Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γυναικοκτονίες, παντού στον κόσμο
Marten Newhall
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γυναικοκτονίες, παντού στον κόσμο

  • A-
  • A+

«Αυτά κάνεις όταν αγαπάς πολύ». Αυτά ψέλλιζε ο δράστης του άγριου ξυλοδαρμού της γυναίκας του όταν αιμόφυρτη τη μετέφερε στο νοσοκομείο της Αλεξανδρούπολης την προηγούμενη εβδομάδα.

Ηταν το τελευταίο περιστατικό ακραίας οικογενειακής βίας που ήρθε στο φως της δημοσιότητας ακολουθώντας μια σειρά από αντίστοιχα φαινόμενα διαπροσωπικής έμφυλης βίας που δείχνουν με τον πιο οξύ και αποτρόπαιο τρόπο τις σχέσεις εξουσίας και εκμετάλλευσης ανάμεσα στα φύλα.

Περιττό να πούμε ότι κανένας θύτης δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί λόγους αγάπης για το έγκλημά του. Μόνον οι σύζυγοι, οι σύντροφοι, οι πατεράδες που κακοποιούν συχνά μέχρις εσχάτων τη σύζυγο, τη σύντροφο ή την κόρη τους όταν θεωρούν ότι οι γυναίκες αυτές δεν συμμορφώνονται με τις υποδείξεις τους. Μέχρι τη δολοφονία τους.

Πρόκειται για τα φερόμενα ως εγκλήματα τιμής ή και πάθους που τυχαίνουν ιδιαίτερης, ευνοϊκής αντιμετώπισης στα δικαστήρια της χώρας μας.

«Τη σκότωσε γιατί την αγαπούσε». Ο λόγος για τις γυναικοκτονίες, για τις δολοφονίες γυναικών λόγω του φύλου τους, για την έσχατη εκδοχή της ενδοοικογενειακής βίας κατά των γυναικών.

Παντού στον κόσμο από τη φωτισμένη Ευρώπη και τον δυτικό κόσμο μέχρι τις άκρες της Αφρικής και της Ασίας, γυναίκες και κορίτσια πεθαίνουν από οικείο χέρι επειδή είναι γυναίκες ή πρόκειται να γίνουν γυναίκες.

Ο όρος σχετικά πρόσφατος, του 1976, για να προσδιορίσει ωστόσο ένα ιστορικό φαινόμενο που χάνεται στα βάθη των αιώνων. Ακόμα πιο πρόσφατη, του 1992, είναι η υιοθέτησή του από την εγκληματολογία. Ακόμα πιο πρόσφατη, του 2012, η αποδοχή του από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ όπου η εννοιολόγηση της γυναικοκτονίας διευρύνεται για να πάρει υπόψη της και να ενσωματώσει το συνολικό τοπίο των εγκλημάτων λόγω φύλου.

Οι γυναίκες και τα κορίτσια δεν πεθαίνουν μόνο μέσα στο σπίτι τους από τον σύζυγο, τον σύντροφο και τον πατέρα με κίνητρο την επιβολή της εξουσίας τους. Πεθαίνουν επίσης πάνω στη γέννα επειδή γεννήθηκαν κορίτσια και όχι αγόρια, όσο πλησιάζουν στον γάμο για λόγους προίκας ή κατά τον γάμο επειδή δεν πραγματοποιήθηκε η υπόσχεση της προίκας, από επιβλαβείς έμφυλες πρακτικές, από ακραία παραμέληση, κάνοντας παράνομες αμβλώσεις, ύστερα από ακρωτηριασμό των γεννητικών τους οργάνων.

Το 2013, η Διακήρυξη της Βιέννης θα προσθέσει τις στοχοθετημένες δολοφονίες γυναικών στο πλαίσιο πολεμικών συγκρούσεων καθώς και τις μαζικές δολοφονίες Αβορίγινων και αυτόχθονων γυναικών και κοριτσιών από εισβολείς κάθε είδους.

Οι γυναίκες τελικά δεν είναι ασφαλείς πουθενά, ούτε στη δουλειά ούτε στον δρόμο αλλά ούτε και στο σπίτι τους. Από τη στιγμή που η δολοφονία γυναικών λόγω του φύλου τους προσδιορίστηκε και απέκτησε όνομα άρχισε και να καταγράφεται ως διακριτό φαινόμενο. Παρά τις δυσκολίες της καταγραφής αυτής στο πλαίσιο συστημάτων δικαιοσύνης που δεν είναι ευαισθητοποιημένα για να αναγνωρίσουν και να καταγράψουν τη γυναικοκτονία εμφανίστηκε η μαζικότητά του. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2013, ήταν η πρώτη αιτία θανάτου των γυναικών ηλικίας 16 έως 44 ετών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που φέρουν την υπογραφή του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων, 50 γυναίκες δολοφονούνται κάθε εβδομάδα στην Ε.Ε. από νυν ή πρώην σύντροφό τους. Στη Βρετανία, για παράδειγμα, δολοφονείται μία γυναίκα κάθε τρεις ημέρες.

Ταυτόχρονα πολλαπλασιάστηκαν οι ερευνητικές περιέργειες που αφορούν το θέμα. Από τις ποσοτικές προσεγγίσεις που απέδειξαν πόσο πολλές γυναίκες δολοφονήθηκαν επειδή ήταν γυναίκες, η έρευνα πέρασε σε ποιοτικές προσεγγίσεις του φαινομένου.

Μελετήθηκε ξεχωριστά από την ενδοοικογενειακή βία. Προσεγγίστηκε και σε ειδικά καθεστώτα μαζικών μετακινήσεων, μετανάστευσης και πολιτισμικής περιθωριοποίησης. Εδωσε φωνή στις γυναίκες που επέζησαν από απόπειρες δολοφονίας μέσα στο ίδιο τους το σπίτι. Εριξε φως στις πολύπλοκες σχέσεις ανάμεσα στους θύτες και στα θύματα και στα έμφυλα ιδεολογικά συστήματα που φυσικοποιούν, σχετικοποιούν και εν τέλει λειτουργούν νομιμοποιητικά για τη γυναικοκτονία.

Ηρθε και η σειρά των δραστών αυτών των εγκλημάτων και της συσχέτισης της δράσης τους με τις κυρίαρχες εκδοχές της αρσενικότητας καθώς και των παιδιών που έζησαν ανάλογες καταστάσεις και μεγάλωσαν μέσα στο κλίμα της δολοφονίας της μητέρας από τον πατέρα.

Ενας ολόκληρος κόσμος. Ενας κόσμος που διαπερνάει οριζόντια τις ηπείρους, τους διαφορετικούς πολιτισμούς, τα διαφορετικά πολιτειακά συστήματα. Ενας κόσμος που αναρωτιέται για τις κατακτήσεις των ανθρώπων, την κοινωνική πρόοδο και αξιώνει δικαιοσύνη.

*καθηγήτριας ιστορίας και ιστορικής εκπαίδευσης ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τάντω
Για την Τάντω η ζωή δεν ήταν εύκολη. Σαν πολλές άλλες γυναίκες, της δικής της αράδας όπως έλεγε. Καταπιεσμένη, θα έλεγαν πολλοί. Με σκληρή ζωή. Και δούλα και κυρά, σχολίαζε αυτή. Με ένα παπούτσι έτρεχε απ’ το...
Τάντω
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η συμφωνία των εαυτών
Ξαπλωμένη σαν αυτοκράτειρα στο τεράστιο κρεβάτι χαμογελά. Μπερδεμένα τα συνήθως καλοχτενισμένα μαλλιά της και το πρόσωπο ελαφρά συσπασμένο. Εχω την εντύπωση όμως πως, παρά τον πόνο, ο νέος ρόλος της τη...
Η συμφωνία των εαυτών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επιστροφή της γυναικοκτονίας
Η τελευταία γυναικοκτονία στην Κέρκυρα άνοιξε και πάλι μια βαθιά πληγή της ελληνικής κοινωνίας: την επικράτηση του δυνατού άντρα πάνω στην αδύναμη γυναίκα. Γράφτηκαν και ειπώθηκαν πολλά.Μήπως θα έπρεπε να...
Η επιστροφή της γυναικοκτονίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προστασία προσωπικών δεδομένων και σεξουαλική εκμετάλλευση
Η ελληνική κοινωνία με τη δολοφονία της 21χρονης Ελένης αντίκρισε επιτέλους τις «πραγματικές» διαστάσεις που έχει λάβει ο βιασμός. Ο βιασμός δεν είναι μόνο η σεξουαλική επαφή χωρίς τη θέληση του άλλου ατόμου....
Προστασία προσωπικών δεδομένων και σεξουαλική εκμετάλλευση
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Οικογενειακή τραγωδία», αλήθεια;
Η ενδοοικογενειακή βία είναι από τις σημαντικότερες αίτιες βίαιου θανάτου των γυναικών στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες. Τα δολοφονικά αυτά εγκλήματα δεν έχουν τις περισσότερες φορές θύτη έναν άγνωστο δράστη ή...
«Οικογενειακή τραγωδία», αλήθεια;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Είναι το έγκλημα το μέλλον μας;
Είναι άλλο πράγμα η ανάδειξη των συνεπειών που προκαλεί το έγκλημα στα επιζώντα θύματα και στις οικογένειές τους, όπως και οι πολιτικές φροντίδας ή προστασίας τους, και άλλο πράγμα η ανάδειξη των ίδιων των...
Είναι το έγκλημα το μέλλον μας;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας