτή, η διάχυση της λέξης καλείται να υπερβεί πολλά και διαφορετικά εμπόδια. Δεν αναφέρομαι απλώς στην αστυνομία, η οποία ούτως ή άλλως αγνόησε σοβαρές καταγγελίες περιστατικών έμφυλης βίας που κατέληξαν σε γυναικοκτονίες, οπότε αποδεικνύεται συνένοχη σε κάποια από τα πρόσφατα εγκλήματα. Αντιρρήσεις διατυπώνονται και για μια ενδεχόμενη νομοθετική αποτύπωση της έννοιας, ενώ η κύρωση από την Ελλάδα της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης προβάλλεται μονότονα -κάποτε και προσχηματικά- ως πανάκεια για την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας σε όλες της τις φανερώσεις.

Είναι πια βέβαιο πως όσοι αντιστρατεύονται τη γυναικοκτονία αντιμάχονται στην πραγματικότητα την ορατότητα των έμφυλων διαστάσεων μιας ιδιαίτερης κατηγορίας δολοφονιών. Αναμασώντας τα ίδια ανυπόστατα, αν όχι κωμικά, επιχειρήματα («πρόκειται για γλωσσικό βαρβαρισμό», «απανθρωποποιεί τις γυναίκες» κ.ο.κ.), αναλώνονται κατά κύριο λόγο στην πολιτική σήμανση της λέξης: η γυναικοκτονία χαρακτηρίζεται συριζαϊκό κατασκεύασμα, προϊόν της αριστερής αγραμματοσύνης, αλλά και μέθοδος δημιουργίας θέσεων εργασίας στον επιδοτούμενο ακτιβισμό και στις σπουδές φύλου. Η λέξη μπαίνει κάποτε σε εισαγωγικά, ως άλλη Μακεδονία, ενώ η χρήση της θεωρείται ένδειξη προσχώρησης στο λογοκριτικό στρατόπεδο της πολιτικής ορθότητας.

Αριστερή, επομένως, η γυναικοκτονία. Η έννοια αποκτά πολιτική ταυτότητα, καταχωρίζεται στην αριστερή ιδιόλεκτο και βάλλεται ως εργαλείο της κυβερνητικής πολιτικής. Φέρνει έτσι στον νου την υποδοχή της κατασυκοφαντημένης βουλεύτριας, της λέξης που προτάθηκε μπας και αποκτήσει επιτέλους όνομα η ιδιότητα των πολιτικών γένους θηλυκού που κάθονται στα βουλευτικά έδρανα. Και η βουλεύτρια συνδέθηκε με τον φεμινισμό και την Αριστερά και ως φεμινιστική ή/και αριστερή πολεμήθηκε. Αποτέλεσμα να την αρνούνται και πολλές από τις άμεσα ενδιαφερόμενες, αγκιστρωμένες στην ψευδαίσθηση ότι η έμφυλη ουδετερότητα τους εξασφαλίζει κύρος αντίστοιχο με εκείνο των αντρών συναδέλφων τους. Στο κλίμα αυτό, αντιπρόεδρος της Βουλής καλούσε πρόσφατα στο βήμα τις βουλεύτριες του ΣΥΡΙΖΑ, τις βουλευτίνες/βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και τις βουλευτές της Ν.Δ.

Υπερασπίζοντας τη φαντασιακή καθαρότητα της ελληνικής γλώσσας ή την ανθρώπινη ιδιότητα των γυναικών, οι διώκτες της γυναικοκτονίας δεν ασκούν απλώς αντιπολίτευση. Παλεύουν ταυτόχρονα για να μη βγει στο φως ένα ειδεχθές παρεπόμενο της έμφυλης τάξης των πραγμάτων και επιστρατεύουν έναν πατροπαράδοτο -όσο και διακομματικό- μηχανισμό απονομιμοποίησης του φεμινισμού. Κάποτε ο φεμινισμός καταγγελλόταν ως αστικός δάκτυλος. Στις μέρες μας, καλείται να λογοδοτήσει (και) για τις αριστερές του συνάφειες.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η βία κατά των γυναικών πολιτικών
Οταν οι γυναίκες αποφασίσουμε να εκτεθούμε στην παραδοσιακή πολιτική, δεν μπορούμε να φανταστούμε πόσο μισογυνική και σεξιστική είναι η κεντρική πολιτική σκηνή της. Ο σεξισμός δεν μας είναι άγνωστος. Τον...
Η βία κατά των γυναικών πολιτικών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επιστροφή της γυναικοκτονίας
Η τελευταία γυναικοκτονία στην Κέρκυρα άνοιξε και πάλι μια βαθιά πληγή της ελληνικής κοινωνίας: την επικράτηση του δυνατού άντρα πάνω στην αδύναμη γυναίκα. Γράφτηκαν και ειπώθηκαν πολλά.Μήπως θα έπρεπε να...
Η επιστροφή της γυναικοκτονίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προστασία προσωπικών δεδομένων και σεξουαλική εκμετάλλευση
Η ελληνική κοινωνία με τη δολοφονία της 21χρονης Ελένης αντίκρισε επιτέλους τις «πραγματικές» διαστάσεις που έχει λάβει ο βιασμός. Ο βιασμός δεν είναι μόνο η σεξουαλική επαφή χωρίς τη θέληση του άλλου ατόμου....
Προστασία προσωπικών δεδομένων και σεξουαλική εκμετάλλευση
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Οικογενειακή τραγωδία», αλήθεια;
Η ενδοοικογενειακή βία είναι από τις σημαντικότερες αίτιες βίαιου θανάτου των γυναικών στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες. Τα δολοφονικά αυτά εγκλήματα δεν έχουν τις περισσότερες φορές θύτη έναν άγνωστο δράστη ή...
«Οικογενειακή τραγωδία», αλήθεια;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενισχύοντας τα νομικά μέτρα για την έμφυλη βία
Μπορεί να ξεκινήσει μια αναγκαία συζήτηση στην ελληνική κοινωνία για το τι συνιστά βιασμό και μπορεί να οδηγήσει σταδιακά σε αλλαγή κουλτούρας, μακριά από νοοτροπίες πως για την επίθεση έφταιγε το θύμα επειδή...
Ενισχύοντας τα νομικά μέτρα για την έμφυλη βία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μισογυνισμός: από τον Τραμπ στον Ντουτέρτε και από το σινεμά στο ΔΝΤ
Από τους «αστεϊσμούς αποδυτηρίων» του Τραμπ για το πώς πρέπει να αρπάζεις τις γυναίκες από το αιδοίο, ώς τις διαταγές του Φιλιππινέζου ηγέτη Ντουτέρτε στους στρατιώτες του να πυροβολούν τις γυναίκες...
Μισογυνισμός: από τον Τραμπ στον Ντουτέρτε και από το σινεμά στο ΔΝΤ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας