Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι συμφορές του εθνικισμού
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι συμφορές του εθνικισμού

  • A-
  • A+

Επιτέλους ένα μεγάλο μέρος της νεοελληνικής κοινωνίας και του πολιτικού κόσμου κατάφεραν ύστερα από 27 έτη κάτι που για τον κοινό νου είναι αυτονόητο: να δεχτούν τη σύνθετη ονομασία της γείτονος χώρας με το όνομα «Βόρεια Μακεδονία». Κατάφεραν να υπερβούν τον άγριο και αδιέξοδο εθνικισμό, τον επικίνδυνο φανατισμό, την πόλωση σε «προδότες» και «πατριώτες», τις φρικώδεις απειλές για κρεμάλες και δικαστήρια, να υπερασπιστούν τη φωνή της λογικής, τον δρόμο της νηφαλιότητας και της ανεκτικότητας.

Δυστυχώς ένα μεγάλο μέρος του πολιτικού κόσμου απέχει πολύ ακόμα από το να συμβάλει στη συγκρότηση πολιτικής κοινωνίας. Παραμένει στο προπολιτικό στάδιο της άγριας και τυφλής διαμάχης, της στοχοποίησης του διαφορετικού, της μισαλλοδοξίας και της θρησκευτικής αντίληψης για τον κόσμο. Δεν έχει ακόμη ξεπεράσει το μυθικό στάδιο ώστε να φτάσει στο στάδιο του λόγου – που είχε κατακτήσει τον 6ο αιώνα π.Χ. η προσωκρατική σκέψη. Δεν έχει ανακαλύψει τη σημασία της πόλεως ως έννομης και διαλογικής μορφής συνύπαρξης, με σεβασμό της διαφορετικής άποψης στη βάση του διαλόγου και της αντιπαράθεσης επιχειρημάτων. Οσοι επηρεάζονται από αυτόν τον πολιτικό κόσμο βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της άμορφης μάζας των συναισθημάτων και των συνθημάτων, των κραυγών και των απειλών, εγκλωβισμένοι στη βία και τον εκφοβισμό.

Αυτό έδειξαν οι τελευταίες εθνολαϊκιστικές εξάρσεις. Σε μια πολιτική κοινωνία το ζήτημα της ονομασίας θα έπρεπε να είχε λυθεί ήδη από το 1992 με το γνωστό «πακέτο Πινέιρο», αλλά δυστυχώς η χώρα είχε ανίκανους και μικρόνοες πολιτικούς, όπως τον Σαμαρά, τον Κων. Μητσοτάκη, τον Αν. Παπανδρέου, τον Κ. Σημίτη και πολλούς άλλους δευτερεύοντες. Και ενώ το 2008 άρχισε να σχηματίζεται μια ρεαλιστική αντίληψη από τον πολιτικό κόσμο και μεγάλο μέρος της κοινωνίας, εν τούτοις δέκα χρόνια μετά αναδύθηκαν πάλι ανίκανοι και μικρόνοες πολιτικοί, εγκλωβισμένοι στην εθνικιστική ιδεολογία, στο εκλογικό και μικροκομματικό συμφέρον, όπως ο Κυρ. Μητσοτάκης, η Φ. Γεννηματά, ο Ευάγγ. Βενιζέλος, ο Π. Καμμένος, ο Δ. Κουτσούμπας, που προσπάθησαν να εμποδίσουν την έλλογη εξέλιξη των πραγμάτων.

Υπάρχει ακόμη μακρύς δρόμος σε μεγάλο μέρος του κόσμου για τη συγκρότηση ώριμης πολιτικής κοινωνίας, αν σκεφτεί κανείς την αντίδρασή του μετά τη μεγάλη χρεοκοπία του 2010. Πράγματι, μετά την παταγώδη αποτυχία του κομματοκρατικού συστήματος, ένα σημαντικό μέρος του κόσμου έβαλε στο Κοινοβούλιο κόμματα όπως το νεοναζιστικό, του Καμμένου, του Λεβέντη και ακροδεξιά άτομα όπως τον Γεωργιάδη, τον Βορίδη και τον αποδεδειγμένα ανίκανο Σαμαρά. Δηλαδή περίπου το 20% των ψηφοφόρων!

Από την άλλη, το παρήγορο είναι ότι τελείωσε μια περίοδος άγριου και συναισθηματικού εθνικισμού που ανέδειξε ό,τι κακόγουστο και αντιδραστικό υπήρχε στη νεοελληνική κοινωνία, ιδίως τα μαύρα, φαιά και γκρίζα στοιχεία της. Αυτά τα ακραία στοιχεία εκμεταλλεύτηκαν τον εθνικισμό του Μακεδονικού για να ανέλθουν. Επαληθεύτηκε έτσι αυτό που είχε πει ο Σάμουελ Τζόνσον: «Ο πατριωτισμός είναι το τελευταίο καταφύγιο των λωποδυτών».

Είναι διδακτικό να θυμηθούμε τις μεγάλες συμφορές και καταστροφές στη νεοελληνικής ιστορία που προήλθαν, όλες, από τον παροξυσμό του εθνικισμού, του υπερπατριωτισμού αναμεμιγμένου με θρησκευτικό φανατισμό.

- Η ταπεινωτική ήττα το 1897 από του Τούρκους, οι οποίοι έφτασαν έως τη Μελούνα της Θεσσαλίας μέχρι να τους σταματήσουν οι Μεγάλες Δυνάμεις.

- Ο Εθνικός Διχασμός, 1916-1917, που ήταν ουσιαστικά ένας εμφύλιος πόλεμος με θύματα και από τις δύο πλευρές, με ουσιαστικούς υπεύθυνους τον βασιλέα Κωνσταντίνο και την Εκκλησία.

- Η Μικρασιατική Καταστροφή το 1922 που οφείλεται στην υπερπατριωτική αβελτηρία του Κωνσταντίνου, στην ανικανότητα των κυβερνώντων πολιτικών και στην ευλογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αυτές οι καταστροφές προήλθαν από την περιβόητη Μεγάλη Ιδέα.

- Η φασιστική δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά (1936-1944), με τη συμβολή των Ανακτόρων και την υποστήριξη της Εκκλησίας, με βασανιστήρια, εξορίες, φυλακίσεις των αντιφρονούντων.

- Ο εμφύλιος πόλεμος (1944-1949), που κατέστρεψε χιλιάδες άτομα, με αγριότητες και τρομοκρατίες, με εκτελέσεις, φυλακίσεις, ξερονήσια, την εφιαλτική Μακρόνησο και χιλιάδες πρόσφυγες στις ανατολικές χώρες. Και εδώ υπήρξε επίσης η συναίνεση της Εκκλησίας.

- Η στρατιωτική δικτατορία (1967-1974), πάλι με την ευλογία της Εκκλησίας, που ανέστειλε τη μετριοπαθή πορεία φιλελευθερισμού η οποία είχε ξεκινήσει από το 1963.

- Το αδιέξοδο στο Κυπριακό από τη δεκαετία του 1960 με τελική μορφή το πραξικόπημα του 1974 και την κατάληψη του 38% της Κύπρου από την Τουρκία. Το αδιέξοδο βεβαίως συνεχίζεται.

Για όλες αυτές τις καταστροφές υπεύθυνοι ήταν ο Στρατός, τα Ανάκτορα, η άκρα Δεξιά, η Εκκλησία, η δικαστική εξουσία που μαζί με την Αστυνομία αποτελούν το βαθύ κράτος και ομνύουν στο Εθνος, στην Πατρίδα και στον Χριστιανισμό. Σε αυτά ακριβώς ομνύουν και οι σημερινοί εθνικιστές, κατηγορώντας τους υπερασπιστές της σύνθετης ονομασίας ως «προδότες». Ομως όλες οι προαναφερθείσες καταστροφές προήλθαν από τους υπερπατριώτες και τους «εθνικόφρονες».

Ας θυμηθούμε επίσης πως ο φασισμός και ο ναζισμός είχαν βασική ιδεολογία τον εθνικισμό, την ανωτερότητα του έθνους και της φυλής. Ας ελπίσουμε, τέλος, πως στο εξής θα υποχωρήσει ο παροξυσμός του εθνικισμού, όπως υποχώρησε σε σχέση με το 1992.

*διδάκτορας Φιλοσοφίας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η απειλή του εθνοταυτοτισμού
Τα τελευταία χρόνια έχει εισβάλει ορμητικά στην πολιτική και κοινωνική ζωή της Ευρώπης ένα νέο πρόβλημα με τις κωδικές ονομασίες «συλλογική ταυτότητα», «ταυτοτικές ομάδες», «πολιτική ταυτοτήτων», που...
Η απειλή του εθνοταυτοτισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από «έθνος ανάδελφον» σε «έθνος-σκαντζόχοιρο»
Κάθε φορά που στα Σκόπια αποκαλούν τη γλώσσα και την ταυτότητά τους μακεδονική, ακολουθεί στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη ορυμαγδός δηλώσεων, αφορισμών, κατηγοριών για αλυτρωτισμό και επιβουλές της εθνικής...
Από «έθνος ανάδελφον» σε «έθνος-σκαντζόχοιρο»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς εξηγείται η παράνοια με το Μακεδονικό;
Μπορεί η συμβολή της νεότερης Ελλάδας στον σύγχρονο πολιτισμό να μην είναι ιδιαίτερα σημαντική, μπορεί να έχουμε τα χάλια μας, ιδίως τώρα με την κρίση, αλλά τελικά δεν τους χρωστάμε – μας χρωστάνε. Γιατί αν...
Πώς εξηγείται η παράνοια με το Μακεδονικό;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Νεοφιλελεύθερος εθνικισμός
Ο νεοφιλελευθερισμός αλληλοσυμπληρώνεται από μια σειρά οικονομικές θεωρίες. Χαρακτηρίζεται από τη νομιμοποίηση του «ελάχιστου κράτους» με σκοπό την προστασία της ιδιοκτησίας των προσώπων ορισμένης πολιτικής...
Νεοφιλελεύθερος εθνικισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μεταμοντέρνος φασισμός
Ξενοφοβία και ρατσισμός, εθνικισμός, βαρβαρότητα και φυλετικό μίσος, ως παραδοσιακά χαρακτηριστικά ενός όμως μεταμοντέρνου φασισμού εν μέσω σχολικού περιβάλλοντος, σχέσεων εκπαίδευσης, σχέσεων γονεϊκής...
Μεταμοντέρνος φασισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «κόκκινη γραμμή» των ιδεοληψιών
Τι είναι πολιτική; Μήπως δεν είναι ο οργανωμένος τρόπος να επιδράσεις στα πράγματα και να επηρεάσεις τις εξελίξεις; Και αριστερή πολιτική; Μα, τι άλλο από το να επηρεάσεις τις εξελίξεις σε αριστερή και...
Η «κόκκινη γραμμή» των ιδεοληψιών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας