Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δυο λόγια για τον δάσκαλό μας…
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δυο λόγια για τον δάσκαλό μας…

  • A-
  • A+

Οπως είναι γνωστό, το φθινόπωρο του 1964 ιδρύεται η Φιλοσοφική Σχολή Ιωαννίνων, ως παράρτημα αρχικά του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και στο μεθεπόμενο ακαδημαϊκό έτος η Φυσικομαθηματική Σχολή. Πρόκειται για την απαρχή του «τρίτου» Πανεπιστημίου της χώρας, όπως ήδη από τη δεκαετία του ’50 αξίωνε επιτακτικά τη δημιουργία του η δημοτική αρχή και οι πνευματικοί φορείς της πόλης μας.

Πριν ακόμη ολοκληρωθεί το πρώτο έτος της λειτουργίας του, εγκαινιάζεται, τον Ιούλιο του 1965, μια περίοδος πολιτικής αστάθειας που θα έχει ευκρινείς επιπτώσεις στη μορφή ανάπτυξης του Ιδρύματος.

Ως προς τις δεκτικότητες της τοπικής κοινωνίας ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο γεγονότα που επισυμβαίνουν: ο εξαναγκασμός σε παραίτηση του πρώτου προέδρου της Φιλοσοφικής Σχολής και η κινητοποίηση μηχανισμών διαμόρφωσης της «κοινής γνώμης», για να καταγγείλουν την εισαγωγή δήθεν του δαρβινισμού στο μάθημα της Προϊστορικής Αρχαιολογίας.

Επακολουθεί η εφτάχρονη δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 που σήμαινε για το διδακτικό προσωπικό της αρχαιότερης Σχολής απολύσεις, εξαναγκασμό σε παραίτηση, διώξεις, δίκες, διαθεσιμότητες διαδοχικές και διορισμό της Πρυτανείας του αυθύπαρκτου, από το 1970, Πανεπιστημίου. Το ίδιο συνέβη και με τους φοιτητές, από την πρώτη κιόλας ημέρα επιβολής του δικτατορικού καθεστώτος: φυλακίσεις, εκτοπίσεις, τρομοκρατία, απομόνωση.

Η απάντηση μιας σημαντικής μερίδας των φοιτητών, κατά το παράδειγμα ελάχιστων καθηγητών τους, με ορισμένες διαβαθμίσεις που εξαρτήθηκαν από τις ιδεολογικές και τις οικογενειακές τους αφετηρίες, στην απόπειρα χειραγώγησης της πανεπιστημιακής ζωής και της καθημερινής έμμεσης βίας, που ασκούσαν οι «τοποτηρητές» του δικτατορικού καθεστώτος και επιφορτισμένοι με την αναπαραγωγή της ιδεολογίας του στους κόλπους της σπουδάζουσας νεολαίας, είχε πολλές μορφές που αλληλοσχετίζονταν.

Τη διακριτική αποχή, ατομικά ή συλλογικότερα, από τις εκδηλώσεις θεάματος και συστράτευσης που αφειδώς επιχορηγούνταν, διαδεχόταν η δυναμική συμπαράσταση στους διωκόμενους καθηγητές (π.χ. στις 14.1.1972 «βροντοφωνάζουν συνθήματα της λευτεριάς και προπηλακίζουν τις χουντικές αρχές» Φ. Κακριδής, Εικοσαετία 1964-1984, 1984:5) και η τελευταία οδηγούσε σε σχήματα συντονισμένης αντιστασιακής πρακτικής, με «νόμιμη» ή παράνομη δράση. Κι αυτή πέρασε, εννοείται, από ετερογενείς αναβαθμούς: άρχιζε από τη σύμπτυξη ομάδων με κοινές πνευματικές και κατ’ επέκταση πολιτικές ανησυχίες (κατά το πρότυπο των «Δεκαοχτώ κειμένων» κυκλοφόρησαν βραχύβια περιοδικά που, όπως σημείωναν, «δεν ξεχάσανε τα λάβαρα της λευτεριάς») -συνεχίσθηκε με την αμφισβήτηση της «νομιμότητας» των διορισμένων φοιτητικών συλλόγων και με την εμφάνιση σειράς σωματείων με σημείο συσπείρωσης την καταγωγή (π.χ. ο σύλλογος Κρητών φοιτητών) και αποκορυφώθηκε βέβαια με τα γεγονότα της Νομικής και του Πολυτεχνείου, τα οποία είχαν τα ισοδύναμά τους και στο Πανεπιστήμιό μας.

Οπως δίδει αναλυτικότερα ο Μπάμπης Νούτσος το οικείο ιστορικό πλαίσιο, «στην αρχή της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς 1970-71 δημοσιεύεται στην εφημερίδα Το Βήμα επιστολή του καθηγητή Φ. Κακριδή (15.9.1971). Σ’ αυτήν υπαινίσσονται πολύ περισσότερα απ’ όσα ρητά λέγονται: ‘‘Αμνηστία στους πολιτικούς κρατούμενους ή τουλάχιστον αναστολή των ποινών’’. Αυτό θα ήταν πράξη ‘‘Ελληνική’’. Το καθεστώς παραπέμπει τον Κακριδή στο Πειθαρχικό Συμβούλιο του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και η δίκη προσδιορίζεται για τις 14.1.1972. Εκείνο το απόγευμα, κρεμασμένοι στα παράθυρα της γραμματείας (στην οδό Δομπόλη), όπου διεξαγόταν η δίκη, και στριμωγμένοι στις σκάλες και στο μεγάλο προθάλαμο της κεντρικής εισόδου του Πανεπιστημίου, μαθαίνουμε την καταδικαστική απόφαση. Διαδηλώσαμε, σχεδόν αυθόρμητα, όλοι σχεδόν οι παρόντες ώς την κεντρική πλατεία της πόλης, με συνθήματα εναντίον της χούντας. Ηταν η δεύτερη μαζική φοιτητική διαδήλωση από την ημέρα της 21 Απριλίου 1967» (βλ. το τομίδιο που επιμελήθηκα: Μνήμη Πόπης Βουτσινά, Ιωάννινα 2000,7/8,14).

Ετσι ας ξαναπιάσω το νήμα («Η Εφημερίδα των Συντακτών», 3.1.2019) για το πώς η «δημόσια ιστορία» βλέπει την ιστορία της γιαννιώτικης αντίστασης στη χούντα. Γιατί πράγματι ό,τι διαδοχικά τη συνθέτουν «υποβαθμίζεται» εντελώς στην πρόσφατη οικεία ιστοριογραφία και αγνοείται στα συνέδρια που οργανώνονται στο «κλεινόν άστυ» (βλ. αντίθετα Π. Ευθυμίου, «Για όσους κάλυψε η λήθη και σκέπασε η σιωπή», στο: Δ. Παπαχρήστος [επιμ.], Εκ των υστέρων, Αθήνα 1993, 53-60).

Μάλλον χρειάζεται να ανοίξω εδώ μια παρένθεση, όχι απλώς βιβλιογραφικού χαρακτήρα.

Ως προς τη θεματική αυτή, τόσο στο «στενό» όσο και στον «ευρύ» της ορίζοντα, από την πλευρά του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οργανώθηκαν τα εξής:

1. 1984, ομιλητής ο Φάνης Κακριδής: «Εικοσαετία 1964-1984»·
2. 1994, ο τότε αντιπρύτανης: «Από τις ωδίνες του τοκετού στις αναζητήσεις της τέταρτης δεκαετίας που αρχίζει»·
3. 2007: «Επιτροπή Πρωτοβουλίας για τα 40 χρόνια από την επιβολή της δικτατορίας» (ΕΗΜ)·
4. Μάρτιος 2013, συνέδριο: «Το Πανεπιστήμιο και τα Γιάννινα»·
5. 2014: ομιλητής πάλι ο Φάνης Κακριδής.

Ειδικότερα: από την πλευρά του Τομέα Φιλοσοφίας:

1. Δεκέμβριος 1999: «Μνήμη Πόπης Βουτσινά»·
2. Φεβρουάριος 2006: συμμετοχή στην εκδήλωση της ΕΛΜΕ Λευκάδας για την Πόπη Βουτσινά·
3. Απρίλιος 2015: «Πανεπιστήμιο και Δημοκρατία».

*oμότιμος καθηγητής Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας του Παν/μίου Ιωαννίνων

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η διαπραγμάτευση του γλωσσικού λάθους
Εξι χρόνια μετά την πρώτη διεξαγωγή τους, τα «Μικρά Σεμινάρια» γλώσσας και επικοινωνίας επιστρέφουν στην έδρα τους, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ενα σημαντικό πρόγραμμα επιμόρφωσης των φορέων του δημοσιογραφικού...
Η διαπραγμάτευση του γλωσσικού λάθους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κεραμέως: αυτονομία, αξιολόγηση και... άγιος ο Θεός!
Η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως ανακοίνωσε οτι το κυβερνητικό πλάνο περιλαμβάνει, «αυτονομία» των σχολικών μονάδων και των Πανεπιστημίων, αξιολόγηση και σύνδεσή τους με τη χρηματοδότηση.
Κεραμέως: αυτονομία, αξιολόγηση και... άγιος ο Θεός!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οδός Δομπόλη
Σάββατο και φέτος. Σέρνεις τα βήματά σου με δυσκολία. Στέκεσαι απέναντι στο περίπτερο. Οπως και τότε. Λείπει η ντουντούκα. Ευτυχώς. Απουσιάζει όμως η ζωή. Το Πανεπιστήμιο μετακόμισε στην Πεδινή. Η...
Οδός Δομπόλη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η τέχνη τού να είσαι με όλους
Το σημερινό σημείωμα αφορά τους πανεπιστημιακούς δασκάλους. Επί ΠΑΣΟΚ του Αντρέα δήλωσαν ότι απελευθερώθηκαν. Επί Ν.Δ. του Μητσοτάκη ανήλθαν όλες τις βαθμίδες εν αγαστή συνεργασία με τους συντηρητικούς...
Η τέχνη τού να είσαι με όλους
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Ενάντια στου Γαβρόγλου τα προστάγματα, τους φοιτητές θα βρείτε στα οδοφράγματα»
Αναβρασμός επικρατεί ανάμεσα στους φοιτητές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων σχετικά με τις προοπτικές συγχωνεύσεων τμημάτων με το ΤΕΙ-Ηπείρου αλλά και συνολικά με την πρόταση που έχει σταλεί στο Πανεπιστήμιο από...
«Ενάντια στου Γαβρόγλου τα προστάγματα, τους φοιτητές θα βρείτε στα οδοφράγματα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανελλαδικές εξετάσεις - Μια ματιά από μακριά
Με βάση τις τελευταίες εξαγγελίες του υπουργού Παιδείας, αναπτύσσεται ο προβληματισμός σχετικά με το μέλλον των πανελλαδικών εξετάσεων και το σύστημα που θα τις αντικαταστήσει. Κανείς φυσικά δεν αναφέρεται...
Πανελλαδικές εξετάσεις - Μια ματιά από μακριά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας