Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τι πρέπει να γίνει με τα ετοιμόρροπα «διατηρητέα»

Φωτογραφία αρχείου

Eurokinissi-Βασίλης Παπαδόπουλος
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τι πρέπει να γίνει με τα ετοιμόρροπα «διατηρητέα»

  • A-
  • A+

Οι πρόσφατες καταρρεύσεις παλαιών κτιρίων στο κέντρο του Πειραιά και της Αθήνας επαναφέρουν στο προσκήνιο τη διαχείριση του κτιριακού αποθέματος και ειδικά ενός μεγάλου αριθμού κτιρίων, κατασκευής του 19ου και του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, που είναι εγκαταλελειμμένα και ετοιμόρροπα. Είναι γεγονός ότι το πρόβλημα αυτό είναι σύνθετο και δεν αντιμετωπίζεται με τη λήψη κάποιας μορφής μέτρων για την προστασία ανθρώπων ή πραγμάτων. Χρειάζεται να υπάρξει συνολική συζήτηση, με την εμπλοκή πολλών υπηρεσιών, και κυρίως πολιτική βούληση για την εφαρμογή των τελικών αποφάσεων.

Οι αιτίες που δημιούργησαν μέσα στον αστικό ιστό αυτή την «ωρολογιακή βόμβα» είναι λίγο-πολύ γνωστές:

Α. Κατακερματισμός της ιδιοκτησίας με πολλούς κληρονόμους

Β. Υψηλό κόστος επισκευών και συντήρησης που στις περισσότερες περιπτώσεις υπερβαίνει τη σημερινή αξία των κτιρίων αυτών

Γ. Χρονοβόρες διαδικασίες εγκρίσεων από τις πολλές συναρμόδιες υπηρεσίες, που ξεπερνούν το ένα έτος

Δ. Περιορισμοί στις χρήσεις λόγω του μεγέθους των ιδιοκτησιών αλλά και του θεσμικού πλαισίου κ.α.

Ε. Ελλειψη ουσιαστικών οικονομικών κινήτρων για την επισκευή, τη συντήρηση και την επανάχρησή τους.

Ειδικά για τον Δήμο Αθηναίων υπολογίζονται σε 1.600 με 1.700 τα εγκαταλελειμμένα μονώροφα και διώροφα κτίσματα. Ωστόσο, για να εξακριβωθούν πλήρως το μέγεθος και η σοβαρότητα του προβλήματος χρειάζεται να γίνει συστηματική καταγραφή των επικίνδυνων κατασκευών από δομική και στατική άποψη.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά την αντιμετώπιση των κτιρίων που θα κριθούν επικίνδυνα από δομική και στατική άποψη. Το θεσμικό πλαίσιο υπάρχει από το 1929 και είναι το προεδρικό διάταγμα «Περί Επικίνδυνων Οικοδομών» (ΦΕΚ Α’ 153/1929), που προβλέπει αρκετά σύντομες και σαφείς διαδικασίες για τη λήψη μέτρων για άρση της επικινδυνότητας κατάρρευσης, με έσχατη λύση την πλήρη κατεδάφιση του ετοιμόρροπου κτίσματος. Ωστόσο, η εφαρμογή του απαιτεί πολιτική βούληση, αποφασιστικότητα και ακριβή τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών.

Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν τα «διατηρητέα κτίρια», είτε ιδιωτικά είτε δημόσια. Ειδικά στην περιοχή του Δήμου Πειραιά τα «διατηρητέα» από το ΥΠΠΟΑ κτίρια ανέρχονται σε περίπου 130 και σ’ αυτά πρέπει να αθροίσουμε τα «διατηρητέα» από το ΥΠΕΚΑ (τ. ΥΠΕΧΩΔΕ) που υπερβαίνουν τα 400. Απ’ αυτά σε ποσοστό άνω του 50% η κατάσταση διατήρησης είναι κακή ή έχουν μερικώς καταρρεύσει, ενώ μόλις το 10% έχει αποκατασταθεί.

Εδώ το θεσμικό πλαίσιο αποδεδειγμένα πάσχει. Η εμπλοκή στη διαδικασία χαρακτηρισμού ως διατηρητέου μιας σειράς υπηρεσιών δυο υπουργείων (ΥΠΠΟΑ και ΥΠΕΚΑ) με διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο (!) καθιστά κάθε προσπάθεια έκδοσης άδειας επισκευών μια χρονοβόρα περιπέτεια, με ταυτόχρονη «απογείωση» του κόστους επισκευών και σοβαρούς περιορισμούς σε μελλοντικές χρήσεις.

Αυτή η κατάσταση δεν αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για την οποιαδήποτε ενέργεια μόνο για τον ιδιώτη αλλά και για το Δημόσιο, τα Πανεπιστήμια, τις τράπεζες και τα ασφαλιστικά ταμεία, που έχουν διατηρητέα κτίρια στην ιδιοκτησία τους.

Για παράδειγμα, στον Πειραιά δυο εμβληματικά κτίρια, το ένα ιδιοκτησίας της Τραπέζης της Ελλάδος, επί της λεωφόρου Εθνικής Αντιστάσεως, και το άλλο του Πανεπιστημίου Αθηνών, στις οδούς Αγίου Σπυρίδωνος, Μπουμπουλίνας και Ακτής Μιαούλη, όπου έγινε το ιδρυτικό συνέδριο του ΣΕΚΕ/ ΚΚΕ, έχουν εγκαταλειφθεί και μένουν αναξιοποίητα…

Θα ήταν, λοιπόν, ενδιαφέρουσα πρόκληση αν οι υπηρεσίες των υπουργείων Πολιτισμού και Περιβάλλοντος και Ενέργειας (πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ), που χαρακτηρίζουν κτίρια ως «διατηρητέα», προχωρούσαν στην υλοποίηση ενός προγράμματος συστηματικής παρακολούθησης και καταγραφής της κατάστασης των ήδη προστατευόμενων κτιρίων, τροποποιώντας ή ανακαλώντας τον χαρακτηρισμό, εφόσον διαπιστώνονται η εγκατάλειψη του κτιρίου και η μη αναστρέψιμη απώλεια των αρχικών στοιχείων του.

Καταλήγοντας, είναι φανερό πως η διαχείριση του κτιριακού αποθέματος είναι ένα σύνθετο ζήτημα, που δεν μπορεί να «κρύβεται κάτω από το χαλί». Ο χρόνος τελειώνει. Απαιτούνται γενναίες πολιτικές πρωτοβουλίες που θα απολήξουν και σε νομοθετική πρωτοβουλία για τη διαχείριση του κτιριακού αποθέματος η οποία πρέπει να περιλαμβάνει: α. ένα σύνολο από οικονομικά, φορολογικά κίνητρα, β. πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, γ. ευελιξία ως προς τον βαθμό διατήρησης ειδικά εκείνων των κατασκευών που έχουν περιέλθει σε ερειπιώδη κατάσταση, και δ. σύμπτυξη του χρόνου που απαιτούν οι εγκρίσεις, ενδεχομένως με υπηρεσίες μίας στάσης.

Η συνεχής επίκληση της ανάγκης προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς δεν μπορεί να αποτελεί μονίμως τον επίλογο της συζήτησης. Μήπως ήρθε η ώρα να επαναπροσεγγίσουμε το περιεχόμενο που δίνουμε σε όρους και εκφράσεις, να ξεκινήσει ουσιαστική και συνολική συζήτηση και να μην παραμείνουμε θεατές μέχρι την επόμενη κατάρρευση κάποιου κτιρίου;

*αντιπεριφερειάρχης Πειραιά

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Γερασμένος κτιριακά και ο Πειραιάς
Υπερήλικα κτίρια, κατασκευασμένα με τους παλαιούς οικοδομικούς κανονισμούς και με πολλούς ιδιοκτήτες το καθένα, είναι τα περισσότερα κτίρια του Πειραιά, ενώ ένας στους τρεις επαγγελματικούς χώρους είτε είναι...
Γερασμένος κτιριακά και ο Πειραιάς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εθνικός διχασμός στα χρόνια του Μπάιρον
Σχεδόν διαχρονικό πρόβλημα των Ελλήνων ο εθνικός διχασμός, που και σήμερα επιχειρείται από τις δυνάμεις της Δεξιάς, στο όνομα της Μακεδονίας. Ακόμα και στη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, που απαιτούσε τη...
Εθνικός διχασμός στα χρόνια του Μπάιρον
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μεγαλύτερο γεφύρι των Βαλκανίων θα αναστηλωθεί
Μια σημαντική πρωτοβουλία είναι σε εξέλιξη αυτή την περίοδο, με στόχο την αναγνώριση της 28ης Μαρτίου ως Πανελλήνιας και Ευρωπαϊκής Ημέρας Πέτρινων Γεφυριών. Η επιλογή της ημέρας σχετίζεται με τις προσπάθειες...
Το μεγαλύτερο γεφύρι των Βαλκανίων θα αναστηλωθεί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιστορία χωρίς ιστορικούς
Πολιτικοί, δημοσιογράφοι, συγγραφείς, στρατηγοί, πρόεδροι σωματείων, μητροπολίτες, μουσικοσυνθέτες έχουν τοποθετηθεί για ζητήματα αρχαίας και σύγχρονης ελληνικής ιστορίας σε εφημερίδες, ιστοσελίδες,...
Ιστορία χωρίς ιστορικούς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι αντοχές των ιστορικών κτιρίων της Λέσβου μετά τον σεισμό
​Τα πρόσφατα χτυπήματα του Εγκέλαδου στη Λέσβο και την Κω έφεραν στο προσκήνιο το θέμα της ασφάλειας των ιστορικών κτιρίων σε σεισμογενείς περιοχές. Ο σεισμός που έπληξε τη Λέσβο στις 12 Ιουνίου προκάλεσε...
Οι αντοχές των ιστορικών κτιρίων της Λέσβου μετά τον σεισμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μεσοτοιχίες της μνήμης και της λήθης
Είναι γνωστό ότι η Αθήνα ανοικοδομήθηκε ξανά, σχεδόν εξ ολοκλήρου, σε διάστημα λιγότερο των 50 χρόνων. Δεν επεκτάθηκε στην περιφέρεια κρατώντας το κέντρο της ανέπαφο, όπως συνέβη με το σύνολο σχεδόν των...
Μεσοτοιχίες της μνήμης και της λήθης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας