Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το Ισλάμ δεν είναι αντίθετο με τη δημοκρατία, παρά το πρόσφατο παράδειγμα της Τουρκίας

Φετουλάχ Γκιουλέν | AP Photo/Chris Post, File

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το Ισλάμ δεν είναι αντίθετο με τη δημοκρατία, παρά το πρόσφατο παράδειγμα της Τουρκίας

  • A-
  • A+
Αναδημοσιεύουμε στα ελληνικά άρθρο του Φετουλάχ Γκιουλέν, διανοούμενου του Ισλάμ, ιεροκήρυκα και συγγραφέα.

Η Τουρκία στις αρχές της δεκαετίας του 2000 είχε τα χαρακτηριστικά μιας σύγχρονης μουσουλμανικής Δημοκρατίας. Το σημερινό κυβερνών κόμμα, που ανέλαβε την εξουσία το 2002, εφάρμοσε μεταρρυθμίσεις που ευθυγραμμίστηκαν με τα δημοκρατικά πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αυτό είχε άμεσο αντίκτυπο και στη βελτίωση της κατάστασης των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Δυστυχώς η περίοδος των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων δεν κράτησε πολύ. Η διαδικασία σταμάτησε μόλις λίγα χρόνια αργότερα και στη συνέχεια γύρω στο 2011, μετά την τρίτη εκλογική νίκη του, ο τότε πρωθυπουργός και σήμερα πρόεδρος Ερντογάν, έκανε πλήρη στροφή. Η ολίσθηση στον αυταρχισμό έχει καταστήσει την Τουρκία παράδειγμα προς αποφυγήν για τον μουσουλμανικό κόσμο και μη.

Ορισμένοι μπορεί να δουν στην εξέλιξη αυτή, δηλαδή το αρνητικό παράδειγμα της Τουρκίας υπό τον Ερντογάν, την ασυμβατότητα μεταξύ δημοκρατικών και ισλαμικών αξιών. Αυτό όμως θα ήταν ένα εσφαλμένο συμπέρασμα.

Ο Ερντογάν αποδυναμώνει τη φήμη που έχει αποκτήσει η Τουρκική Δημοκρατία στη διεθνή σκηνή

Παρά την έξωθεν καλή μαρτυρία της τήρησης των τύπων, το καθεστώς Ερντογάν αντιπροσωπεύει μια πλήρη προδοσία των βασικών ισλαμικών αξιών. Αυτές οι βασικές αξίες δεν αφορούν φυσικά το στιλ του ντυσίματος ή τη χρήση κάποιων θρησκευτικών συνθημάτων. Αντίθετα, αφορούν τον πλήρη σεβασμό του κράτους δικαίου και την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας, τη λογοδοσία από πλευράς των πολιτικών ηγετών και τη διατήρηση των αναφαίρετων δικαιωμάτων και ελευθεριών κάθε πολίτη.

Η πρόσφατη αποτυχία στην τουρκική δημοκρατική εμπειρία δεν οφείλεται στην τήρηση αυτών των ισλαμικών αξιών, αλλά στην προδοσία τους.

Η τουρκική κοινωνία παραμένει εξαιρετικά ετερογενής. Σουνίτες και αλεβίτες, Τούρκοι, Κούρδοι ή άλλες εθνικότητες, μουσουλμάνοι ή μη μουσουλμάνοι, θρησκευτικά ευλαβείς ή κοσμικοί στον τρόπο ζωής τους, συγκροτούν μια πολύχρωμη και πολυσυλλεκτική κοινωνία με πολλές διαφορετικές ιδεολογίες, φιλοσοφίες και πεποιθήσεις.

Σε μια τέτοια κοινωνία η προσπάθεια να γίνουν όλοι ίδιοι είναι τόσο μάταιη και συνάμα η επιδιωκόμενη ομοιομορφία και ομοιογένεια αποτελεί ασέβεια στην ανθρωπότητα και εν τέλει στην ανθρώπινη φύση.

Η συμμετοχική ή δημοκρατική μορφή διακυβέρνησης, στην οποία καμία κοινωνική ή πολιτική ομάδα, πλειοψηφία ή μειοψηφία δεν κυριαρχεί στις άλλες, είναι η μόνη βιώσιμη μορφή διακυβέρνησης για έναν τόσο διαφορετικό πληθυσμό. Το ίδιο μπορεί να λεχθεί και για τη Συρία, το Ιράκ και άλλες γειτονικές χώρες της περιοχής.

Σε αντίθεση με τα όσα προβάλλουν οι πολιτικοί ισλαμιστές, το Ισλάμ δεν είναι πολιτική ιδεολογία, είναι θρησκεία.

Στην Τουρκία ή αλλού, οι αυταρχικοί ηγεμόνες έχουν εκμεταλλευτεί τις διαφορές μέσα στην κοινωνία για να πολώσουν διάφορες ομάδες εναντίον άλλων με σκοπό να διατηρήσουν τον θώκο τους. Οποιες και αν είναι οι πεποιθήσεις ή οι κοσμοθεωρίες που έχουν, οι πολίτες πρέπει να επικεντρώνουν την προσοχή τους γύρω από τα καθολικά ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες και να είναι σε θέση να αντιτάσσονται δημοκρατικά σε όσους παραβιάζουν ή προσπαθούν να παραβιάσουν αυτά τα δικαιώματα.

Η εκδήλωση εναντίον της καταπίεσης είναι ένα δημοκρατικό δικαίωμα, ένα καθήκον του πολίτη και ένα θρησκευτικό καθήκον για τους πιστούς. Το Κοράνι δηλώνει ότι οι άνθρωποι δεν πρέπει να παραμένουν σιωπηλοί εναντίον της αδικίας: «Εσύ που πιστεύεις! Να είσαι μόνιμα προσηλωμένος στη δικαιοσύνη, μάρτυρας του Θεού, ακόμα και αν έρχεσαι σε ρήξη με δικούς σου ανθρώπους» (4:35).

Οταν ένας πολίτης ζει σύμφωνα με τις πεποιθήσεις του ή την κοσμοθεωρία του, με την προϋπόθεση ότι δεν βλάπτει τους άλλους, απολαμβάνοντας θεμελιώδεις ανθρώπινες ελευθερίες, ιδιαίτερα την ελευθερία του λόγου, τότε και μόνο τότε είναι πραγματικά ελεύθερος.

Η ελευθερία είναι δικαίωμα που δίνεται από τον Παρηγορητικό Θεό και κανένας -και κανένας ηγέτης- δεν μπορεί να το στερήσει. Ενας πολίτης που στερείται των βασικών του δικαιωμάτων και ελευθεριών δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ζει μια πραγματικά ανθρώπινη ζωή.

Σε αντίθεση με τα όσα προβάλλουν οι πολιτικοί ισλαμιστές, το Ισλάμ δεν είναι πολιτική ιδεολογία, είναι θρησκεία. Εχει κάποιες αρχές που σχετίζονται με τη διακυβέρνηση, αλλά αυτές αντιπροσωπεύουν ένα πολύ μικρό ποσοστό των ισλαμικών αρχών. Η υποβάθμιση του Ισλάμ σε πολιτική ιδεολογία είναι το μεγαλύτερο έγκλημα ενάντια στο ήθος που πρεσβεύει.

Στο παρελθόν εκείνοι που επιχειρηματολόγησαν για την ισλαμική προοπτική της πολιτικής και του κράτους έκαναν τρία θεμελιώδη λάθη:

Πρώτον, συγχέονται οι ιστορικές εμπειρίες των μουσουλμάνων με τις θεμελιώδεις πηγές της ισλαμικής παράδοσης, δηλαδή το Κοράνι και τα αυθεντικά λόγια και τις πρακτικές του Προφήτη (στα οποία ενσωματώνονται οι ευλογίες του Θεού). Υπό αυτό το πρίσμα οι ιστορικές εμπειρίες των μουσουλμάνων και οι νομικές κρίσεις θα πρέπει να αναλυθούν με κριτική ματιά και δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τις αυθεντικές πηγές της θρησκείας.

Δεύτερον, μερικοί αναλυτές του Κορανίου ή των λόγων του Προφήτη προσπαθούν να επιβάλουν τις δικές τους ερμηνείες. Ωστόσο το πνεύμα του Κορανίου και της προφητικής παράδοσης (Sunnah) μπορεί να γίνει κατανοητό μόνο με μια ολιστική αντίληψη και με την ειλικρινή πρόθεση αναζήτησης του θελήματος του Θεού.

Τρίτον, ορισμένοι συμπέραναν λανθασμένα ότι η δημοκρατία είναι θεμελιωδώς αντίθετη με το Ισλάμ, επειδή το Ισλάμ δηλώνει ότι ο Θεός είναι ο μόνος κυρίαρχος, ενώ η δημοκρατία βασίζεται στην κυριαρχία του λαού. Κανένας πιστός δεν αμφιβάλλει ότι ο Θεός είναι ο κυρίαρχος του Σύμπαντος, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η ανθρώπινη έκφραση, βούληση και σκέψη είναι ανύπαρκτες ή αποκλείονται από το μεγαλύτερο σχέδιο του Θεού για την ανθρωπότητα. Η κυριαρχία του λαού δεν σημαίνει σφετερισμό της εξουσίας του θεού. Ο λαός έχει καθήκον και δικαίωμα στη διακυβέρνηση και η ανάδειξη φωτισμένων ηγετών από τα σπλάχνα του λαού προφυλάσσει τον σφετερισμό της εξουσίας από δικτάτορες και ολιγάρχες.

Το «κράτος» είναι ένα σύστημα που το συγκροτούν άνθρωποι για να προστατέψουν τα βασικά ατομικά και κοινωνικά δικαιώματά τους και τις ελευθερίες τους, αλλά και για να διατηρήσουν τη δικαιοσύνη σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής τους.

Το «κράτος» δεν είναι ο τελικός στόχος, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που βοηθά τους ανθρώπους να επιδιώξουν και τελικά να κατακτήσουν την ευτυχία σε αυτόν τον κόσμο αλλά και στη μετά θάνατον ζωή. Συνεπώς η ευθυγράμμιση του κράτους με ένα σύνολο αρχών και αξιών προκύπτει και από την ίδια την ευθυγράμμιση των ατόμων που συγκροτούν το κοινωνικό σώμα με τις ίδιες αρχές και αξίες. Ως εκ τούτου η φράση «ισλαμικό κράτος» είναι μια αντίφαση, ένας αδόκιμος όρος.

Δεδομένου ότι δεν υπάρχει τάξη κληρικών στο Ισλάμ, ο θεοκρατισμός είναι ξένος προς το πνεύμα του. Ενα κράτος είναι το αποτέλεσμα της πολιτικής και κοινωνικής συγκρότησης μεταξύ ανθρώπων και άρα δεν μπορεί να είναι ούτε «ισλαμικό» ούτε «άγιο».

Τα δημοκρατικά πολιτεύματα εμφανίζουν διάφορες επιμέρους μορφές. Ωστόσο το δημοκρατικό ιδεώδες που διαπερνά και σχηματοποιεί αυτές τις μορφές, ότι καμία ομάδα δεν κυριαρχεί πάνω σε κάποια άλλη κοινωνική ομάδα, είναι επίσης ένα ισλαμικό ιδεώδες. Η αρχή της ισότητας, η οποία ενυπάρχει στη γέννηση κάθε ατόμου, ευθυγραμμίζεται με την αναγνώριση της αξιοπρέπειας κάθε ανθρώπινου όντος και τον σεβασμό του ως έργου τέχνης που δημιουργήθηκε από τον Θεό.

Η συμμετοχική μορφή διακυβέρνησης, το δημοκρατικό πολίτευμα δηλαδή, ανταποκρίνεται πολύ περισσότερο στο ισλαμικό πνεύμα από άλλες μορφές διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων των μοναρχιών και των ολιγαρχιών.

Η τωρινή διακυβέρνηση της Τουρκίας μοιάζει περισσότερο με ολιγαρχία παρά με δημοκρατία. Τι πήγε λάθος;

Ο πρόεδρος Ερντογάν έχει καταστρέψει τη δημοκρατία που υποσχέθηκε τα προηγούμενα χρόνια στην Τουρκία, τοποθετώντας παντού κρατικούς τοποτηρητές και συνδιαχειριστές, προβαίνοντας σε κατασχέσεις επιχειρήσεων και ανταμείβοντας τους «φίλους». Προκειμένου να αγκιστρωθεί στην εξουσία, δημιούργησε ένα αφήγημα ότι το Κίνημα Χιζμέτ είναι ο εχθρός του κράτους που ευθύνεται για κάθε κακό το οποίο συμβαίνει στην Τουρκία τα τελευταία χρόνια. Είναι ένα αφήγημα το οποίο θυμίζει την ιστορία του αποδιοπομπαίου τράγου που υπάρχει στα σχολικά βιβλία.

Η κυβέρνηση υπό τον πρόεδρο Ερντογάν διώκει εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες, κυρίως όμως στρέφει τα βέλη του εναντίον του ειρηνικού κινήματος Χιζμέτ.

Οι ακτιβιστές, οι δημοσιογράφοι, οι ακαδημαϊκοί, οι Κούρδοι, οι αλεβίτες, οι μη μουσουλμάνοι και μερικές από τις σουνιτικές μουσουλμανικές ομάδες που επικρίνουν τις ενέργειες του Ερντογάν, βρέθηκαν στο στόχαστρο και υπέστησαν τις συνέπειες ως ένα μέρος της πολιτικής ατζέντας του. Οι ζωές των ανθρώπων αυτών έχουν καταστραφεί: απολύθηκαν από την εργασία τους, δημεύτηκαν τα περιουσιακά τους στοιχεία, φυλακίστηκαν και υπέστησαν βασανιστήρια.

Λόγω των συνεχιζόμενων διώξεων χιλιάδες εθελοντές του Κινήματος Χιζμέτ ζήτησαν άσυλο σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας. Ως νέοι κάτοικοι πρέπει να συμμορφωθούν με τους νόμους των χωρών αυτών, να βοηθήσουν στην εξεύρεση λύσεων στα προβλήματα των κοινωνιών αυτών και να συμβάλουν με την ενεργή στάση τους ενάντια στην εξάπλωση ριζοσπαστικών ερμηνειών του Ισλάμ στην Ευρώπη.

Πίσω στην Τουρκία συνεχίζεται το ίδιο σκηνικό συλλήψεων και βασανιστηρίων. Ο αριθμός των θυμάτων που υπόκεινται σε διώξεις αυξάνεται συνεχώς: 150.000 πολίτες έχασαν την εργασία τους, πάνω από 200.000 πολίτες οδηγήθηκαν κρατούμενοι στα αστυνομικά τμήματα, 80.000 πολίτες φυλακίστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες. Οι άνθρωποι που επικαλούνται πολιτικές διώξεις και επιθυμούν να φύγουν από τη χώρα στερούνται του θεμελιώδους δικαιώματός τους να εγκαταλείψουν την Τουρκία, καθώς ακυρώνονται τα διαβατήριά τους.

Παρά τις όποιες οπισθοδρομήσεις λόγω στρατιωτικών πραξικοπημάτων, η Τουρκική Δημοκρατία βρισκόταν σε μια πορεία συνεχούς εδραίωσης των δημοκρατικών αρχών από την αρχή της, το 1923.

Ο Ερντογάν αποδυναμώνει τη φήμη που έχει αποκτήσει η Τουρκική Δημοκρατία στη διεθνή σκηνή, καταβαραθρώνοντας τη χώρα στην ομάδα εκείνων των χωρών που φημίζονται για καταστολή των δημοκρατικών ελευθεριών και παράνομες φυλακίσεις όσων έχουν διαφορετική άποψη. Η κυρίαρχη πολιτική ελίτ εκμεταλλεύεται τις διπλωματικές σχέσεις, κινητοποιώντας κυβερνητικό προσωπικό προκειμένου να κάνει τον βίο αβίωτο, να στοιχειοθετήσει κατηγορίες, ακόμα και να απαγάγει εθελοντές που κατοικούν πλέον σε άλλες χώρες.

Τα τελευταία χρόνια, και ενώ εκτυλίσσονταν μπροστά στα μάτια τους οι πρωτοφανείς αυτές διώξεις, οι Τούρκοι πολίτες παρέμεναν σχετικά παθητικοί, μεταφέροντας απλώς τα δημοκρατικά τους αιτήματα στους ηγέτες τους. Η ανησυχία για την οικονομική σταθερότητα είναι ένας πιθανός λόγος για αυτή τη συμπεριφορά. Αλλά αν εστιάσουμε στο παρελθόν, μπορούμε να δούμε ότι υπάρχει και ένας ιστορικός λόγος.

Παρά το γεγονός ότι η δημοκρατική διακυβέρνηση αποτελεί ιδεώδες της Τουρκικής Δημοκρατίας, οι δημοκρατικές αξίες δεν έχουν συστηματικά ενσωματωθεί στην τουρκική κοινωνία. Η υπακοή σε έναν ισχυρό ηγέτη, στο πρόσωπο του οποίου αποτυπωνόταν το κράτος, ήταν πάντα το κυρίαρχο θέμα στα εκπαιδευτικά προγράμματα σπουδών.

Τα στρατιωτικά πραξικοπήματα, τα οποία συνέβαιναν σχεδόν κάθε δεκαετία, δεν έδωσαν τη δυνατότητα στη δημοκρατία να αποκτήσει ισχυρό υπόβαθρο και να αναπτυχθεί. Οι πολίτες ξέχασαν ότι το κράτος υπήρχε για τους ανθρώπους και όχι το αντίστροφο. Μπορούμε να πούμε πλέον ότι ο Ερντογάν εκμεταλλεύτηκε αυτή τη συλλογική στάση και αντίληψη.

Σήμερα η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία βρίσκονται σε κίνδυνο

Η Τουρκική Δημοκρατία μπορεί να βρίσκεται σε κώμα λόγω της σημερινής ηγεσίας, αλλά παραμένω αισιόδοξος. Η καταπίεση δεν διαρκεί πολύ. Πιστεύω ότι μια μέρα η Τουρκία θα επιστρέψει στη δημοκρατική πορεία της. Ωστόσο, για να εδραιωθεί η δημοκρατία και να διαρκέσει μακροπρόθεσμα, πρέπει να ληφθούν διάφορα μέτρα.

Πρώτα απ’ όλα τα σχολικά προγράμματα πρέπει να επανεκτιμηθούν. Θέματα όπως τα ίσα δικαιώματα για όλους τους πολίτες και τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες πρέπει να διδάσκονται στους μαθητές κατά τα πρώτα έτη του σχολείου, έτσι ώστε να μπορούν να προστατεύουν αυτά τα δικαιώματα όταν ενηλικιωθούν. Δεύτερον, υπάρχει ανάγκη για ένα Σύνταγμα που να μην αφήνει «παράθυρα» στην αυθαιρεσία, είτε προέρχεται από τη μειοψηφία είτε από την πλειοψηφία, και να προστατεύει σε κάθε περίπτωση τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα όπως αναφέρονται στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου των Ηνωμένων Εθνών.

Η κοινωνία των πολιτών και η ελευθεροτυπία πρέπει να προστατεύονται από το Σύνταγμα, ώστε να ευδοκιμήσουν και να αποτελέσουν εργαλείο ελέγχου της κρατικής εξουσίας. Τρίτον, οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης πρέπει να δώσουν έμφαση στις δημοκρατικές αξίες, τόσο στους λόγους όσο και στη δράση τους.

Σήμερα η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία βρίσκονται σε κίνδυνο. Η Τουρκία ως χώρα φαίνεται να έχει χάσει μια ιστορική ευκαιρία για την εδραίωση ενός δημοκρατικού συστήματος διακυβέρνησης στα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ενωσης -μια χώρα μάλιστα όπου η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα.

Αν υποθέσουμε ότι το κοινωνικό σώμα είναι ένα υγρό, οι ηγέτες ισορροπούν στην εύθραυστη κρούστα του, η οποία όμως έχει δημιουργηθεί από τα ίδια συστατικά. Οι ηγέτες λοιπόν, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο, αντικατοπτρίζουν τις πεποιθήσεις και τις αξίες του κοινωνικού σώματος.

Ελπίζω και προσεύχομαι η πρόσφατη θλιβερή εμπειρία διακυβέρνησης μουσουλμανικών χωρών να οδηγήσει στην αφύπνιση της συλλογικής συνείδησης. Επειτα η αφύπνιση αυτή να οδηγήσει στην ανάδειξη δημοκρατικά εκλεγμένων ηγετών και κυβερνήσεων που υποστηρίζουν όχι μόνο ελεύθερες δίκαιες εκλογές (οι οποίες είναι άλλωστε θεμελιώδης νόμος της δημοκρατίας), αλλά και όλο το σύνολο των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων και ελευθεριών.

Μετάφραση: Θωμάς Σίδερης

*Το άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στη γαλλική εφημερίδα «Le Monde» στις 25 Φεβρουαρίου 2019.

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Δεν ήταν να γίνει!»
Ο άμεσος τρόπος με τον οποίο «διόρθωσε» ο Ερντογάν τη Μέρκελ -κατά την τελευταία επίσκεψή της στην Αγκυρα- όταν μίλησε για «ισλαμική τρομοκρατία», δηλώνει στην παγκόσμια κοινότητα κάτι πιο ουσιαστικό και βαθύ....
«Δεν ήταν να γίνει!»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ε.Ε., η «νέα Τουρκία» και το δικτατορικό καθεστώς του Ερντογάν
Η Τουρκία διανύει μια νέα φάση διακυβέρνησης και αναδιαμόρφωσης του κράτους. Ο τρόπος που η παρούσα εξουσία θωρεί τον κόσμο και οι στόχοι της είναι ζωτικής σημασίας όσον αφορά τόσο την Τουρκία όσο και τη Μέση...
Η Ε.Ε., η «νέα Τουρκία» και το δικτατορικό καθεστώς του Ερντογάν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Τουρκία εγκαταλείπει τη δημοκρατία, η Ευρώπη μπροστά σε νέες αποφάσεις
Η πρόσφατη δήλωση του Γενικού Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης ότι εάν η Τουρκία επιβάλλει τη θανατική ποινή τότε αυτό θα είναι «μία κίνηση απέναντι στις κοινές μας αξίες» και ότι θα κλείσει την πόρτα για...
Η Τουρκία εγκαταλείπει τη δημοκρατία, η Ευρώπη μπροστά σε νέες αποφάσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αγώνας για ελευθερία και δημοκρατία
Η βαρβαρότητα των ένοπλων ισλαμικών ομάδων, παράλληλα με τη βαρβαρότητα του συριακού και των άλλων καθεστώτων στην περιοχή και τις επεμβάσεις των ξένων μεγάλων δυνάμεων, έφερε τη μεγάλη αυτή καταστροφή και τον...
Αγώνας για ελευθερία και δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προσωπική ήττα του Ερντογάν
Μετά από δεκατρία χρόνια μονοκρατορίας του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚP) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν το εκλογικό αποτέλεσμα επιτρέπει την πανηγυρική είσοδο στην τουρκική Εθνοσυνέλευση του Κόμματος...
Προσωπική ήττα του Ερντογάν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περιορισμός ζημιών
Η επίσκεψη Πενς στην Αγκυρα είναι προσπάθεια περιορισμού ζημιών, με τον Τραμπ να προσπαθεί να πιστωθεί τον τερματισμό μιας πολεμικής σύγκρουσης, την οποία ο ίδιος πυροδότησε πριν από από λίγες μέρες.
Περιορισμός ζημιών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας