Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Θεσμικές ανισορροπίες και θεσμική εξισορρόπηση
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Θεσμικές ανισορροπίες και θεσμική εξισορρόπηση

  • A-
  • A+

Ο άνθρωπος μόνος, ο ατομικιστής, βρίσκεται
όλο και περισσότερο στο έλεος δυνάμεων
που δεν τις ελέγχει, όπως οι πολιτικές ορθοδοξίες

Ερνεστ Χέμινγουεϊ 

Το 2016 η αναθεώρηση του Συντάγματος συνδέθηκε σε πρωθυπουργικό επίπεδο με την ανάγκη για μια νέα μεταπολίτευση.

Η ανάγκη για νέα μεταπολίτευση, όμως, προϋποθέτει την κοινή διαπίστωση ότι το πολιτικό σύστημα δημιουργεί προβλήματα και αρνητικά φαινόμενα που το ίδιο δεν μπορεί να επιλύσει. Δηλαδή, το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να αυτορρυθμιστεί και να διαχειριστεί τις αδυναμίες και τα ελαττώματά του.

Εδώ και αρκετά χρόνια, από τις αρχές του 21ου αιώνα περίπου, οι αδυναμίες και τα ελαττώματα του πολιτικού συστήματος εξελίσσονται σε μόνιμα χαρακτηριστικά και παγιώνονται στη λειτουργία του κράτους αλλά και στην τρέχουσα αντίληψη των πολιτών για το εν γένει σύστημα διακυβέρνησης.

Αναπαράγεται, έτσι, και δυστυχώς διευρύνεται, η απαξίωση, όχι απλώς για ορισμένους πολιτικούς, αλλά και για το σύνολο της πολιτικής. Επικράτησε παντού ένας κυνικός ατομικισμός που συνέθλιψε κάθε συλλογικότητα, ενώ το σύνολο της κοινωνίας διολισθαίνει διαρκώς σε φοβικές και συντηρητικές παραστάσεις.

Ποια είναι αυτά τα ελαττώματα και οι αδυναμίες του πολιτικού συστήματος, οι λεγόμενες και θεσμικές ανισορροπίες, που καθιστούν απολύτως αναγκαίο ένα ριζοσπαστικό, αναθεωρητικό θεσμικό διάβημα; Θα μπορούσε κάποιος να αναφερθεί σε μερικές, αλλά εξαιρετικά σημαντικές περιπτώσεις.

Η αναφερθείσα ήδη απαξίωση και συνακόλουθα διευρυνόμενη απόσταση των πολιτών από την πολιτική και τις λειτουργίες του πολιτικού συστήματος, ενισχύθηκε κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, όταν οι πολίτες κατέληξαν, ίσως σε υπερβολικό βαθμό, στο συμπέρασμα ότι μεγάλο μέρος του πολιτικού προσωπικού όχι μόνον ευθύνεται για τα γενεσιουργά αίτια της κρίσης, αλλά στερείται και τις αναγκαίες ικανότητες για να επιλύσει αποτελεσματικά τα συνοδά προβλήματα.

Η διάχυτη αντίληψη μιας σκανδαλώδους, αλλά συνταγματικά και νομοθετικά κατοχυρωμένης, ασυλίας για τα στελέχη τουλάχιστον του πολιτικού κόσμου (ευθύνη υπουργών) επέτεινε τη δυσπραγία στις σχέσεις μεταξύ πολιτών και πραγμάτωσης των πολιτικών θεσμών.

Η συγκέντρωση των ΜΜΕ σε κάθε επίπεδο –Τύπος, τηλεόραση, ραδιόφωνο, διαδίκτυο– εις χείρας ολίγων, συνδεόμενων βεβαίως με ποικίλες και πολλές φορές αδιαφανείς επιχειρηματικές (βλέπε και εφοπλιστικές) δραστηριότητες, κατέστησαν επικυρίαρχο κυριολεκτικά τον ευρύτερο ρόλο και την πολιτική επιρροή των ΜΜΕ. Μια ομάδα «επιφανών» ή αφανών ολίγων ελέγχει μεγάλο μέρος των θεσμικών δραστηριοτήτων του συστήματος.

Η πολιτική ζωή, το πολιτικό γεγονός, ο πολιτικός λόγος, το πολιτικό κόμμα υπόκεινται στην πραγματική εξουσία των γνωστών ολίγων, που έχουν τη δυνατότητα να «αναδεικνύουν» ή να ευτελίζουν. Ακόμη και η λειτουργία της Δικαιοσύνης υφίσταται παρεμβολές με κύριο χαρακτηριστικό την ακύρωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Παραλλήλως, οι δημοσκοπήσεις υποκαθιστούν κάθε παραγωγή πολιτικής. Οπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενη αρθρογραφία, διενεργούνται δημοσκοπήσεις ακόμη και για θέματα ισχύος και λειτουργίας ανθρώπινων δικαιωμάτων. Με αυτό τον τρόπο, ο πραγματικός λαός αντικαθίσταται από έναν ψεύτικο παραθεσμικό «λαό», ο οποίος διαμορφώνεται από δημοσκοπήσεις και πρόθυμους δημοσκόπους.

Το περιγραφόμενο εδώ πρόβλημα ξεκίνησε όταν «εθνικοί» προμηθευτές και εργολάβοι προέβησαν στην αγορά ΜΜΕ, ιδίως ηλεκτρονικών. Τα όρια πολιτικής και επιχειρηματικής εξουσίας έγιναν δυσδιάκριτα.

Δίπλα στην καθημερινή, τη λεγόμενη μικρή, διαφθορά, πρωτίστως στις σχέσεις κράτους - πολίτη, τώρα προέκυψε και η γιγαντιαία διαπλοκή, δηλαδή η σχέση των μεγάλων ιδιωτικών επιχειρήσεων με τη δημόσια και πολιτική ζωή. Συγκέντρωση ΜΜΕ, διαφθορά, διαπλοκή, έλεγχος στο πολιτικό σύστημα ως ενιαίο και αδιαίρετο σύνολο.

Ο εξουσιαστικός συγκεντρωτισμός στον αυτοδύναμο ή πάντως ισχυρό πρωθυπουργό. Βουλή, κυβέρνηση, δικαιοσύνη, κόμμα.

Η επιλογή και η αναπαραγωγή του πολιτικού προσωπικού. Ή άλλως η πολιτική ως βιοποριστικό επάγγελμα.

Η κρίση βασικών θεσμών του κοινωνικού κράτους ως αποτέλεσμα νεοφιλελεύθερων οικονομικών πολιτικών και της παλινόρθωσης του εργοδοτικού καθεστώτος αυθαιρεσίας.

Πώς αντιμετωπίζουν οι προτεινόμενες αναθεωρητικές παρεμβάσεις τις ως άνω θεσμικές παθογένειες; Από τη θεσμική ανισορροπία στη θεσμική εξισορρόπηση; Ως συνέχεια.

* ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελληνικό ποδόσφαιρο - ώρα μηδέν
Ο ελληνικός αθλητισμός ως κοινωνική αναφορά στην καθημερινότητα των πολιτών έχει «ταυτιστεί» με το ποδόσφαιρο και τα συνακόλουθά του, αφού αυτό το άθλημα μονοπωλεί σχεδόν αποκλειστικά το ενδιαφέρον της...
Ελληνικό ποδόσφαιρο - ώρα μηδέν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι πήγε στραβά με την Ευρώπη;
Ηταν ένα σημαντικό χτύπημα κατά της χούντας από μια Ευρώπη που έδειχνε τότε, στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου, πρόθυμη να συγκρουστεί για να προστατεύσει τη δημοκρατική νομιμότητα, το κράτος δικαίου και τα...
Τι πήγε στραβά με την Ευρώπη;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αγνοια του κινδύνου;
Ποιος λέει αλήθεια και ποιος όχι; Μας λένε και οι δύο ολόκληρη τη δική τους αλήθεια για το συμβάν ή έχουν αφήσει για κάβα ορισμένες πτυχές του προκειμένου να τις ανασύρουν και να τις χρησιμοποιήσουν σε δεύτερο...
Αγνοια του κινδύνου;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θα τολμήσει ο ΣΥΡΙΖΑ;
Σημαντικό ζήτημα, στο πεδίο του κρατικοοικονομικού καθεστωτισμού, είναι και αυτό της διαπλοκής, το οποίο έχει δύο κυρίαρχες όψεις: αφ’ ενός μεν το μαύρο πολιτικό χρήμα και την εν γένει αθέμιτη πολιτική...
Θα τολμήσει ο ΣΥΡΙΖΑ;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η απαγωγή του ανθρώπου που ερευνούσε τις εταιρείες Λιακουνάκου
Μια παλιά μα τόσο επίκαιρη ιστορία με πρωταγωνιστή τον αντισυνταγματάρχη Τεθωρακισμένων Χρήστο Ποσίνη, που είχε επιλεγεί από τη Διεύθυνση Προμηθειών του ΓΕΣ να εξετάσει τη σύμβαση των LEOPARD ο οποίος...
Η απαγωγή του ανθρώπου που ερευνούσε τις εταιρείες Λιακουνάκου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Dialogos
Με αφορμή την «απειλή σωματικής βίας και συκοφαντικής δυσφήμισης σε βάρος του κ. Ν. Κοτζιά, σε εκδήλωση στο Μόναχο», δημοσιεύουμε το παρακάτω κείμενο από τον ομογενειακό σύλλογο Dialogos.
Dialogos

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας