Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Συμφωνία των Πρεσπών και οι επικριτές της
AP Photo/Yorgos Karahalis
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Συμφωνία των Πρεσπών και οι επικριτές της

  • A-
  • A+

Η συμφωνία είναι ένας έντιμος συμβιβασμός που εξυπηρετεί το εθνικό συμφέρον. Και αυτό για δύο λόγους: κλείνει ένα θέμα που μας ταλανίζει εδώ και 25 χρόνια και παράλληλα διευκολύνει την ενσωμάτωση της γειτονικής χώρας σε διεθνείς οργανισμούς αλλά και στο βαλκανικό γεωπολιτικό περιβάλλον.

Στην επιστολή για τη Συμφωνία των Πρεσπών που έδωσαν στη δημοσιότητα 12 πανεπιστημιακοί (ανάμεσά τους οι Αγγ. Συρίγος, Κ. Υφαντής, Β. Γούναρης, Μ. Καραγιάννης, Ι. Κ. Χασιώτης, Ευ. Χατζηβασιλείου κ.ά.) υποστηρίζουν ότι η συμφωνία είναι προβληματική, γιατί η υπηκοότητα και η γλώσσα προσδιορίζονται ως «μακεδονική» και όχι ως «βορειομακεδονική».

Τόσο στη συμφωνία όσο και στη ρηματική διακοίνωση της κυβέρνησης της ΠΓΔΜ ο όρος «nationality» αναφέρεται αποκλειστικά στην υπηκοότητα και δεν ορίζει ή προκαθορίζει εθνοτικό δεσμό/εθνότητα (ethnicity). Στα διαβατήρια των πολιτών της ΠΓΔΜ θα αναγράφεται ο όρος «μακεδονική/πολίτης της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας».

Οι πολίτες θα ανήκουν στη Βόρεια Μακεδονία και επίσημα θα ονομάζονται Βορειομακεδόνες ή κάτοικοι της Βόρειας Μακεδονίας. Είναι βέβαια γεγονός ότι θα τους προσδιορίζει ο όρος Μακεδονία/Μακεδονικός, αλλά αυτό συνέβαινε και με το όνομα της ΠΓΔΜ. Και όταν εμείς επιμένουμε να ζητάμε την εξάλειψη του όρου Μακεδονία/Μακεδονικός, γι’ αυτούς σημαίνει την εξάλειψη της εθνικής τους υπόστασης. Ομως δεν έχουν κι αυτοί το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού και της αυτοδιάθεσης;

Η γλώσσα δεν μπορεί να λέγεται βορειομακεδονική, δεν υφίσταται τέτοιος όρος. Και στη συμφωνία τονίζεται ότι η μακεδονική γλώσσα ανήκει στην ομάδα των νοτιοσλαβικών γλωσσών, άρα δεν έχει καμιά σχέση με την ελληνική Μακεδονία. Η Ελλάδα μάλιστα αναγνώρισε τη μακεδονική γλώσσα επίσημα το 1977 στο πλαίσιο του ΟΗΕ και έκτοτε την έχει κατατάξει στον κατάλογο των επίσημων γλωσσών του διεθνούς οργανισμού.

Γράφουν επίσης οι 12 ότι η συμφωνία «δίνει στους γείτονες απεριόριστη πρόσβαση στη μακεδονική κληρονομιά γενικώς». Το άρθρο 7 όμως της συμφωνίας τονίζει πως «τα μέρη αναγνωρίζουν ότι η εκατέρωθεν αντίληψή τους ως προς τους όρους "Μακεδονία" και "Μακεδόνας" αναφέρεται σε διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο και ιστορική κληρονομιά». Το πλαίσιο λοιπόν είναι «διαφορετικό», δεν υπάρχει τίποτα «γενικώς». Στα άρθρα 7.2 και 7.3 γίνεται μάλιστα λόγος για διαφορετικές κουλτούρες και κληρονομιές.

Οι επικριτές της συμφωνίας φέρνουν το επιχείρημα του αλυτρωτισμού. Κάποια στιγμή, κάποιος μπορεί να μιλήσει για «μακεδονική» μειονότητα στη χώρα μας ή να δημιουργηθεί ένα Κέντρο Μελετών μειονοτικών γλωσσών. Μα αυτό μπορούσε να γίνει και στο παρελθόν, αυτό μπορεί να γίνει με οποιοδήποτε όνομα της χώρας.

Η Αλβανία προσβλέπει στην Ηπειρο και πρόσφατα αποκάλεσε τον Μέγα Αλέξανδρο Ιλλυριό. Επιπλέον, το αναθεωρημένο Σύνταγμα της ΠΓΔΜ αναφέρει ρητά ότι η Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας δεν έχει εδαφικές βλέψεις προς τις γειτονικές χώρες, ενώ τα άρθρα 3 και 4 της συμφωνίας τονίζουν το απαραβίαστο των συνόρων, τον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής ανεξαρτησίας του άλλου μέρους, την αποχή από απειλή ή χρήση βίας και από πράξεις ή δραστηριότητες μη φιλικού χαρακτήρα κατά του άλλου μέρους και κυρίως τη δέσμευση να μην προβαίνουν σε ή επιτρέπουν οιεσδήποτε αλυτρωτικές δηλώσεις.

Δύο ακόμα επισημάνσεις. Μια συμφωνία προϋποθέτει έναν συμβιβασμό, κάτι δίνεις, κάτι παίρνεις. Οι επικριτές της συμφωνίας δεν βλέπω να είναι διατεθειμένοι να δώσουν τίποτα σ’ έναν λαό που τον υποχρεώνουμε να αλλάξει το όνομα του κράτους του και των θεσμών του. Ακόμα πιο σημαντικό, η αντιμετώπιση της συμφωνίας δεν πρέπει να γίνεται με όρους κομματικούς, εθνοκεντρικούς ή εθνικής ευαισθησίας.

Γιατί όλοι οι λαοί διέπονται από εθνοκεντρισμό και ευαισθησίες. Το πρόβλημα με τη γειτονική χώρα πρέπει να λυθεί με όρους γεωπολιτικούς, ρεαλιστικούς και οικονομικούς. Αν το κράτος της Βόρειας Μακεδονίας ενσωματωθεί ομαλά στους διεθνείς θεσμούς, αν επικρατήσει στα Βαλκάνια σταθερότητα, αν η Ελλάδα κυριαρχήσει στην οικονομική ζωή της γειτονικής χώρας, οι ισορροπίες που θα διαμορφωθούν θα έχουν θετικό πρόσημο για μας. Σε διαφορετική περίπτωση θα ενισχύσουμε την εσωστρέφειά μας και την απομόνωσή μας στο διεθνές περιβάλλον.

* καθηγητής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και μέλους του ακαδημαϊκού συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Κολεγίου Ασφάλειας και Αμυνας στις Βρυξέλλες

   

ΑΠΟΨΕΙΣ
Είμαστε κι εμείς εδώ. Οχι στην Ελλάδα του μίσους και του σκοταδισμού
Στηρίζουμε τη Συμφωνία των Πρεσπών, σεβόμενοι την ανεξαρτησία και τα δικαιώματα των λαών. Στηρίζουμε τη συμφωνία γιατί δεν μας αρκεί να αναφερόμαστε μόνο στον ελληνικό πολιτισμό, αλλά να τον προστατεύουμε, να...
Είμαστε κι εμείς εδώ. Οχι στην Ελλάδα του μίσους και του σκοταδισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αδιέξοδη πολιτική 28 χρόνων για το Μακεδονικό
Παγιδευμένοι στο τελματωμένο αδιέξοδο που δημιουργήθηκε για το όνομα των Σκοπίων, χάσαμε τη μοναδική ευκαιρία που είχε παρουσιασθεί στην Ελλάδα, μετά την κατάρρευση των χωρών του υπαρκτού σοσιαλισμού, να...
Η αδιέξοδη πολιτική 28 χρόνων για το Μακεδονικό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μερικές ενοχλητικές διευκρινίσεις για τη Συμφωνία των Πρεσπών*
​Η Συμφωνία των Πρεσπών που τίθεται σε διαδικασία επικύρωσης στο ελληνικό Κοινοβούλιο είναι φορτισμένη με όλη την ένταση που έχει συσσωρευτεί τα τελευταία 25 χρόνια και στις δύο πλευρές των συνόρων.
Μερικές ενοχλητικές διευκρινίσεις για τη Συμφωνία των Πρεσπών*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πατριωτισμός: συνύπαρξη, ειρήνη και συνεργασία
Ας φτιάξουμε μια ιστορία αλλιώς: μια μικρή χώρα που λέγεται Ελλάδα ανεξαρτητοποιείται ύστερα από μια μακρόχρονη περίοδο που ανήκει σε κάποιο άλλο κρατικό μόρφωμα. Ομως, η γειτόνισσα χώρα που είναι μεγαλύτερη...
Πατριωτισμός: συνύπαρξη, ειρήνη και συνεργασία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Συμφωνία των Πρεσπών και η Μικρασιατική Καταστροφή των Ιερών Μυώπων και Τυφλών
Η τραγωδία της Μικρασιατικής καταστροφής του 1922 «σημάδεψε» με τρόπο καταλυτικά αρνητικό την πορεία του Ελληνισμού,- είναι βέβαια ξεχωριστή συζήτηση η ορθότητα επιλογής της Μικρασιατικής εκστρατείας-,...
Η Συμφωνία των Πρεσπών και η Μικρασιατική Καταστροφή των Ιερών Μυώπων και Τυφλών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Συμφωνία των Πρεσπών: κατάληξη ή αφετηρία;
Η Συμφωνία των Πρεσπών δεν λύνει μόνο μια εκκρεμότητα σχεδόν τριών δεκαετιών, αλλά και αιωνόβιες ιστορικές εκκρεμότητες που κληροδότησε η ιστορία στους λαούς της περιοχής, από την εποχή των αυτοκρατοριών. Και...
Η Συμφωνία των Πρεσπών: κατάληξη ή αφετηρία;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας