Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Εδώ [;] Πολυτεχνείο»...
Politexneio 1973 - Vasilis Karageorgos
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Εδώ [;] Πολυτεχνείο»...

  • A-
  • A+

Περίμενα να κοπάσει ο δημοσιογραφικός θόρυβος ως προς την «επέτειο του Πολυτεχνείου». Δηλαδή, μήπως και εμφανιστεί κάποια ιστοριογραφική συγκομιδή που να αναθεμελιώσει το «υπόβαθρο» της οικείας «δημόσιας ιστορίας». Ας είναι κι έτσι...

Μετά από μια σύντομη αναδρομή σε ορισμένα «επεισόδια» της φοιτητικής μας ζωής θα μπορούσα να θέσω ορισμένα ζητήματα που συνέχουν μια τέτοια επισκόπηση. Η εφτάχρονη δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 σήμαινε για το διδακτικό προσωπικό της αρχαιότερης Σχολής του Παν/μίου Ιωαννίνων απολύσεις, εξαναγκασμό σε παραίτηση, διώξεις, δίκες, διαθεσιμότητες διαδοχικές και διορισμό της Πρυτανείας του αυθύπαρκτου, από το 1970, Πανεπιστημίου. Το ίδιο συνέβη και με τους φοιτητές, από την πρώτη κιόλας ημέρα επιβολής του δικτατορικού καθεστώτος: φυλακίσεις, εκτοπίσεις, τρομοκρατία, απομόνωση.

Η απάντηση μιας σημαντικής μερίδας των φοιτητών, κατά το παράδειγμα ελάχιστων καθηγητών τους, με ορισμένες διαβαθμίσεις που εξαρτήθηκαν από τις ιδεολογικές και τις οικογενειακές τους αφετηρίες, στην απόπειρα χειραγώγησης της πανεπιστημιακής ζωής και της καθημερινής έμμεσης βίας, που ασκούσαν οι «τοποτηρητές» του δικτατορικού καθεστώτος και επιφορτισμένοι με την αναπαραγωγή της ιδεολογίας του στους κόλπους της σπουδάζουσας νεολαίας, είχε πολλές μορφές που αλληλοσχετίζονταν.

Τη διακριτική αποχή, ατομικά ή συλλογικότερα, από τις εκδηλώσεις θεάματος και συστράτευσης που αφειδώς επιχορηγούνταν, διαδεχόταν η δυναμική συμπαράσταση στους διωκόμενους καθηγητές (π.χ. στις 14-1-1972, «βροντοφωνάζουν συνθήματα της λευτεριάς και προπηλακίζουν τις χουντικές αρχές») και η τελευταία οδηγούσε σε σχήματα συντονισμένης αντιστασιακής πρακτικής, με «νόμιμη» ή παράνομη δράση.

Κι αυτή πέρασε, εννοείται, από ετερογενείς αναβαθμούς: άρχιζε από τη σύμπηξη ομάδων με κοινές πνευματικές και κατ’ επέκταση πολιτικές ανησυχίες (κατά το πρότυπο των «Δεκαοχτώ κειμένων» κυκλοφόρησαν βραχύβια περιοδικά που, όπως σημείωναν, «δεν ξεχάσανε τα λάβαρα της λευτεριάς»)· συνεχίστηκε με την αμφισβήτηση της «νομιμότητας» των διορισμένων φοιτητικών συλλόγων και με την εμφάνιση σειράς σωματείων με σημείο συσπείρωσης την καταγωγή (π.χ. ο σύλλογος Κρητών φοιτητών) και αποκορυφώθηκε βέβαια με τα γεγονότα της Νομικής και του Πολυτεχνείου, τα οποία είχαν τα ισοδύναμά τους και στο Πανεπιστήμιό μας.

Ετσι, θα ήθελα να θέσω το ζήτημα αν υπήρξε τυχόν ομοιογένεια ή ανομοιογένεια του εγχώριου φοιτητικού κινήματος με ό,τι συναφώς είχε προηγηθεί στις Ενωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς να απαλείφεται ό,τι είχε μορφοποιηθεί και στη χώρα μας κατά τη δεκαετία του ’60.

Ως φοιτητές και φοιτήτριες των ετών 1968-1972, 1969-1973, 1970-1974 είχαμε τη δυνατότητα να επανασυνδέσουμε μια όχι και τόσο θραυσμένη παράδοση, λόγω της δικτατορίας, και ιδίως οι νεαρότεροι, «παιδιά» κι αυτά της ίδιας περιόδου, να την κορυφώσουν στην εξέγερση του «Πολυτεχνείου». Οι πρωτοετείς, βέβαια, των ετών 1967/1968 ή 1968/1969 είχαν περιορισμένη ευχέρεια ενημέρωσης-μέσω των ελληνικών ραδιοφωνικών εκπομπών των Παρισίων, του Λονδίνου, της Deutsche Welle ή και της Μόσχας και των κολοβωμένων ανταποκρίσεων κάποιων εφημερίδων - σε ό,τι για παράδειγμα ονομάστηκε «Μάης του ’68». Επιπλέον, δεν είχαμε γονείς που να μας εξασφαλίζουν ταξίδια στο Παρίσι, ανέξοδα και με άνεση στη χορήγηση διαβατηρίων, για να ισχυριζόμαστε ότι μετείχαμε στον γαλλικό «Μάη».

Τέλος, ως προς τα εγχώρια πολιτικά σχήματα που προκύπτουν κατά την περίοδο της δικτατορίας και συμμετέχουν στα γεγονότα της «Νομικής» και του Πολυτεχνείου θα μπορούσαν να υπομνηστούν (βλ. Η σοσιαλιστική σκέψη στην Ελλάδα, τ. Δ΄, 1994, 549-555):

  • α) ΚΚΕ Εσωτερικού και «Ρήγας Φεραίος» (1967-1972)·
  • β) ΚΝΕ (1968) – Αντιδικτατορική ΕΦΕΕ (1972)·
  • γ) «Νέα Ελληνική Αριστερά» (1970)·
  • δ) ΠΑΚ (Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα)·
  • ε) Τροτσκιστές (Κομμουνιστικός Επαναστατικός Σύνδεσμος)·
  • στ) ΟΣΕ (Οργάνωση Σοσιαλιστική Επανάσταση)·
  • ζ) ΣΕΕ (1973: Σοσιαλιστική Επαναστατική Ενωση)·
  • η) «Μπολσεβίκοι» (1973)·
  • θ) «Μαχητής»·
  • ι) «Μαρξιστές – Λενινιστές»·
  • ια) ΕΚΚΕ (Επαναστατικό Κομμουνιστικό Κίνημα Ελλάδας)·
  • ιβ) ΣΕΠ (Σοσιαλιστική Επαναστατική Πάλη)·
  • ιγ) «Λαϊκό Δημοκρατικό Μέτωπο Ελλάδας»:
  • ιδ) Εντυπα άλλων ομάδων (π.χ. Πολιτικό Αστέρι, Οχτώβρης, Κριτική Συσπείρωση, Λαϊκή Εξουσία)·
  • ιε) «Νέοι Σοσιαλιστές» - ΚΝΑ (1974: Κίνημα Νέας Αριστεράς).

Προφανώς, είναι διαρκής η επανεξέταση της «Μεταπολίτευσης», μέσω της επιχειρηματολογίας θιασωτών και επικριτών της. Εδώ ας μου επιτραπεί να παραπέμψω στο βιβλίο μου: Κοινωνική και πολιτική αγορατολμία (Αθήνα 2013, σσ. 142-150). Το μόνο που θα υπογραμμίσω είναι ότι δεν συναινώ στη μετατροπή του «μέρους» σε «όλο».

Δηλαδή, διαφωνώ να εγκαλούνται έτσι όλοι οι εκπρόσωποι της «οργανικής διανόησης», εφόσον όχι απλώς της επιρρίπτονται «τεράστιες ευθύνες», αλλά και κοσμείται ως «προοδευτικοφανώς ή και αριστεροφανώς θορυβούσα διανόηση», «σαλονάτη», που «συνήθως πουλούσε ακριβά τα αναμηρυκαζόμενα "αποφάγια" των υποτίθεται αντίστοιχων ευρωπαϊκών της εκδοχών». Σ’ αυτό το κατηγορητήριο ως ευκρινής ομάδα «πελταστών» στοχοποιούνται οι «πανεπιστημιακοί» με τις «βαριές» τους υπογραφές και τις «ασόβαρες» παρεμβάσεις τους, όσοι δηλαδή «σιτίσθηκαν παχυλώς» στο «πρυτανείο» της «μεταπολιτευτικής εξουσίας». Ως παρεπόμενο, αν και εγγενές γνώρισμα της «παρέας», διαφαίνεται η υποτίμηση του θεωρητικού και ιδιαίτερα του φιλοσοφικού λόγου.

* ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας του Παν/μίου Ιωαννίνων

   

ΑΠΟΨΕΙΣ
46 χρόνια
Κι όμως, έχουν περάσει 46 χρόνια. 17 Νοεμβρίου του 1973. Θα γιορτάσουμε πάλι για το Πολυτεχνείο. Λέξεις, σύμβολα, εικόνες θα περισσέψουν. Φοβάμαι ότι αυτό που θα λείψει είναι η αυθεντική συγκίνηση. Και βέβαια...
46 χρόνια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πολυτεχνείο, νυν και αεί
Συνιστώ προσοχή σε κάποια ανεγκέφαλα, κατά τη γνώμη μου, κυβερνητικά στελέχη, που σήμερα κατακεραυνώνουν τις νεολαιίστικες κινητοποιήσεις στο όνομα του νόμου και της τάξης. Διότι κόντρα στον νόμο και την τάξη...
Πολυτεχνείο, νυν και αεί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο «μύθος» και ο μύθος
Καθώς πλησιάζει η επέτειος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, θα αρχίσουν πάλι να κυκλοφορούν κείμενα που θα κάνουν λόγο για τον «μύθο» των νεκρών στο Πολυτεχνείο τον Νοέμβριο του 1973, άποψη που συμμερίζεται και...
Ο «μύθος» και ο μύθος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος και πώς έχει δικαίωμα να μιλά για την ιστορία;
Η μνήμη του Πολυτεχνείου δεν ανήκει ούτε στους ιστορικούς ούτε στους πρωταγωνιστές. Καμιά ομολογία ενοχής δεν πρέπει να κάνει ο Χανδρινός. Αυτό που χρειάζεται να κάνει είναι να αξιοποιήσει τα κείμενα αυτά και...
Ποιος και πώς έχει δικαίωμα να μιλά για την ιστορία;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
Συζητήσεις επί συζητήσεων για το ζήτημα του ασύλου θέτουν στο επίκεντρο τόσο τη σημασία του όσο και τη χρησιμότητα ή μη για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, αλλά και για την ίδια την κοινωνία.
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συναισθήματα σβησμένα
Το Κτίριο Αβέρωφ, με τη διπλή μαρμάρινη σκάλα και τους τέσσερις κίονες, είναι ένα όμορφο αρχιτεκτόνημα. Είναι ένα από εκείνα τα τοπόσημα που η Ιστορία τα κάνει σύμβολα. Ομως περπατώντας στη συννεφιασμένη Αθήνα...
Συναισθήματα σβησμένα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας