Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πώς μπορεί να αντιστραφεί η αρνητική πορεία στην Ε.Ε.;

AP Photo

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πώς μπορεί να αντιστραφεί η αρνητική πορεία στην Ε.Ε.;

  • A-
  • A+

Ακροδεξιά κόμματα εκπροσωπούνται πλέον σε 22 εθνικά κοινοβούλια στο σύνολο των 28 κρατών-μελών της Ε.Ε., ενώ κάποια κυβερνούν ή συγκυβερνούν σε σχήματα συνασπισμού.

Η ραγδαία άνοδος της Ακροδεξιάς σηματοδοτεί πρωτόγνωρη αύξηση του αντι-ευρωπαϊσμού και αναμένεται να «σαρώσει» και στις επικείμενες ευρωεκλογές του Μαΐου 2019. Αυτό το ενδεχόμενο τρομάζει δημοκρατικά κόμματα και ευρωπαϊκές αρχές, που έχουν αποδυθεί σε «προεκλογικές καμπάνιες» αγοραίων δημοσίων σχέσεων, ιδίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ προκαλεί σύγχυση, υπονομεύοντας το φρόνημα των ευρωπαϊστών.

Είναι οι όψιμες δημόσιες σχέσεις η πολιτική απάντηση στην ευρωκρίση; Ευρωσκεπτικισμός υπήρχε ανέκαθεν, ήταν όμως αμελητέος, αφού για δεκαετίες, υπερτερούσε το ευρωφιλικό κλίμα. Υπερίσχυε -μάλλον άκριτα- ενθουσιασμός για το ευρω-εγχείρημα σε πολιτικούς και πολίτες. Πώς σπαταλήθηκε τέτοιο μεγαλειώδες κεφάλαιο πολιτικής εμπιστοσύνης; Γιατί «στράβωσε» το κλίμα;

Οι λαοί απέστρεψαν το πρόσωπό τους όταν άρχισαν να εξαθλιώνονται βάναυσα από την οικονομική κρίση και την «πολιτική της λιτότητας». Απηύδησαν από τον κυνισμό των ηγεσιών, όταν βίωσαν υλικά στο πετσί τους πώς οι προνομιούχες ελίτ τούς «θυσιάζουν», κυριαρχώντας στα ευρω-κοινοτικά όργανα εις βάρος του δημοσίου ευρωπαϊκού συμφέροντος.

Τα αλλεπάλληλα σκάνδαλα διαφθοράς αποκάλυψαν «πώς» η Ε.Ε. έγινε όχημα προώθησης καταστροφικών επιχειρηματικών συμφερόντων και εθνοκεντρικών επιδιώξεων. Το κυρίαρχο modus operandi, ο διαβόητος «διακυβερνητισμός» δρούσε εξαρχής ως «ανταλλακτικός εθνοκεντρισμός».

Επί δεκαετίες οι κυβερνώντες λειτουργούσαν ακραιφνώς εθνοκεντρικά στα όργανα λήψης αποφάσεων των ενωσιακών οργάνων (Συμβούλιο, Επιτροπή, Κοινοβούλιο). Λειτουργούσαν, έτσι, ενάντια στο κοινό ευρωπαϊκό συμφέρον. Αυτό το «ήθος» δημόσιας πολιτικής γαλούχησε διαχρονικά τους ευρωπαϊκούς λαούς, καλλιεργώντας εγωκεντρισμούς, ανταγωνιστικές υπεροχές και υπεροψίες.

Το σημερινό ρεύμα ανόδου της Ακροδεξιάς και του εκφασισμού στην Ευρώπη κυοφορήθηκε, επομένως, στο έδαφος των «εθνικισμών κορυφής». Οι εθνοκεντρικές κυβερνητικές δράσεις ή αδράνειες είναι οι πρώτες διδάξασες τον σκληρό ή αδιάλλακτο «εθνικισμό κορυφής», στο όνομα της Ε.Ε.

Τα πράγματα είναι εξαιρετικά διαταραγμένα και δυσοίωνα. Ποια περιθώρια ανάταξης επιτρέπουν τα πραγματικά δεδομένα; Σήμερα, ο συσχετισμός δυνάμεων και η δυναμική μεταβλήθηκαν, άρδην, εναντίον της Ε.Ε.

Αποτιμώντας τις μελλοντικές προοπτικές ανάταξης και δημοκρατικής ευρωστίας του ευρω-εγχειρήματος είναι χρήσιμες οι κατηγοριοποιήσεις δρώντων, τάσεων, στάσεων και μεγεθών. Εστιάζουμε στον ευρωσκεπτικισμό και την ευρωφιλία, κατατάσσοντάς τα σε υποκατηγορίες.

Εντοπίζουμε (1) όσους ως «διεθνιστές» ή εθνικιστές απορρίπτουν το ευρω-εγχείρημα, διαχρονικά, κρίνοντας την Ε.Ε. με «εξωτερικά» κριτήρια. Αντιστρόφως, (2) τους κριτικά εποικοδομητικούς ευρωσκεπτικιστές, οι οποίοι κρίνουν την Ε.Ε., με ίδια, εμμενή, κριτήρια, αλλά διαπιστώνουν έκδηλες εκτροπές, χρόνια δημοκρατικά ελλείμματα ή, χειρότερα, πονηρές στρατηγικές μεροληψίες. Από αυτούς, κάποιοι απογοητεύονται και αποξενώνονται, ενώ άλλοι κινητοποιούνται επίμονα προτείνοντας μέτρα ανάταξης.

Αντιστοίχως, στην ευρωφιλία εντοπίζουμε ένθερμους υποστηρικτές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ως ιστορικής, οικονομικής και κοινωνικο-πολιτικής αναγκαιότητας: τους «ευρωπαϊστές».

Και αυτοί υποδιαιρούνται σε δύο υποκατηγορίες: (3) τους «ευρωπαϊστές πάση θυσία», όπως εκφράστηκαν στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια του 2015. Μονοκόμματη στάση που σηματοδοτεί έναν γεωπολιτικά εκτεταμένο «τύπο εθνικισμού»: τον «ευρω-εθνικισμό», εφόσον αντιμετωπίζει την Ε.Ε., άνευ όρων. Ητοι: τυφλά ιδεολογικά, όπως οι ζηλωτές τις θρησκείες (πίστευε και μη ερεύνα). Είναι, όμως, η ευρωπαϊκότητα υπέρλογη θρησκεία, ώστε να μην ελέγχεται κριτικά πολιτικά; Γιατί η «τυφλή» προσήλωση στο «κράτος-έθνος» είναι κατακριτέα, ενώ η «τυφλή» προσήλωση στο γεωπολιτικό «υπερκράτος Ε.Ε.» είναι επαινετή;

Τέλος, στον δημόσιο διάλογο, σε επίπεδο κινημάτων και νέων πρωτοβουλιών φιγουράρει και η υποκατηγορία (4) των προδραστικών ευρωπαϊστών, οι οποίοι όμως θέτουν όρους. Ορους: αλλαγών, προτάσεων συμμετοχής, παρεμβάσεων βελτίωσης της Ε.Ε. και κριτικής υποστήριξης. Είναι εκείνοι οι ευρωπαϊστές, οι οποίοι συνηγορούν υπέρ της ολοκλήρωσης της πολιτικής ενοποίησης της Ε.Ε., επικρίνουν τη θεσμική αδράνεια, υπερασπίζονται την αποκατάσταση του «κράτους δικαίου» στην Ε.Ε. και μάχονται για τον εκδημοκρατισμό της.

Το δημόσιο συμφέρον υπηρετείται από την επιβίωση της Ενωσης, αλλά μόνον υπό τον όρο της οικονομικής συνοχής και του ουσιαστικού εκδημοκρατισμού. Για να εξυγιανθεί και να σωθεί η Ε.Ε. πρέπει να συνεργαστούν, δρώντας αστραπιαία πλέον, οι Ευρωπαίοι οι οποίοι ανήκουν στις θετικές, προδραστικές δυνάμεις (2) και (4).

Αν ενώσουν έγκαιρα τις δυνάμεις τους, ίσως καταφέρει η Ε.Ε. να ξεπεράσει τον οικονομικό φονταμενταλισμό, τις υπαρξιακές κρίσεις και την πολιτική οπισθοδρόμηση. Είναι επείγον να επικρατήσουν: ο ορθολογισμός, η χρηστή διοίκηση, η δημοκρατική διαφάνεια.

Είναι εφικτό οι πιο πάνω δυνάμεις να συνεργήσουν αποτελεσματικά υπό τις κρατούσες αντίξοες συνθήκες πολιτικής σύγχυσης; Πώς θα υπερνικήσουν τις δυσχέρειες και, κυρίως τίνι τρόπω, στο λαβυρινθώδες υπερκρατικό μόρφωμα; Κι όμως, είναι ζήτημα επιβίωσης! Διότι οι φασιστικές δυνάμεις δρουν τοξικά απειλώντας τόσο την Ε.Ε., όσο και τις χώρες μας.

* καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης & Πολιτικής Επικοινωνίας, διευθύντρια: ΜΠΣ «Επικοινωνία», Τμήμα Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας, Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσσαλονίκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Διάλεξε το μέλλον σου σε μια δημοκρατική, προοδευτική Ευρώπη
Κεντρικό ατόπημα της ευρωπαϊκής στρατηγικής ήταν η μη εμβάθυνση της πολιτικής και οικονομικής ολοκλήρωσης της Ε.Ε. με κοινωνικούς όρους και βιώσιμη ανάπτυξη. Η αιτία έχει πολιτικό πρόσωπο και ευθύνη και αφορά...
Διάλεξε το μέλλον σου σε μια δημοκρατική, προοδευτική Ευρώπη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ευρώπη μετά τις ευρωεκλογές: το δύσκολο σταυρόλεξο των θεσμών
Η ιδέα μιας ενισχυμένης ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, παρά τις προφανείς αδυναμίες της, θα εξακολουθήσει να αποτελεί το βασικό πρόταγμα της θεσμικής οντότητας που οργανώνεται ως παγκόσμιος πολιτικός παράγοντας...
Η Ευρώπη μετά τις ευρωεκλογές: το δύσκολο σταυρόλεξο των θεσμών
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μετασεισμικές δονήσεις
Ο σεισμός των εκλογών άφησε ερείπια. Θύματα του σεισμού, εκτός από πολιτικά κόμματα, είναι τα στερεότυπα που λυμαίνονται τον λόγο πολλών πολιτικών και δημοσιογράφων από διανοητική νωθρότητα ή και υστεροβουλία.
Μετασεισμικές δονήσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η υπόθεση δεν είναι εύκολη
Η υπόθεση δεν είναι εύκολη. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της Ε.Ε., που κατά βάση είναι χωρισμένοι στα τρία, θα πρέπει εντός των προσεχών εβδομάδων να συμφωνήσουν με τους νέους ευρωβουλευτές, που κατά βάση...
Η υπόθεση δεν είναι εύκολη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι ευρωεκλογές και ο διεθνής ρόλος της Ευρώπης
Αν διαλέξουμε δύο βασικά θέματα που κυριάρχησαν στην πολιτική ατζέντα των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αυτά είναι η μετανάστευση και η κλιματική αλλαγή. Και το πρώτο και το δεύτερο εκλαμβάνονται και...
Οι ευρωεκλογές και ο διεθνής ρόλος της Ευρώπης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το βάρος στο δεύτερο συνθετικό
Τώρα είναι η ώρα των δικών μας επιλογών. Έχουμε συνειδητοποιήσει οι περισσότεροι πολύ καλά πως είναι προτιμότερο να τους αντιμετωπίζεις αρχικώς όλους από μηδενική βάση, να ακούς τι λένε, να προσπαθείς να...
Το βάρος στο δεύτερο συνθετικό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας