Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πάνω, κάτω, ανάμεσα στις γραμμές
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πάνω, κάτω, ανάμεσα στις γραμμές

  • A-
  • A+

Να ζητάς από έναν συγγραφέα να σου πει γιατί γράφει είναι σαν να ρωτάς ένα ψάρι γιατί κολυμπά. Κατά τα τέλη της τελευταίας δεκαετίας του 20ού αιώνα, πίνοντας καφέ στο σπίτι του φίλου μου συγγραφέα Κ., τον ρώτησα τι είναι η Συγγραφή. Γνωρίζοντας ότι σε ερωτήσεις αυτού του τύπου, όπως και τι είναι η Λογοτεχνία και η Ποίηση και η Τέχνη, εύκολα ακολουθούν ανούσιες απαντήσεις.

Ο φίλος μου ο Κ., κλεισμένος στην επιφυλακτικότητά του, με κοιτά με ευγένεια και σαν να απαντά στον εαυτό του ψιθυρίζει: «Η συγγραφή είναι ένα υλοποιημένο άπειρο πάνω από τις γραμμές, για μένα μια προσέγγιση του ανέκφραστου». Λέξεις που πλησιάζουν μια έκφραση του Κυρίου Τεστ του Βαλερί. «Το άπειρο, αγαπητέ φίλε, δεν είναι πια κάτι το σημαντικό: είναι ένα πρόβλημα συγγραφής».

Αμέσως μετά, κρίνοντας την ερώτηση σχεδόν «μεταφυσική» και γι’ αυτό άξια μιας «αινιγματικής απάντησης», ο Κ. με ρωτά να του πω εγώ τι είναι η συγγραφή. Κι ενώ σκέφτεσαι ότι το «πάνω» είναι πάντα καλύτερο από το «κάτω» από τις γραμμές, εκείνος δεν περιμένει απίθανες απαντήσεις και, αλλάζοντας θέμα, αρχίζει να μιλά για άλλα πράγματα: όταν, νεότατος, έπαιζε μεσοεπιθετικός στη τοπική ομάδα ποδοσφαίρου ή για το μουσικό θρόισμα των ακτίνων μιας ρόδας παλιού ποδηλάτου με τρεις ταχύτητες («αληθινή ποίηση» - αναστενάζει).

Αργότερα, συνοδεύοντάς με στην πόρτα λέει: «Ξέρεις πώς έμαθα να γράφω;»

«Γράφοντας;» του απαντώ, ακολουθώντας τη σκέψη του.

«Βέβαια. Και είναι το μόνο πράγμα που ξέρω να κάνω» λέει με ταπεινότητα στο βλέμμα. Και προσθέτει: «Οταν κάποιος κάθεται να γράψει δεν ξέρει τι κάνει, αλλά θα πρέπει να ξέρει τι θέλει. Εγώ ξέρω ότι, αν είναι δυνατόν, μαθαίνεις να γράφεις "δοκιμάζοντας" τον εαυτό σου, προσπαθώντας και ξαναπροσπαθώντας. Ο καθένας δουλεύει και ζει μέσα στο ίδιο του το κείμενο, μακριά από ομάδες, κύκλους, λέσχες και συντεχνίες: μ’ άλλα λόγια, μακριά από τη λογοτεχνική κοινωνία. Χωρίς ν’ αφήνεσαι στην απομόνωση, όπου δεν υπάρχουν συνομιλητές αλλά μόνον η άβυσσος της κωφής αδιαφορίας, το γράψιμο σε κάνει να διαγράφεις μια πορεία γνώσης της αλήθειας και της πραγματικότητας.

»Μια αλήθεια που γεννιέται από μέσα σου και δεν είναι απαραίτητο να συμπίπτει με προκαθορισμένα πιστεύω... Δεν θα προέτρεπα κανέναν να κάνει τον συγγραφέα: γιατί όποιος θέλει να γράψει θα το κάνει χωρίς υποδείξεις, προτροπές, συμβουλές ή και αμφισβητήσεις. Εξάλλου εγώ γράφω ακόμη για μια αίσθηση εξέγερσης, ίσως γιατί πιστεύω στη μαγεία της γραφής».

*ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιστορική μελέτη πίσω από μια βιογραφία
Ενα νέο βιβλίο ήρθε, πολύ πρόσφατα, να εμπλουτίσει τη βιβλιογραφία σε σχέση αφενός με τη βιογραφία του γιατρού Πέτρου Σωκράτους Κόκκαλη και αφετέρου με τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές πτυχές της...
Ιστορική μελέτη πίσω από μια βιογραφία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια εμπεριστατωμένη μελέτη για τον λαϊκισμό
Η νέα σειρά βιβλίων 96plus από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο έχει στόχο να προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό βιβλία χρηστικά και έγκυρα, παρεμβάσεις σε ζητήματα αιχμής που είναι (χάρη και στο σχετικά μικρό...
Μια εμπεριστατωμένη μελέτη για τον λαϊκισμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γράφοντας βιβλία
Η αξίωση ότι μπορείς να διδάξεις τη συγγραφή είναι απατηλή όσο και η οπορτουνιστική ιδέα σύμφωνα με την οποία «όλοι γράφουν». Αντίθετα, είναι λίγοι αυτοί που γράφουν: όπως είναι και λίγοι αυτοί που διαβάζουν....
Γράφοντας βιβλία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο σκηνοποιητής
«Η υπογραφή δεν είναι η ένδειξη ενός προσώπου, είναι η παρακινδυνευμένη διαμόρφωση μιας επικράτειας». Και προφανώς δεν πρόκειται για τη θνήσκουσα χώρα μου, αλλά για την επικράτεια που εγκαθιδρύει ο δεύτερος...
Ο σκηνοποιητής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαβάζοντας βιβλία(*)
Δεν διαβάζουν βιβλία και λόγω ατάλαντων συγγραφέων. Μετά, γιατί δεν είναι της μόδας. Γιατί κυριαρχεί το κουτσομπολιό. Γιατί η συγκεχυμένη, μπερδεμένη, εκκωφαντική τηλεοπτική πάρλα υποβαθμίζει την προσοχή που...
Διαβάζοντας βιβλία(*)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στην ώρα τους
Ωρα, ονομάζει ο Θάνος Σταθόπουλος το σημειωματάριό του από τις εκδόσεις Ικαρος διότι μην ξεχάσετε να μου επιστρέψετε το μολύβι μου, όπως θα πει η Μαντάμ Σωσά στον Χανς Κάστορπ στο Μαγικό Βουνό.
Στην ώρα τους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας