Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η μαζοποίηση των κατώτερων ενστίκτων
Dreamstime
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η μαζοποίηση των κατώτερων ενστίκτων

  • A-
  • A+

Κάθε που μας χτυπά την πόρτα μια πολωτική αφορμή -και το κάνει ομολογουμένως με εξαιρετική συνέπεια τα τελευταία χρόνια- θυμάμαι μια παιδική ερώτηση. Από ’κείνες που σου μένουν στο μυαλό για την τόσο προφανή απάντησή τους. Τόσο προφανή, που δεν μπορούσες να τη σκεφτείς πριν φτάσεις στους γονείς. Οι αφορμές πληθαίνουν τελευταία μάλλον δυσανάλογα με τις ανάλογες ειδήσεις. Οχι πως δεν πληθαίνουν και αυτές, αλλά σαν οι πρώτες να ξεπηδούν και από καταστάσεις που κάποια χρόνια πριν δεν θα φανταζόταν κανείς. Η ερώτηση που θυμάμαι παραμένει η ίδια.

Είχε να κάνει με την παιδική περιέργεια. Στους δρόμους τής τότε καθημερινότητας, συχνά οι τοίχοι έσταζαν φρεσκοβαμμένη μπογιά. Δεν ήταν «του δρόμου» του Λοΐζου, σχολικά οικεία και γνώριμη, αλλά μια μπογιά βίαιη, ρατσιστική, μελανή -όχι μαύρη-, που κλοτσούσε πάνω στην παιδική αθωότητα, σχημάτιζε περίεργα σύμβολα ή με αινιγματικό τρόπο συνέδεε τα όχι κάθε 28η Οκτωβρίου αποκλειστικά με Μεταξάδες.

Σε μια εποχή που οι περισσότεροι αγνοούσαμε ακόμα και την ύπαρξη της Χρυσής Αυγής, το παιδικό ερώτημα διαμορφώθηκε ως: «μα πόσοι είναι αυτοί που τα γράφουν όλα αυτά;» Η απάντηση του πατέρα μου, αφοπλιστικά απλή, με το πέρασμα των χρόνων ίσως και απλοϊκή: «Σε πόσους τοίχους μπορεί να γράψει ένα χέρι;» Απλοϊκή, γιατί μπορεί πολλά χέρια να μην είχαν λερωθεί με μπογιά, πολλές όμως συνειδήσεις δεν την ξέπλυναν ποτέ από πάνω τους. Συνειδήσεις που παρέμεναν σε χειμερία νάρκη, κάτω από τον μανδύα τής εκάστοτε κανονικότητας και πολιτικής ορθότητας.

Πεποιθήσεις που στερούνταν νομιμοποίησης αλλά την έβρισκαν στο εσωτερικό πολλών, οι οποίοι πλήθαιναν με τα χρόνια τις αφορμές για να τις επιβάλουν. Η κατάρρευση της συνθήκης αυτής, που σκόνταψε πάνω στην αδυναμία τους να διαχειριστούν και τη συμπαντική τους θεώρηση, τους οδήγησε σε εύκολες επαναστάσεις, σε ό,τι μπορούσαν αναίμακτα για τους ίδιους και εύκολα να πλήξουν. Το χέρι βρήκε νομιμοποίηση στα χέρια· τα χέρια ακουμπούσαν πια σε πληκτρολόγια.

Κάπως έτσι το αποτρόπαιο του θανάτου του Ζακ Κωστόπουλου κρίθηκε στο αν είχε πάρει ναρκωτικά, του Αλέξη Γρηγορόπουλου στην αναζήτηση της ιδεολογικής του αναφοράς, της Ελένης Τοπαλίδου στο αν έδωσε δικαιώματα. Κάπως έτσι αναθερμάνθηκε και η αναζήτηση, ο τοπικός προσδιορισμός των νεκρών του Πολυτεχνείου.

Με τη σύμφωνη γνώμη μιας μεγάλης πλευράς των media υπήρξε εξ αρχής πόρισμα για το Ζακ, μονταρισμένο ηχητικά βίντεο για τον Αλέξη, ασύμμετρη προβολή της προπαγάνδας και της μετέπειτα απονομής δικαιοσύνης. Σαν να αναζητείται πάντα ένα άλλοθι, από εκείνα με τη μαγική ιδιότητα να δικαιολογούν σε πρώτο βαθμό φόνους παιδιών και σε δεύτερο δικτατορίες. Και κάπου εκεί μοιάζει σαν κανείς να μην κατάλαβε τη μετατόπιση της εστίασης. Τη μετατόπιση της εστίασης μακριά από την οπτική γωνία του αυτονόητου. Της αυτονόητης μη συσχέτισης της αυτοδικίας και του φόνου με την αλλοίωση χαρακτήρα νεκρού.

Μακριά της, συνεπώς, καθίσταται μάταιη οποιαδήποτε τοξικολογική εξέταση του Ζακ, οποιαδήποτε απόδειξη ότι ο Αλέξης δεν ήταν κωλόπαιδο ή ότι η Ελένη δεν πήγαινε γυρεύοντας. Το κομμάτι της κοινής γνώμης που άφησε το παραθυράκι ανοιχτό στη νομιμοποίηση του φασισμού θα βρει ή θα εφεύρει νέα άλλοθι για την κάλυψη της νοσηρής του συνείδησης και συνενοχής.

Κάθε φορά που αναμετριόμαστε με τα κατώτερα ένστικτά μας στην προσπάθεια της προσωπικής μας τοποθέτησης απέναντι στο πρόβλημα, υπάρχουν χειρολαβές πριν την παραίτηση ή τη συνήθεια. Το ποιοι είμαστε δεν ζυγίζεται διαχρονικά αλλά συγχρονικά. Και όταν η φιλοσοφία της μέσης λύσης αποτυγχάνει είναι αναγκαία η επιλογή πλευράς. Αν ήσουν στη θέση του κοσμηματοπώλη, του Κορκονέα κ.ο.κ. υπήρχε περίπτωση να δράσεις ανάλογα; Υπήρχε περίπτωση το δικό σου χέρι να περάσει σε αυτή την πλευρά;

Η πλευρά του αυτονόητου δεν είναι μειοψηφία. Επιλέγει όμως συχνά τη σιωπή μπροστά στον τοίχο που υψώνουν οι ιδεολογικές σταθερές. Η στάση ζωής, η συλλογική συνείδηση μπορούν να αποτελέσουν το αντίβαρο. Και λίγο πριν από την παραίτηση μπορείς να δανειστείς, σε διαφορετικό βέβαια περικείμενο, τη φράση του Καζαντζάκη: «Νιώθω σαν να χτυπάμε τα κεφαλιά μας στα σίδερα. Πολλά κεφάλια θα σπάσουν. Μα κάποια στιγμή θα σπάσουν και τα σίδερα»

* Φιλόλογος

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Εγκλημα, μίσος, προκατάληψη
Πριν από λίγες ημέρες στην Αμφισσα, ένας 35χρονος δολοφόνησε πυροβολώντας ένα 13χρονο παιδί. Η ωμή βία, η οποία στέρησε τη ζωή ενός παιδιού, εντάσσεται στη σφαίρα της ρατσιστικής συμπεριφοράς και μάλιστα στην...
Εγκλημα, μίσος, προκατάληψη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ζώντας με στερεότυπα
Σύμφωνα με τα λεξικά, «το στερεότυπο είναι μια μονόπλευρη, υπερβολική και συνήθως προκατειλημμένη θεώρηση μιας ομάδας, φυλής ή τάξης ανθρώπων και συνήθως συνδέεται με τον ρατσισμό και την προκατάληψη φύλου.
Ζώντας με στερεότυπα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πακοτίνια και δρακουλίνια
Η χειρονομία να κλείνουμε τα μάτια μας μπροστά στις ασχήμιες είναι παλιά όσο και ο κόσμος. Οπως παλιά είναι και η θέληση να τα κρατάμε ορθάνοιχτα ό,τι κι αν συμβαίνει. Η πρώτη δηλώνει ευαισθησία, αλλά και...
Πακοτίνια και δρακουλίνια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Aντιρατσιστικός χάρτης τοπικών κοινωνιών
Ο αγώνας κατά της ξενοφοβίας, του ρατσισμού κάθε μορφής και του νεοναζισμού έχει έρθει στο προσκήνιο ως απόλυτη προτεραιότητα, ύστερα και από τις πρόσφατες τραγικές συνέπειες της ρατσιστικής βίας. Πρόκειται...
Aντιρατσιστικός χάρτης τοπικών κοινωνιών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι ηθικοί αυτουργοί της τραγωδίας στη Νέα Ζηλανδία
Με αφορμή το μανιφέστο του μακελάρη των δυο τεμενών στο Κράιστσερτς της Νέας Ζηλανδίας, ήρθε η ώρα να μιλήσουμε για το τρομακτικό αμάλγαμα της ακροδεξιάς, της ισλαμοφοβίας και του ρατσισμού που ξεκίνησε από...
Οι ηθικοί αυτουργοί της τραγωδίας στη Νέα Ζηλανδία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χαβαλές, λήθη, κυνισμός
​Σύμφωνα με μια μάλλον σχηματική αντίληψη, η ιδεολογία της Δεξιάς συμπυκνώνεται στο τρίπτυχο «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια». Υπάρχει όμως και το τρίπτυχο «χαβαλές, λήθη, κυνισμός», που εκφράζει μια υπερδεξιά...
Χαβαλές, λήθη, κυνισμός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας