Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σκέψεις για τον Δημοσθένη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σκέψεις για τον Δημοσθένη

  • A-
  • A+

Αυτούς τους καιρούς συχνά μου έρχεται στον νου ο Δημοσθένης. Μια τεράστια δύναμη, άψογα οργανωμένη, που στην υπηρεσία της μια τεχνική διαρκούς προόδου ωθείται προς μια ενοποίηση του κόσμου κάτω από την κυριαρχία της: μια κυριαρχία που θα έπρεπε να αφαιρεί από τους πιο ισχυρούς κάθε αίσθηση αβεβαιότητας και να διασφαλίζει στις πλέον πλούσιες τάξεις τη διαιώνιση των προνομίων τους.

Αν αυτή η κυριαρχία, ύστερα από τόσες φοβερές καταστροφές, θα επικρατούσε, η πρόοδος των ασθενέστερων τάξεων και των υπανάπτυκτων λαών θα ήταν για αιώνες αποκλεισμένη. Σ’ έναν ενοποιημένο κόσμο η ανθρώπινη κουλτούρα θα έχανε τη δημιουργική της ποικιλότητα, θα ήταν χρωματισμένη από ένα ενιαίο και άτονο μουντό χρώμα. Υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που ελπίζουν σ’ έναν ειρηνικό κόσμο, αλλά οργανωμένο γύρω από διαφορετικά πολιτικά κέντρα, υπάρχουν ακόμη διανοούμενοι που πιστεύουν σε μια ανθρώπινη κοινωνία σε διάφορες και ζωτικές οικογενειακές εστίες.

Αλλά αυτοί οι διανοούμενοι δεν είναι όπως ο Δημοσθένης, που πάλευε για την επιβίωση και την αυτονομία των πόλεων, ενώ η νέα μακεδονική δύναμη, καλά οργανωμένη και οπλισμένη, χωρίς τα περίπλοκα προβλήματα των παλαιών δημοκρατιών, προχωρούσε για να τις καθυποτάξει και να τις θέσει υπό την προστασία της.

Αν τα πράγματα πήγαιναν όπως τα χρόνια του Φίλιππου και του Αλέξανδρου, θα υπήρχαν μια μέρα αξιόλογοι και προνοητικοί ιστορικοί που θα χλεύαζαν τον σημερινό Δημοσθένη σαν ένα μυωπικό επαρχιώτη, προσκολλημένο στις τοπικές παραδόσεις, ανίκανο να συλλάβει το νόημα της ιστορικής προόδου και να βλέπει στο μεγαλειώδες μέλλον.

Κομφορμιστές υποταγμένοι στους άρχοντες της οικονομίας και του πολέμου, θα έκριναν τον σημερινό Δημοσθένη σαν έναν διανοούμενο ανάξιο πολιτικής κρίσης, άξιο περιφρόνησης ή, στην καλύτερη περίπτωση, συμπόνιας. Οι σημερινές ανάγκες μιας ελευθερίας περιορισμένης από τη φτώχεια και από την ανέχεια θα ήταν στα μάτια τους ακατανόητες ουτοπίες, παραληρήματα διανοουμενίστικου άγχους.

Εκείνοι που σήμερα αρνούνται μια διαδικασία ενοποίησης του κόσμου στην υπηρεσία και στην εδραίωση των κοινωνικών δομών, δεν αρνούνται οποιαδήποτε ενοποίηση: μια συμβίωση λαών που αμοιβαία σέβονται την αυτονομία τους και δεν απαιτούν να εξάγουν ούτε επαναστάσεις ούτε αντεπαναστάσεις, που αυξάνουν την αμοιβαία κατανόηση και εντείνουν τις σχέσεις πολιτισμού μειώνοντας τις αποστάσεις ανάμεσα στους διαφορετικούς πολιτισμούς, δεν είναι μόνο επιθυμητό, αλλά είναι και το πιο υψηλό ιδανικό που υπάρχει σήμερα.

Είναι ένα ουτοπικό ιδανικό; Πρέπει να αρνηθούμε να πιστεύουμε ότι η ανθρωπότητα μπορεί να αποβάλει τις αντιθέσεις της χωρίς να περάσει μέσα από τη σημερινή κόλαση; Την απάντηση θα δώσει η Ιστορία τις επόμενες δεκαετίες∙ και πάνω της θα επιδράσει η καθαρή επιθυμία εκείνων που πιστεύουν σ’ αυτά τα ιδανικά.

* ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Οτιδήποτε καλό είναι να μας έρθει θα μας το φέρουν οι Γλέζοι του μέλλοντος
«Πηγαίνετε, βγείτε έξω. Τα τελευταία λόγια είναι για τους ανόητους που δεν έχουν πει αρκετά» (Καρλ Μαρξ) Nα που έσπασε η δικτατορία της...
Οτιδήποτε καλό είναι να μας έρθει θα μας το φέρουν οι Γλέζοι του μέλλοντος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πεινασμένος και άνευ ονείρων
Ούτε η κυβέρνηση ούτε οι μπαχαλάκηδες μπορούν να πετύχουν κάτι κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά σημαντικό. Και οι δύο πλευρές δεν έχουν πάρει καν χαμπάρι το γύρισμα της εποχής. Τη δεκαετία του ’70 ο...
Πεινασμένος και άνευ ονείρων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας κόσμος σε αναβρασμό, Κρίση - Αντίσταση - Επανάσταση
Η εργατική τάξη άλλη μια φορά ανοίγει δρόμους και ορίζοντες για την Αριστερά. Αυτούς τους δρόμους και την προοπτική των αγώνων μας έχει στο κέντρο του το μονοήμερο των εκδηλώσεων στις 10 Νοέμβρη, που οργανώνει...
Ενας κόσμος σε αναβρασμό, Κρίση - Αντίσταση - Επανάσταση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι σημαίνει η «Πτώση του Τείχους» σήμερα (30 χρόνια μετά);
O ανθρώπινος κοινωνικός κόσμος σήμερα δεν έχει κέντρο, δεν συγκροτείται στη βάση μιας «πρώτης αρχής» λειτουργίας. Γι’ αυτόν τον λόγο «ηγέτες» όπως ο Tραμπ ή ο Eρντογάν ή ο Oρμπαν κ.ά. παίζουν πρωταγωνιστικό...
Τι σημαίνει η «Πτώση του Τείχους» σήμερα (30 χρόνια μετά);
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι φτωχοί δίνουν το οβολάκι
Οσο θα υπάρχει στην Ελλάδα αυτή η αξεστιά που λογιέται για πολιτισμός, όσο θα πλανιέται η ύβρις που παριστάνει το νοικοκύρεμα, όσο θα υπάρχει τούτη η απανθρωπιά που θα λογιέται για επιστήμη, όσο θα στήνονται...
Οι φτωχοί δίνουν το οβολάκι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πυροβολώντας τους ποιητές
Ο Λόρκα έζησε μπροστά σ’ αυτόν τον καθρέφτη ξέροντας πως μια έγγραφη φωνή δεν μπορεί παρά ν’ ανήκει στους δίχως φωνή διωκόμενους όλου του κόσμου. Εκείνον τον Αύγουστο του 1936 θα μάθαινε ίσως πως ο χειρότερος...
Πυροβολώντας τους ποιητές

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας