• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 17.0°C
    3 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.5°C / 16.2°C
    2 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.0°C / 16.6°C
    2 BF
    52%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.9°C / 10.3°C
    1 BF
    71%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 9.6°C / 11.9°C
    2 BF
    76%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    14°C 10.0°C / 14.0°C
    1 BF
    57%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    6°C 6.4°C / 10.1°C
    1 BF
    65%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.5°C / 12.5°C
    2 BF
    54%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.5°C / 17.8°C
    5 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.0°C / 15.9°C
    3 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.4°C / 16.8°C
    6 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    4 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.2°C / 17.2°C
    2 BF
    50%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.9°C / 11.8°C
    0 BF
    81%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    15°C 9.5°C / 15.5°C
    2 BF
    59%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.3°C / 19.8°C
    4 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.0°C / 17.2°C
    3 BF
    67%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.5°C / 15.5°C
    2 BF
    63%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    15°C 11.7°C / 15.3°C
    2 BF
    79%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    9°C 9.1°C / 9.1°C
    0 BF
    66%

Προϋπόθεση για τη συμμετοχή στην πολιτική δεν είναι η επαγγελματική ιδιότητα αλλά η ικανότητα να ανταποκρίνονται στα καθήκοντα, υπηρετώντας ταυτόχρονα τα συμφέροντα της κοινωνίας

EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ

Πανεπιστημιακοί και… εχάθη η πατρίς;

  • A-
  • A+

Είναι αλήθεια πως στη σημερινή κυβέρνηση είναι μεγάλος ο αριθμός των πανεπιστημιακών που υπουργοποιήθηκαν. Η συγκεκριμένη αριθμητική διαπίστωση αναζωπύρωσε το στερεότυπο για την απουσία δεξιότητας των ακαδημαϊκών δασκάλων στην ανάληψη κυβερνητικών ευθυνών. Η στερεοτυπική έκφραση αποδίδεται στον Γερμανό καγκελάριο Μπίσμαρκ, ο οποίος τη συμπύκνωσε στη φράση «τρεις καθηγητές και εχάθη η πατρίς». Με άλλα λόγια, διαμορφώνεται η αντίληψη ότι οι πανεπιστημιακοί ζουν απομονωμένοι στους δικούς τους πύργους, αποκλεισμένοι από την κοινωνική πραγματικότητα και μαχόμενοι για τη σύλληψη και διατύπωση θεωριών. Είναι πολύ ικανοί σ’ αυτό, αλλά η απομόνωσή τους από το δρων κοινωνικό σώμα τούς αποστερεί τη δυνατότητα γνώσης του κοινωνικού πεδίου και, συνεπώς, επιτυχούς συνδυασμού θεωρίας και πρακτικής.

Αυτό το στερεότυπο επαναλαμβάνεται τα τελευταία χρόνια με αυξανόμενη ένταση. Καταλογίζεται δε η ευθύνη για το ναυάγιο σε μεταρρυθμίσεις στο γεγονός ότι ηγήθηκαν αυτών των τομέων πανεπιστημιακοί. Αναμφίβολα, πρόκειται για αβαθή προσέγγιση των κοινωνικών φαινομένων. Προφανώς, η ρήση του Μπίσμαρκ απηχεί την περίοδο του ρομαντισμού, κατά την οποία ο ρόλος του διανοουμένου ήταν διαφορετικός. Ιδίως οι πανεπιστημιακοί αποτελούσαν μια περίκλειστη ομάδα στην οποία η ελιτίστικη αντίληψη της πραγματικότητας έβρισκε εύφορο έδαφος. Η ίδια απόσταση από τον λαό υπήρχε όμως και στον «σιδερόφρακτο καγκελάριο», όπως έμεινε γνωστός στην ιστορία ο Μπίσμαρκ. Είναι αυτός που χρησιμοποίησε την αρχή «αίμα και σίδερο», με βάση την οποία «έκανε τη Γερμανία μεγάλη, αλλά τους Γερμανούς μικρούς». Επί της ουσίας, χρησιμοποίησε αυταρχική πολιτική προς όφελος της μεγάλης Γερμανίας, που ταυτίστηκε με τα συμφέροντα των ομοϊδεατών του αριστοκρατών.

Ως εκ τούτου, ας λείπει η πολιτική του Μπίσμαρκ, που αξιοποιήθηκε αργότερα από τον ναζισμό. Τηρουμένων των αναλογιών, είναι η αντίληψη που κυριαρχεί σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ενωση και στη νεοφιλελεύθερη αντίληψη, η οποία υποστηρίζει τη σωτηρία των χωρών σε βάρος των λαών. Ο στρατοκράτης Μπίσμαρκ θεωρούσε τις ευαισθησίες των πανεπιστημιακών της εποχής του ενοχλητικές και «διαλυτικές» για την υλοποίηση της μιλιταριστικής πολιτικής του.

Προφανώς, η αφετηρία του Πέτρου Μάρκαρη, καταξιωμένου συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων -και πολλαπλώς τιμηθέντος- δεν έχει καμία σχέση με το σκεπτικό του Μπίσμαρκ. Η οπτική του είναι διαφορετική, όταν αναφέρεται σε «κόμμα πανεπιστημιακών» («Νέα Σαββατοκύριακο», 28/2-1/3). Η αφόρμηση για τις παρατηρήσεις του προέρχεται από την πίστη του ότι το έργο των καθηγητών είναι στα πανεπιστήμια, όχι στην πολιτική. Πιστεύει ότι οι άνθρωποι της διανόησης οφείλουν να εστιάσουν σε κοινωνικές παρεμβάσεις εγκαταλείποντας την πολιτική, που είναι δουλειά άλλων.

Θα συμφωνήσω στην ανάγκη που υπάρχει να μη ζει η ελληνική διανόηση εν αγνοία των κοινωνικών προβλημάτων, απολαμβάνοντας μόνο τα αγαθά που τους επιδαψιλεύει η πολιτική εξουσία, σε μια διαδικασία απόκτησης συμβολικού κύρους από την υποστήριξη -ή την αμοιβαία διακριτική ανοχή- των πανεπιστημιακών και των ανθρώπων της τέχνης προς τα κυβερνητικά δρώμενα. Δυστυχώς, διακριτοί ρόλοι δεν υπάρχουν στη σχέση εξουσίας και διανοουμένων. Πολλά από τα προνόμιά τους (ερευνητικά προγράμματα, συμμετοχή σε αποστολές στο εξωτερικό, συμμετοχή σε έμμισθες επιτροπές, κ.λπ.) πηγάζουν από τη στενή σχέση που αναπτύχθηκε ανάμεσα στο πολιτικό προσωπικό και τους διανοουμένους, η οποία χρησιμοποιήθηκε επωφελώς και από τις δύο πλευρές.

Και κάτι άλλο όμως το οποίο σχετίζεται με το πολιτικό φαινόμενο: Ο Μάρκαρης οδηγείται στο καταληκτικό του συμπέρασμα, την απομάκρυνση δηλαδή των διανοουμένων από την πολιτική, με το επιχείρημα ότι η πολιτική είναι δουλειά άλλων. Ομως, μια τέτοια άποψη διαμερισματοποιεί τις κοινωνικές δραστηριότητες. Πολύ περισσότερο, μπορεί να καταλήξει σε αυτονομία του πολιτικού έναντι του κοινωνικού και του πολιτισμικού πεδίου. Τις συνέπειες μιας τέτοιας αντίληψης την πληρώνουμε ακόμη, ιδίως οι κοινωνικά αδύναμοι. Η κρίση οφείλεται στην αυτονόμηση του πολιτικού προσωπικού, το οποίο θεώρησε ότι ανήκει στο ευρωπαϊκό πολιτικό ιερατείο, από το οποίο αντλεί τη δύναμή του - και στο οποίο οφείλει να απολογηθεί.

Συνεπώς, η πολιτική είναι υπόθεση όλων. Προϋπόθεση για τη συμμετοχή δεν είναι η επαγγελματική ιδιότητα αλλά η ικανότητα να ανταποκρίνονται στα καθήκοντα, υπηρετώντας ταυτόχρονα τα συμφέροντα της κοινωνίας, που προϋποθέτουν την ύπαρξη ενός σύγχρονου, κοινωνικά δίκαιου και αποτελεσματικού κράτους.

* καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο οσφυοκάμπτης
Αχ καημένε, οσφυοκάμπτη, ένα φοβισμένο ανθρωπάκι είσαι, που εύχεσαι το τώρα να μείνει αιώνια. Γιατί αλλιώς θα σε φάει η μαρμάγκα της λήθης. Οπως και θα γίνει.
Ο οσφυοκάμπτης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αριστούλα
Κάθε φορά που ακούω ειδήσεις για αρίστους με άριστες επιδόσεις στο σούφρωμα, θυμάμαι την Αριστούλα. Νέα γυναίκα. Φωτεινό πρόσωπο, που το χαμόγελό της μου θυμίζει την ηρωίδα του παραμυθιού. Κάθε χαμόγελο κι ένα...
Αριστούλα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ατέρμων και αναποτελεσματική συζήτηση για το «Πανεπιστημιακό Ασυλο»
Τα Πανεπιστήμια, εκτός από ορισμένες εποχές που λειτουργούσαν ως παροχή Γνώσης σε καθορισμένη κατεύθυνση, όπως π.χ. στο Βυζάντιο, το οποίο δεν διακρινόταν καθόλου για την πρόοδό του στις επιστήμες, ήταν χώροι...
Η ατέρμων και αναποτελεσματική συζήτηση για το «Πανεπιστημιακό Ασυλο»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ουσιοκρατική θεώρηση των πραγμάτων
Η έννοια της ουσιοκρατίας είναι ιδιαίτερα περίπλοκη, αμφιλεγόμενη και εννοιολογικά βεβαρημένη και παρεξηγημένη, ενώ συγχρόνως απορρίπτεται πλήρως στο πλαίσιο της εμπειρικά θεμελιωμένης αναλυτικής φιλοσοφίας...
Η ουσιοκρατική θεώρηση των πραγμάτων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς να κάνουμε πράγματα με τις λέξεις (1)
Πολλά έχουν γραφτεί για το ήθος της Αριστεράς, για το ηθικό της πλεονέκτημα που απορρέει από το ότι εμφορείται από τις υψηλές αξίες της αλληλεγγύης, της ανιδιοτέλειας και της αγωνιστικότητας, αλλά και από το...
Πώς να κάνουμε πράγματα με τις λέξεις (1)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από την πολιτική στην «αισθητική» κοινωνία
Ακολουθώντας την πορεία που χάραξαν τα πρωτοπόρα λογοτεχνικά και καλλιτεχνικά ρεύματα, ίσως θα έπρεπε να αναζητήσουμε και να τεκμηριώσουμε την αισθητική λύση. Τι νόημα και τι ειδικό βάρος θα είχε μια αισθητική...
Από την πολιτική στην «αισθητική» κοινωνία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας