Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι υγρότοποι στην Ελλάδα
EUROKINISSI

Οι υγρότοποι στην Ελλάδα

  • A-
  • A+

Η 2η Φεβρουαρίου έχει χαρακτηριστεί ως Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων, γιατί την ημέρα αυτή το έτος 1971 υπογράφηκε η συνθήκη Ραμσάρ στην ομώνυμη πόλη του Ιράν. Ως υγρότοποι χαρακτηρίζονται χερσαίες επιφάνειες που καλύπτονται μόνιμα ή εποχικά από ρηχά νερά ή που δεν καλύπτονται από νερά αλλά έχουν υγρό υπόστρωμα όπως είναι τα δέλτα των ποταμών, τα έλη, οι λίμνες, οι λιμνοθάλασσες, οι πηγές, οι εκβολές, οι ποταμοί και οι τεχνητές λίμνες. 

Καλύπτονται από ποώδη υδροχαρή βλάστηση με τυρφώδες υπόστρωμα και υδρομορφικά εδάφη, όπου το νερό μπορεί να είναι γλυκό, υφάλμυρο ή αλμυρό, ενώ μπορεί να καλύπτονται και από θαλασσινό νερό, το βάθος του οποίου δεν ξεπερνά τα 6 μέτρα. 

Στην Ελλάδα από τη συνθήκη Ραμσάρ προστατεύονται 10 υγρότοποι (Δέλτα Έβρου, Λίμνη Βιστωνίδα, Πόρτο Λάγος, Λίμνη Ισμαρίδα, Δέλτα Νέστου, Λίμνες Βόλβη και Κορώνεια , Τεχνητή λίμνη Κερκίνη, Δέλτα Αξιού, Λουδίας, Δέλτα Αλιάκμονα, Μικρή Πρέσπα, Αμβρακικός κόλπος, Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου, Λιμνοθάλασσα Κοτυχίου), εκ των οποίων οι (7) περιλαμβάνονται στο αρχείο Montreaux με τους απειλούμενους υγρότοπους λόγω ανθρωπογενών παραγόντων.

Η προστασία των υγροτόπων και η διατήρησή τους έχει μεγάλη σημασία τόσο για την προστασία της βιοποικιλότητας (χλωρίδα, πανίδα), όσο και για την συμβολή τους στον μετριασμό των καταστροφικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής (πλημμύρες, άνοδος της στάθμης της θάλασσας), για τη σταθεροποίηση των ακτών που κινδυνεύουν από τη διάβρωση (π.χ. Κορινθιακός) και για τη βελτίωση της ποιότητας του πόσιμου νερού μέσω της συγκράτησης ιζημάτων και τοξικών ουσιών. 

Πέρα όμως από τους περιβαλλοντικούς λόγους οι υγρότοποι συμβάλουν στην ανάπτυξη βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων για τις τοπικές κοινωνίες (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία, τουρισμός) και στη γενικότερη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Οι υγρότοποι, ως πρόφατα παρεξηγημένοι τόποι, συνοδευόμενοι από προκαταλήψεις, έχουν κερδίσει το ενδιαφέρον της επιστήμης, παραμένουν ωστόσο άγνωστοι για την πλειοψηφία των πολιτών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η οποία καλείται να τους προστατεύσει ως τμήμα της φυσικής κληρονομιάς και να τους γνωρίσει στους πολίτες μέσα από δράσεις αναψυχής και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης  (π.χ. το πρόγραμμα SWOS της Περιφέρειας Αττικής).

Μετά από πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση (άρθρο 54 «Προστασία των υγροτόπων Αττικής» στον ν. 4559/18 ) ως αποτέλεσμα πρωτοβουλιών του Βουλευτή Γ.Δημαρά (1) και των Οικολόγων Πράσινων και σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος,  την Περιφέρεια Αττικής και το Εθνικό Κέντρο Βιοτόπων και Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) που διέθεσε τις σχετικές μελέτες του (2), έγινε ένα σημαντικό βήμα για την προστασία των (15) μεγάλων υγροτόπων της Αττικής που έχουν χαρακτηριστεί Α΄ Προτεραιότητας. Πρόκειται για τη Λιμνοθάλασσα Ωρωπού, την Εκβολή Ασωπού, το Παράκτιο Έλος Αλυκών Αναβύσσου, το Παράκτιο Έλος Ψάθας Βιλίων, τη Λιμνοθάλασσα Ψήφτας Μεθάνων, το Ρέμα Πύργου Βραυρώνας, την Εκβολή Ρέματος Ραφήνας, το Παράκτιο Έλος Λεγραινών, το Ρέμα Ερασίνου, το Παράκτιο Έλος Μπρέξιζας, το Παράκτιο Έλος Αγίων Αποστόλων, το Παράκτιο Έλος Λούτσας Αρτέμιδας, το Παράκτιο Έλος Αγίου Νικολάου, την Εκβολή Ρέματος Κερατέας και το Παράκτιο Έλος Βραυρώνας. Σύμφωνα με τη νέα διάταξη που εισήγαγε ο ν. 4559/18, εντός των ορίων των παραπάνω (15) υγροτόπων, «απαγορεύονται η δόμηση, η επιχωμάτωση, η άσκηση οχλουσών δραστηριοτήτων και κάθε είδους δραστηριότητα που υποβαθμίζει την οικολογική τους κατάσταση, καθώς και η έκδοση αδειών δόμησης».

Το πρόσφατο νομοθέτημα έρχεται να προστεθεί σε προηγούμενο ΠΔ (2308/2016) για την προστασία των μικρών νησιωτικών υγροτόπων, ενώ η χώρα μας συμμετέχει σε έργο διακρατικής συνεργασίας με τις γείτονες χώρες Αλβανία, Βουλγαρία και Βόρεια Μακεδονία, το οποίο υλοποιείται με χρηματοδότηση του διασυνοριακού προγράμματος της Βαλκανικής Μεσογείου (WetMainAreas - INTERREG BalkanMed) σε διαβαλκανικό πρόγραμμα εντοπισμού και της προστασίας των ελληνικών υγροτόπων εκτός Αττικής.  Στο έργο αυτό το ΕΚΒΥ καταρτίζει, σε συνεργασία με το Αστεροσκοπείο Αθηνών, λεπτομερή απογραφικό κατάλογο με φυσικούς και τεχνητούς υγροτόπους με έκταση έως και ένα στρέμμα. Σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα,  στην Κεντρική Μακεδονία απογράφηκαν πάνω (188) φυσικοί υγρότοποι και (266) τεχνητοί (συνολικής έκτασης 43.534 εκτάρια). Εξ’ αυτών (335) υγρότοποι  συνολικής έκτασης 3.370 εκτάρια (144 φυσικοί και 191 τεχνητοί) βρίσκονται εκτός περιοχών NATURA 2000 και συνιστούν πράσινες υποδομές και νησίδες βιοποικιλότητας. Τα δεδομένα αυτά αποτελούν σημαντική πηγή πληροφόρησης στο πλαίσιο της διαχείρισης και προστασίας των τύπων οικοτόπων και των ειδών προτεραιότητας για την Ευρώπη και την Ελλάδα, της διαχείρισης των υδάτων και των πλημμυρών, και του χωρικού σχεδιασμού ευρύτερα.

Παρά τα σημαντικά βήματα, στην Αττική αυτή τη στιγμή παραμένουν απροστάτευτοι 25 υγρότοποι, εκτεθημένοι σε έντονες οικιστικές πιέσεις. Επίσης υπάρχουν πολύ υποβαθμισμένοι υγρότοποι (με βαθμό φυσικότητας κάτω του 10%) όπως το Παράκτιο Έλος Φαληρικού Δέλτα, το Εσωτερικό Έλος Λουτρού Σπάτων, το Εσωτερικό Έλος στις Λούτσες Μαρκόπουλου, το Παράκτιο Έλος Λουμπάρδας και η Εκβολή Ρέματος Οινόης, για τους οποίους απαιτείται να προηγηθεί μελέτη αποκατάστασης. 

Απροστάτευτοι επίσης παραμένουν οι μεγάλοι νησιωτικοί υγρότοποι (άνω των 80 στρ.), ενώ για τους ήδη προστατευόμενους (15) της Αττικής απαιτούνται  Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες, στις οποίες θα διακρίνονται ζώνες χρήσεων για τη διασφάλιση της προστασίας τους και της αξιοποίησής τους από τις τοπικές κοινωνίες.

*Μέλος του Πανελλαδικού Συμβουλίου των Οικολόγων Πράσινων

______________________________

1. Βλ. άρθρο της ΕφΣυν 15/7/2018.

2. Η Έκθεση Επιστημονικής Τεκμηρίωσης Οριοθέτησης των Υγροτόπων της Αττικής του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) (http://repository.biodiversity-info.gr/handle/11340/1949) για τους (15) πλέον προστατευόμενους υγρότοπους παρέχει επιπλέον πληροφορίες για άλλες (25) υγροτοπικές περιοχές της Αττικής που βρίσκονται ακόμα εκτός προστασίας, π.χ. Παράκτιο Έλος Αγία Σωτήρα (132 στρ.), Παράκτιο Έλος Όρμου Βίδι Τροιζηνίας (741 στρ), Παράκτιο Έλος Εκβολής Ελευσίνας  (235στρ.) και η Λίμνη Κουμουνδούρου (188 στρ.), αλλά και μικροί υγρότοποι (κάτω των 80 στρ.) όπως οι Εκβολές Ρεμάτων Γρόμα, Κινέτας, Μεγάρων, Πικροδάφνης, η Λιμνοθάλασσα Αλυκής Πόρου (πλησίον Γαλατά), τα Παράκτια Έλη Λουτρών Αλίμου, Μακρύ Άμμου, Μύχου Αυλακίου, Πεύκου Λαγονησίου, και Τομπάζη, οι εσωτερικοί υγρότοποι Βαλομάνδρας και Ηριδανού

ΑΠΟΨΕΙΣ
Απάντηση στον Χρ. Καπάταη για το ρέμα της Πικροδάφνης*
Ο κ. Καπάταης αγνοεί ότι την ημέρα που συζητήθηκε το θέμα των έργων της Πικροδάφνης από λεωφόρο Βουλιαγμένης ώς εκβολές, στο Περιφερειακό Συμβούλιο κατατέθηκαν 5.000 υπογραφές εναντίον τους από φίλους της...
Απάντηση στον Χρ. Καπάταη για το ρέμα της Πικροδάφνης*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θωρακίζουμε τους οικολογικούς αγώνες
Πριν από λίγο καιρό, σε συνάντηση με περιβαλλοντικές οργανώσεις για τα πετρέλαια στην Ηπειρο, οι εκπρόσωποι της αρμόδιας αρχής προσπάθησαν να πείσουν ότι ετοιμάζονται βίαιες αντιδράσεις και οι οργανώσεις θα...
Θωρακίζουμε τους οικολογικούς αγώνες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θωρακίζοντας τους οικολογικούς αγώνες
Πριν από λίγο καιρό, σε συνάντηση με περιβαλλοντικές οργανώσεις για τα πετρέλαια στην Ηπειρο, οι εκπρόσωποι της αρμόδιας αρχής προσπάθησαν να πείσουν ότι ετοιμάζονται βίαιες αντιδράσεις και οι οργανώσεις θα...
Θωρακίζοντας τους οικολογικούς αγώνες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αθάνατε Αχελώε
ΔΙΑΒΑΣΑ, όπως καθημερινά, το άρθρο του κ. Σταματόπουλου με τίτλο: «Τύφλωση για την εκτροπή του Αχελώου». Αντιγράφω: «Οι υπουργοί Σταθάκης και Φάμελλος ετοιμάζονται να βυθίσουν στην κυριολεξία τη Μεσοχώρα, τους...
Αθάνατε Αχελώε
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαχείριση των υδάτων: ένα διαφορετικό κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα

Μία από τις μεγάλες προκλήσεις, στις οποίες σήμερα βρίσκεται μπροστά η Ευρώπη, είναι η ανάγκη για απόκτηση της «καλής οικολογικής...

Διαχείριση των υδάτων: ένα διαφορετικό κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μικροπλαστικά σε θάλασσες και ακτές
Από τη δεκαετία του ’60, οι επιστήμονες είχαν καταγράψει την παρουσία πλαστικών κομματιών στο στομάχι πουλιών. Στη δεκαετία του ’70, καταγράφηκαν κομματάκια πλαστικών στο πλαγκτόν της θάλασσας. Ωστόσο μόλις...
Μικροπλαστικά σε θάλασσες και ακτές

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας