Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η ανάγκη ενός νέου διεθνισμού

Το έργο του Τάτλιν «Τρίτη Διεθνής»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ανάγκη ενός νέου διεθνισμού

  • A-
  • A+
Διεθνισμός δεν σημαίνει «εθνομηδενισμός», όπως διατείνονται οι αντίπαλοί του, καθώς τα έθνη-κράτη δεν καταργούνται επειδή κάποιοι το θέλουν. Διότι για να υπάρχει διεθνισμός, προϋποθέτει έθνη στα οποία η εργατική τάξη θα πρέπει να συσπειρωθεί σε μια νέα Διεθνή.

Μεταξύ 2 και 6 Μαρτίου 1919 συγκλήθηκε διεθνής διάσκεψη στη Μόσχα, η οποία έμελλε να θέσει τις βάσεις της Τρίτης Διεθνούς.

Η Τρίτη Διεθνής ή Κομμουνιστική Διεθνής ή Κομιντέρν δεν έπεσε ξαφνικά από τον ουρανό εξαιτίας μόνο της ρώσικης Οκτωβριανής Επανάστασης του 1917. Οι διεργασίες είχαν ξεκινήσει μετά τη χρεοκοπία της Β’ Σοσιαλιστικής Διεθνούς, όταν τα πιο βασικά της τμήματα (Γερμανίας, Γαλλίας, Βελγίου) ουσιαστικά τάχθηκαν υπέρ του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της υπεράσπισης των εθνικών αστικών κρατών, ψηφίζοντας υπέρ των πολεμικών δαπανών.

Δηλαδή, οι απαρχές της ίδρυσής της ήταν ο πόλεμος και οι δυο διασκέψεις των αντι-πολεμικών σοσιαλιστών, οι οποίες έγιναν στο Τσίμερβαλντ (Σεπτέμβρης 1915) και στο Κίενταλ (Απρίλης 1916) της Ελβετίας. Μάλιστα, σε άλλη συνδιάσκεψη, στη Στοκχόλμη, αποφασίστηκε η ίδρυση νέας Διεθνούς.

Κατόπιν, με τη νίκη της Οκτωβριανής Επανάστασης και την κρίση της Β΄ Διεθνούς, η προηγούμενη απόφαση έγινε πράξη, με τη σύγκληση στη Μόσχα, του ιδρυτικού συνεδρίου της Τρίτης Διεθνούς, παρότι είχε πιο πολύ αναγνωριστικό χαρακτήρα. Εκεί αντιπροσωπεύτηκαν διάφορα κόμματα και ομάδες, όπως το Νορβηγικό Εργατικό Κόμμα, το Κ.Κ. Γερμανίας κ.ά., μέχρι και αναρχικές ή αναρχοσυνδικαλιστικές ομάδες Ιταλών, Γάλλων και Ισπανών.

Μάλιστα, η μεγαλύτερη εργατική ομοσπονδία της Ισπανίας (CNT), η οποία ήταν υπό την επιρροή των αναρχοσυνδικαλιστών, αποφάσισε να γίνει μέλος της ιδρυθείσης Τρίτης Διεθνούς. Εκπρόσωποί της ήταν ο Αντρές Νιν και ο Πεστάνια. Επίσης, μεταξύ άλλων, είχαν προταθεί να συμμετέχουν οι Βιομηχανικοί Εργάτες του Κόσμου-IWW (Αμερικής, Αγγλίας, Αυστραλίας), καθώς και η Βιομηχανική Ενωση Εργαζομένων της Αμερικής.

Το γεγονός ότι συμμετείχαν πολλές αναρχικές ομάδες οφείλεται επιπλέον και στο περίφημο βιβλίο του Λένιν, «Κράτος και Επανάσταση», το οποίο γράφτηκε μεταξύ Αυγούστου-Σεπτεμβρίου 1917, και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως το πιο αναρχικό του κείμενο. Το εν λόγω βιβλίο είχε διαμορφώσει, μαζί με τη νίκη της εργατοαγροτικής επανάστασης, ένα ευνοϊκό κλίμα προς μια συμφιλίωση μεταξύ αναρχοσυνδικαλισμού και μαρξισμού.

Κατά πώς φαίνεται, ήταν ο επαναστατικός αναβρασμός όλη εκείνη την περίοδο, ιδιαίτερα μεταξύ 1918-20, που συνέβαλε στον ενθουσιασμό και στη δημιουργία της Τρίτης Διεθνούς. Συγκεκριμένα, τον Ιανουάριο 1918 ξεσπά επανάσταση στη Φινλανδία, τον Οκτώβριο πέφτει η μοναρχία των Αψβούργων στην Αυστροουγγαρία, τον Νοέμβριο ξεσπά επανάσταση στη Γερμανία, ενώ μεταξύ Μαρτίου και Αυγούστου 1919 έχουμε την ολιγόμηνη σοβιετική δημοκρατία στην Ουγγαρία και μεταξύ 1919-20 δημιουργούνται τα εργοστασιακά συμβούλια στο Τορίνο στην Ιταλία.

Σε αυτό το κλίμα έγινε το 1ο και 2ο Συνέδριο της Τρίτης Διεθνούς. Ειδικά στο δεύτερο Συνέδριο (19/7 έως 7/8/1920), τέθηκαν επί της ουσίας όλα τα ζητήματα της επαναστατικής διαδικασίας, της μεταβατικής περιόδου, του συνδικαλισμού, του ρόλου του κόμματος, το εθνικό ζήτημα κ.λπ., με μεγάλες διαφορές και αποκλίσεις μεταξύ των συμμετεχόντων. Ιδιαίτερα, στην οργάνωση κόμματος υπήρξε μεγάλη διαφωνία μεταξύ αναρχικών και μπολσεβίκων, όπως αυτή εκφράστηκε στην αντιπαράθεση μεταξύ Πεστάνια και Τρότσκι.

Ο Πεστάνια έφερνε την εμπειρία μιας μεγάλης εργατικής αναρχοσυνδικαλιστικής οργάνωσης, της CNT, και γι’ αυτό υποβάθμιζε τη δημιουργία Κομμουνιστικού Κόμματος στην Ισπανία. Μάλιστα, αυτές οι διαφορές ήταν, μεταξύ άλλων, που ώθησαν τη CNT έξω από τις γραμμές της Τρίτης Διεθνούς το 1920.

Ομως, η προαναφερθείσα επαναστατική άνοδος δεν διήρκεσε. Η καταστολή των επαναστάσεων και εξεγέρσεων και η βαθμιαία σταθεροποίηση του καπιταλισμού άρχισαν να εξασθενούν τη Γ’ Κομμουνιστική Διεθνή (Κ.Δ.) προς όφελος της Β’ Σοσιαλιστικής Διεθνούς. Παρά τη ζημιά που είχε υποστεί η Δεύτερη Διεθνής, άρχισε σταδιακά να ανακτά το κύρος και την υπεροχή της στην εργατική τάξη έναντι της Τρίτης. Γι’ αυτό στο τρίτο Συνέδριο της Κ.Δ. (Ιούνης 1921) και ιδιαίτερα στο τέταρτο (5/11 έως 15/12/1922) διατυπώνεται η θέση του Ενιαίου Εργατικού Μετώπου και το σύνθημα «προς τις μάζες», ενώ τίθεται το ζήτημα της συνεργασίας με τις άλλες δύο διεθνείς οργανώσεις (της Δεύτερης και της Δυόμισι Διεθνούς).

Από τον θάνατο του Λένιν και έπειτα τα συνέδρια της Κ.Δ. άρχισαν να γίνονται πιο αραιά. Η επικράτηση του σταλινισμού οδήγησε την Κ.Δ. σε όργανο συμφερόντων της Σοβιετικής Ενωσης, μέχρι που διαλύθηκε στις 15/5/1943 με απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κ.Δ. και όχι από συνέδριο.

Τα ερωτήματα που τίθενται είναι τα εξής: Εχουμε ανάγκη σήμερα από ένα νέο διεθνισμό; Τι είδους διεθνισμό; Γιατί δεν υπάρχει; Γιατί δεν γίνονται προσπάθειες και κινήσεις για μια νέα Διεθνή;

Βέβαια, παρότι έχουμε ανάγκη από ένα νέο διεθνισμό, εντούτοις πρακτικά δεν έχουμε σχεδόν τίποτα. Ούτε διεκδικητικό εργατικό κίνημα ούτε επαναστάσεις ούτε μαζικά επαναστατικά κόμματα ούτε μαζική Διεθνή ούτε αντίστοιχη κουλτούρα. Απεναντίας, έχουμε μια τεράστια διεθνοποίηση του κεφαλαίου, η οποία έχει επιφέρει μια στρατηγική ήττα στις δυνάμεις της εργασίας διεθνώς, οι οποίες κινούνται αντιστρόφως ανάλογα από την τάση του κεφαλαίου και γι’ αυτό έχουμε αύξηση του εθνικισμού. Και αυτό είναι το επίτευγμα του νεοφιλελευθερισμού: δεν κινδυνεύει από πουθενά, ενώ αντίθετα έχουμε κρίση της εργασίας.

Βέβαια, διεθνισμός δεν σημαίνει «εθνομηδενισμός», όπως διατείνονται οι αντίπαλοί του, καθώς τα έθνη-κράτη δεν καταργούνται επειδή κάποιοι το θέλουν. Διότι για να υπάρχει διεθνισμός, προϋποθέτει έθνη στα οποία η εργατική τάξη θα πρέπει να συσπειρωθεί σε μια νέα Διεθνή.

Αρα, σημαίνει αντιπαράθεση με τους διαχωρισμούς, συσπείρωση σε ενιαίες εργατικές οργανώσεις, καλλιέργεια της δημοκρατικής αρχής της αυτοδιάθεσης και του αυτοπροσδιορισμού ως βασικής αρχής του διεθνισμού, η οποία βοηθά στην ειλικρινή προσέγγιση και ενότητα των εργαζομένων, και τέλος καλλιέργεια αντίστοιχης κουλτούρας.

*Επιστημονικός συνεργάτης ΙΝΕ-ΓΣΕΕ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χάος του Brexit και η ιδεολογική χρεοκοπία των πολιτικών εκπροσώπων
Στην ουσία της, η ευρωπαϊκή πολιτική των Εργατικών, όπως και εκείνη των Συντηρητικών, καθορίζεται, όχι από τις συνέπειες της αποχώρησης της Βρετανίας από την Ε.Ε., αλλά από τους εκλογικούς υπολογισμούς τους.
Το χάος του Brexit και η ιδεολογική χρεοκοπία των πολιτικών εκπροσώπων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ηγετική δύναμη της Ευρωαριστεράς
Με τον Δημήτρη Παπαδημούλη αντιπρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου, ο ΣΥΡΙΖΑ διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο την προηγούμενη πενταετία, με τη συσπείρωση αριστερών, Σοσιαλιστών και Πράσινων ευρωβουλευτών, στο πλαίσιο της...
Ηγετική δύναμη της Ευρωαριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «εν Χριστώ» σκοταδιστική αντεπίθεση
Η ιδεολογική στόχευση των διοργανωτών της Ημερίδας είναι σαφής. Η επανενεργοποίηση του περιβόητου μεταξικού τριπτύχου, διατυπωμένου κατά τρόπο «θρησκευτικά ορθότερο» αλλά και γραμματικά εκσυγχρονισμένο,...
Η «εν Χριστώ» σκοταδιστική αντεπίθεση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η σύγκλιση σοσιαλιστικής και ριζοσπαστικής Αριστεράς
Το καινούργιο βιβλίο του Νίκου Μουζέλη «Ματιές στο μέλλον» (εκδ. Αλεξάνδρεια) είναι ένας στοχασμός πάνω στα ερωτήματα: Πού πάμε; Τι μας επιφυλάσσει το μέλλον; Πώς θα πορευτούμε; Τι πρέπει να κάνουμε;
Η σύγκλιση σοσιαλιστικής και ριζοσπαστικής Αριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ελληνικό παράδοξο ενός σοσιαλιστικού κόμματος
Η ύπαρξη ενός αυτόνομου σοσιαλιστικού κόμματος, με έμπρακτη προοδευτική κατεύθυνση που θα ανταποκρίνεται και στις αντίστοιχες επιλογές της ευρωπαϊκής «πολιτικής οικογένειάς του», είναι αναγκαία και χρήσιμη...
Το ελληνικό παράδοξο ενός σοσιαλιστικού κόμματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Με τη γραμμή της αναμέτρησης, κόντρα στις πολυποίκιλες αυταπάτες
Βαδίζοντας προς την 9η Συνδιάσκεψή του, το ΚΚΕ(μ-λ) καταθέτει ξανά την πρόταση του Μετώπου Αντίστασης και Διεκδίκησης, αλλά και την ισχυροποίηση της κατεύθυνσης της Αναμέτρησης μέσα στο μέτωπο αυτό. Κι αυτό...
Με τη γραμμή της αναμέτρησης, κόντρα στις πολυποίκιλες αυταπάτες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας