Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η ψήφος του βουλευτή κατά συνείδηση
EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ψήφος του βουλευτή κατά συνείδηση

  • A-
  • A+

Κάποιοι μέμφονται τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλέξη Τσίπρα, ότι προσεταιρίζονται βουλευτές άλλων κομμάτων για να επιτύχουν στη Βουλή τις απαιτούμενες πλειοψηφίες.

Ας θυμηθούμε όμως επί του ιστορικά πραγματικού.

Το 1980 η Νέα Δημοκρατία και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής προετοιμάζοντας την υποψηφιότητά του για την Προεδρία της Δημοκρατίας προσεταιρίσθηκαν βουλευτές της άκρας Δεξιάς (τότε Εθνική Παράταξη) αλλά και τρεις βουλευτές του δημοκρατικού χώρου, τους Θανάση Κανελλόπουλο και Μιχάλη Παπακωνσταντίνου, εμβληματικές πολιτικές προσωπικότητες της Κεντροαριστεράς, και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, βουλευτή του κόμματος των Φιλελευθέρων.

Τη δεκαετία του 1980 το ΠΑΣΟΚ και ο Ανδρέας Παπανδρέου επιχειρώντας αμφίπλευρη διεύρυνση προσεταιρίσθηκαν τον Μανώλη Γλέζο, μετά την απόφαση της ΕΔΑ να συνεργαστεί με το ΠΑΣΟΚ, αλλά και τους Γεώργιο Μαύρο και Γιάννη Μπούτο.

Η αντιπροσώπευση

Στην εποχή μας κυρίαρχο πολιτικό σύστημα είναι αυτό της δυτικογενούς «αστικής» αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, του οποίου οι ιστορικές και θεσμικές αφετηρίες τοποθετούνται στην Αμερικανική και κυρίως στη Γαλλική Επανάσταση και το οποίο πρέπει να χαρακτηρίζεται από τον πολιτικό και νομικό φιλελευθερισμό και τον δημοκρατικό συνταγματισμό.

Ο Dahl στο βιβλίο του «Περί Δημοκρατίας» απαντά στο βασικό ερώτημα άμεση ή αντιπροσωπευτική δημοκρατία αποδεχόμενος με κριτήρια έκτασης, πληθυσμού, χώρου και χρόνου κατά βάση το αντιπροσωπευτικό μοντέλο, χωρίς όμως να αποκλείει και θεσμούς άμεσης δημοκρατίας.

Ο αντιπροσωπευτικός χαρακτήρας των σύγχρονων δημοκρατιών έχει βασικό θεσμικό χαρακτηριστικό την αρχή της ελεύθερης εντολής, η οποία σε ρητή αντιδιαστολή με την επιτακτική εντολή, ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ αντιπροσώπου και αντιπροσωπευόμενου. Κατά το ημέτερο ισχύον Σύνταγμα η διαγραφή ενός βουλευτή από το κόμμα του δεν επιφέρει και την απώλεια της βουλευτικής του έδρας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαγραφή δεν πρέπει να ελέγχεται με βάση συνταγματικές αρχές, όπως η τήρηση των κανόνων της εσωκομματικής δημοκρατίας όπως αυτοί περιγράφονται στο Σύνταγμα, σε τυχόν νόμους περί της λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων και στα καταστατικά των πολιτικών κομμάτων. Αν η έννομη τάξη δεν προβλέπει δικαστικό έλεγχο, τότε η διαγραφή ελέγχεται οπωσδήποτε σε κομματικό και πολιτικό επίπεδο.

Στη διαδικασία εκλογής των αντιπροσώπων παρεμβάλλονται τρία επιμέρους θεσμικά και πολιτικά ζητήματα: το εκλογικό σύστημα, η παρένθετη λειτουργία των ΜΜΕ και η κυρίαρχη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων με αξιοπρόσεκτη την αυξανόμενη προσπάθεια έντασης της πειθαρχίας στις τάξεις τους.

Το πολιτικό κόμμα

Η αρχή του πολυκομματισμού ενσωματώνει την ελεύθερη ίδρυση και λειτουργία πολιτικών κομμάτων στο πλαίσιο της σύγχρονης αντιπροσωπευτικής (βλέπε και κοινοβουλευτικής) δημοκρατίας. Ο πολυκομματισμός εκφράζει ένα ατομικό και ταυτόχρονα ένα συλλογικό πολιτικό δικαίωμα. Δηλαδή το δικαίωμα των πολιτών να ιδρύουν και να συμμετέχουν σε πολιτικά κόμματα αλλά και των κομμάτων να λειτουργούν ελεύθερα προς τα έξω (ίσες ευκαιρίες εκλογικής ανάπτυξης και πολιτικής προοπτικής) και προς τα μέσα (ίσες ευκαιρίες για όλες τις απόψεις).

Τα κόμματα δρουν και στο επίπεδο της κοινωνίας και στο επίπεδο του κράτους, συναιρώντας τη μεταξύ τους διάκριση.

Η αρχή του πολυκομματισμού περιλαμβάνει την ελευθερία των πολιτικών κομμάτων, την ισότητα των πολιτικών κομμάτων και την εσωκομματική δημοκρατία.

Η εσωκομματική δημοκρατία αφορά πλέγμα δικαιωμάτων υπέρ των μελών του πολιτικού κόμματος, με σκοπό την απρόσκοπτη, ελεύθερη και ίση συμμετοχή στη λειτουργία του. Υποχρεώνει στην προστασία των μελών και της εκάστοτε εσωτερικής μειοψηφίας. Καθιστά τη δημοκρατική συμμετοχή όλων των μελών στη λήψη των αποφάσεων και στις εσωτερικές εκλογικές διαδικασίες στοιχειώδη πρόνοια ορθής λειτουργίας του κόμματος. Η συνταγματική απαίτηση για ενδοκομματική δημοκρατία με αυτά τα χαρακτηριστικά αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του σύγχρονου δημοκρατικού κεκτημένου.

Το Σύνταγμα

Το άρθρο 60 παρ. 1 του Συντάγματος διακηρύσσει ότι «οι βουλευτές έχουν απεριόριστο (δηλαδή μη περιοριζόμενο καθ' οιονδήποτε τρόπο) το δικαίωμα της γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση».

Πρόκειται για συνταγματική αρχή, η οποία περιγράφει τον θεμελιακό πυρήνα της ελεύθερης εντολής στις σχέσεις αντιπροσώπων και αντιπροσωπευόμενων, δηλαδή υποστηρίζει τη συνολική λειτουργία του αντιπροσωπευτικού συστήματος. Περιγράφει επίσης τον πυρήνα του συνταγματικού προτάγματος για εσωκομματική δημοκρατία, δηλαδή υποστηρίζει τη συνολική λειτουργία και του πολυκομματικού συστήματος.

Ως γενικό συμπέρασμα λοιπόν η μη τήρηση ή η παραβίαση της αρχής έσωθεν ή έξωθεν (π.χ. απειλές, τραμπουκισμοί κ.λπ.) υπονομεύει ευθέως τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτικού συστήματος.

* oμότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Κατσαπλιάδες!»
Ο γνωστός χαρακτηρισμός «κατσαπλιάδες» σε κείμενα... υπεράσπισης του πολιτεύματος, που εκτοξεύεται μονίμως εναντίον όσοι αποπειρώνται να κατακτήσουν, ή ενίοτε κατακτούν, την εξουσία από όσους παραδοσιακά την...
«Κατσαπλιάδες!»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θα είναι ουσιαστική η συνταγματική αναθεώρηση;
Το φιάσκο με την εκλογή νέου προέδρου της Νέας Δημοκρατίας και οι συνακόλουθες εμπλοκές και αμφισβητήσεις έδειξαν ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα με την οργάνωση και λειτουργία των πολιτικών κομμάτων, οι ρίζες του...
Θα είναι ουσιαστική η συνταγματική αναθεώρηση;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ακυρότητα και επανάληψη της ψηφοφορίας
Κατά τον Κανονισμό της Βουλής, η ψηφοφορία για θέματα ποινικής ευθύνης υπουργών είναι μυστική (άρθρο 155 παρ. 8). Ο βουλευτής προσέρχεται στην ψηφοδόχο (κάλπη) και ρίχνει το ψηφοδέλτιο της προτίμησής του...
Ακυρότητα και επανάληψη της ψηφοφορίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκλογικός νόμος εκτός εποχής
Η εισαγωγή του κλιμακωτού «μπόνους» εμπεριέχει μια σειρά από θεωρητικά πλεονεκτήματα, με κυριότερο τη σχετική εξισορρόπηση του βαθμού υπερεκπροσώπησης του πρώτου κόμματος.
Εκλογικός νόμος εκτός εποχής
ΑΠΟΨΕΙΣ
H εκλογή Προέδρου: ο θρίαμβος της τεχνοκρατικής δημοκρατίας
Ως πολιτική κοινωνία αποκτήσαμε ακόμα έναν «παίκτη» στο τεχνοκρατικό-πολιτικό παιχνίδι της κοινωνίας μας. Ο θρίαμβος της τεχνοκρατικής πολιτικής είναι απόλυτος.
H εκλογή Προέδρου: ο θρίαμβος της τεχνοκρατικής δημοκρατίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας