Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
H ελληνική κοινωνία ως πολιτική οντότητα

H ελληνική κοινωνία ως πολιτική οντότητα

  • A-
  • A+

Μετά τις κοινοβουλευτικές εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015 και τον σχηματισμό της συνεργατικής κυβέρνησης των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛΛ. λαμβάνουν χώρα διεργασίες που αναφέρονται στη δομή και τη λειτουργία της ελληνικής κοινωνίας ως πολιτικής οντότητας. Οι διεργασίες αυτές μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες και αυτές είναι κατά σειρά οι εξής:

Πρώτον, αυτές που μπορούν να ονομαστούν συνειδησιακές-υπαρξιακές και έχουν να κάνουν με το πρόβλημα του δημόσιου χρέους, δεύτερον, οι διεργασίες που αναφέρονται στη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στην πολιτική και την τεχνοκρατία και τον ρόλο που παίζει αυτή η σχέση στην επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων και τέλος, στην τρίτη κατηγορία ανήκουν οι διεργασίες που συνδέονται με την κομματική και την ιδεολογική διάσταση της πολιτικής σε μια κοινωνία που βρίσκεται σε οικονομική, κοινωνική και ανθρωπιστική κρίση.

Ως προς την πρώτη κατηγορία των κοινωνικών και πολιτικών διεργασιών, θα πρέπει να τονιστεί ότι, μολονότι η ελληνική κοινωνία ως δομή και ως συνείδηση είναι κλειστή κοινωνία, αρχίζει σταδιακά να υπερβαίνει τη γνωστική καχεξία της. Αυτό σημαίνει ότι το δημόσιο χρέος δεν αντιμετωπίζεται ως τεχνικό ζήτημα ούτε ως ένα από τα πολλά κλασικά κοινωνικά προβλήματα, όπως π.χ. είναι το πρόβλημα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Το δημόσιο χρέος μετά τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015 είναι δομικό και συγκροτησιακό πρόβλημα της μεταπολιτευτικής ελληνικής κοινωνίας. Και με αυτή την έννοια είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ύπαρξη της ελληνικής κοινωνίας ως πολιτικής οντότητας. Από τον Απρίλιο του 2010 μέχρι τον Ιανουάριο του 2015 διανύσαμε την πρώτη φάση διαχείρισης του δημόσιου χρέους, η οποία είχε δύο θεμελιώδη χαρακτηριστικά: πρώτον, το χρέος αντιμετωπίστηκε ως κοινωνικό ζήτημα και δεύτερον, προκρίθηκε η τεχνοκρατική μέθοδος επίλυσης του προβλήματος. Τα πολιτικά αποτελέσματα αυτής της πρώτης φάσης συνοψίζονται σε δύο μείζονες αρνητικές επιπτώσεις: πρώτον, προκλήθηκε πρωτοφανής ανθρωπιστική κρίση στην ελληνική κοινωνία και συγκροτείται πια η ίδια η κοινωνία μας ως φτωχή κοινωνική μορφή ζωής και δεύτερον, υπονομεύτηκε η πολιτική συγκρότηση της ελληνικής κοινωνικής συλλογικότητας. Κατά την πενταετία (2010-2015) λειτουργούσαν η κοινοβουλευτική δημοκρατία και οι θεσμοί της, αλλά είχαμε στην πραγματικότητα να κάνουμε με μια «δημοκρατία που δεν ήταν πολιτική» (unpolitische Demokratie).

Δύο Γερμανοί συνάδελφοι από το Ινστιτούτο Ερευνας για τη Δημοκρατία στο Göttingen (οι Danny Michelsen και Franz Walter) σε σχετικές έρευνές τους υποστηρίζουν ότι η δημοκρατία υπονομεύεται μέσω της οικονομικής επικυριαρχίας και των τάσεων επικράτησης ιδιωτικών συμφερόντων. Στην «ελληνική περίπτωση» θα προσθέσουμε ότι οι απειλές εναντίον της δημοκρατίας και της πολιτικής γιγαντώνονται.

Οι παρατηρήσεις αυτές μας οδηγούν κατευθείαν στο πρόβλημα των σχέσεων της πολιτικής με την τεχνοκρατία. Οι «Βρυξέλλες» είναι το συνώνυμο της τεχνοκρατίας και κατά τον Hans Magnus Enzensberger είναι το γραφειοκρατικό τέρας που δημιούργησε η ίδια η πολιτική Ευρώπη. Το ερώτημα που τίθεται για την κυβέρνηση των Αθηνών μπορεί να τεθεί ως εξής: μπορεί να διατυπώσει το πρόβλημα του δημόσιου χρέους με πολιτικούς όρους κατά το επικείμενο τετράμηνο (Μάρτιος-Ιούνιος 2015); Ή ορθότερα: η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να «μεταφράσει» σε πολιτική γλώσσα το υπαρξιακό πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας, η οποία συγκροτείται ως πολιτική οντότητα μέσω του δημόσιου χρέους. Αυτή είναι η ριζική αλλαγή που έχει επέλθει μετά τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου του 2015. Το ιστορικό στοίχημα της ελληνικής κοινωνίας δεν παίζεται στις διαβουλεύσεις με τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών, της Φρανκφούρτης ή του Βερολίνου. Παίζεται με την ίδια την ιστορική πορεία της Ευρώπης, η οποία δεν εγκλωβίζεται στην παροδική ιστορική εκδοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η μεγάλη επιτυχία της συνεργατικής κυβέρνησης των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛΛ. συνίσταται στην αντικατάσταση της τεχνοκρατικής μεθόδου με την πολιτική μέθοδο. Δεν υφίσταται «τρόικα». Υπάρχουν πια «θεσμοί». Αυτή η εξέλιξη είναι μεγάλη πολιτική νίκη, η οποία δεν αποτιμάται μόνον ως προς τη διαδικασία, αλλά θα έχει αποτελέσματα και ως προς τα περιεχόμενα.

Τέλος, σχετικά με την κομματική και την ιδεολογική διάσταση της πολιτικής σε συνθήκες κρίσης, διαπιστώνει κανείς ότι βρισκόμαστε μπροστά σε στρεβλώσεις και παρεκκλίσεις από τις ορθολογικές κομματικές δομές και τις ιδεολογικές λειτουργίες. Ακόμη και η κυβερνητική συνεργασία ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ (ένα κόμμα της Αριστεράς) και το κόμμα των Ανεξάρτητων Ελλήνων (ΑΝ.ΕΛΛ.) δημιουργεί πολλά ερωτήματα. Δεν θα ήταν υπερβολικό να υποστηρίξει κανείς ότι σε συνθήκες κρίσης στην ελληνική κοινωνία έχουμε περισσότερα μορφώματα και σχήματα που έχουν τον χαρακτήρα του κόμματος παρά κομματικές συλλογικότητες με την κλασική έννοια του όρου. Μορφώματα λοιπόν αντί για κόμματα.

Συμπέρασμα: η μετεκλογική κατάσταση των πολιτικών πραγμάτων συνοψίζεται αφ’ ενός μεν στη συνειδησιακή διαπίστωση ότι το κρατικό χρέος δεν είναι ένα κοινωνικό πρόβλημα ανάμεσα στα άλλα κοινωνικά προβλήματα, αλλά το κατεξοχήν υπαρξιακό δομικό πρόβλημα της ελληνικής πολιτικής οντότητας και αφ’ ετέρου στην πολιτική επίγνωση ότι η αντικατάσταση της τεχνοκρατικής μεθόδου (μνημόνια, τρόικα κ.ά.) με την πολιτική (συμφωνία, θεσμοί κ.ά.) υπονομεύεται από την αντικομματική συγκρότηση της ελληνικής κοινωνίας ως πολιτικής οντότητας.

*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Για το τέλος των μνημονίων
Η ζημιά που υπέστη σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο η χώρα κατά την πρώτη φάση της μνημονιακής οκταετίας (2010-2015) μπορεί να συγκριθεί μόνο με ανάλογες καταστροφές πολεμικής κλίμακας, χωρίς να αναφερθούμε...
Για το τέλος των μνημονίων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για την Ελλάδα της νέας εποχής, για την Αριστερά της εποχής μας
Τον Αύγουστο του 2018 ο κύκλος της δημοσιονομικής προσαρμογής έκλεισε. Η πρώτη μάχη κερδήθηκε. Για να ακολουθήσει η αμέσως επόμενη. Σκληρότερη. Η οικοδόμηση της Ελλάδας της νέας εποχής. Ανασηκώνοντας το κεφάλι...
Για την Ελλάδα της νέας εποχής, για την Αριστερά της εποχής μας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας μύθος αξίας… 100-200 δισ.
Οι αυταπάτες του ΣΥΡΙΖΑ είχαν φυσικά κάποιο κόστος, το οποίο στη χειρότερη περίπτωση δεν ξεπερνά τα 54 δισ. που συνάγει η διαφορά των δύο αναλύσεων βιωσιμότητας χρέους του ΔΝΤ. Ομως ένας ορθός απολογισμός της...
Ενας μύθος αξίας… 100-200 δισ.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος φτωχοποίησε τους Ελληνες;
Δεν έχει περάσει πολύς καιρός απ’ όταν η εκπρόσωπος Τύπου της Ν.Δ., ευρωβουλευτής κ. Σπυράκη, χρέωνε τη φτωχοποίηση των Ελλήνων στον κ. Τσίπρα μιλώντας για τον «πρωθυπουργό των φόρων, που διέλυσε τη μεσαία...
Ποιος φτωχοποίησε τους Ελληνες;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φαντασιακή «κανονικότητα»
Αν θέλουμε να αντικρούσουμε έναν επερχόμενο νέο μεσαίωνα, αν θέλουμε να διαφυλάξουμε τις αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της αλληλεγγύης, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ειρηνικής συμβίωσης, πρέπει...
Φαντασιακή «κανονικότητα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ακρωτηριασμοί…
Το παράξενο είναι ότι ενώ ο πρωθυπουργός μιλά για τη φυγή των νέων, δεν έχει πει κουβέντα για τη δημογραφική κατάρρευση που επιταχύνεται λόγω της φυγής. Το εξοργιστικό είναι ότι όλοι οι πολιτικοί της εποχής...
Ακρωτηριασμοί…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας