Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι Εβραίοι των Τρικάλων

Την ίδια στιγμή που η τοπική εβραϊκή κοινότητα ετοιμάζεται να τιμήσει τη μνήμη των θυμάτων της η μισαλλοδοξία, με τη μορφή του αντισημιτισμού, δείχνει ξανά το σκοτεινό της πρόσωπο

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι Εβραίοι των Τρικάλων

  • A-
  • A+

Η Ισραηλιτική Κοινότητα Τρικάλων ετοιμάζεται αυτές τις ημέρες (9-11/11/2018) να υποδεχτεί ένα σημαντικό γεγονός: τις εκδηλώσεις που διοργανώνει κάθε χρόνο η Διεθνής Συμμαχία για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος (IHRA) σε μια ελληνική πόλη, με σκοπό την ανάδειξη της ιστορικής κληρονομιάς του ελληνικού εβραϊσμού, την απότιση φόρου τιμής στα θύματα του Ολοκαυτώματος και την αφύπνιση της ελληνικής κοινωνίας ενάντια στον αντισημιτισμό.

Τις φετινές εκδηλώσεις συνδιοργανώνουν η πρεσβεία της Ιταλίας στην Ελλάδα, ο Δήμος Τρικκαίων, η Ελληνική Αντιπροσωπεία στην IHRA, το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος και το Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος, με τη συνεργασία και την υποστήριξη των Ισραηλιτικών Κοινοτήτων Θεσσαλονίκης και Τρικάλων, της Ιταλικής Σχολής Αθηνών, του Μουσείου «Βασίλης Τσιτσάνης» και του Πολιτιστικού Κέντρου «Αθανάσιος Τριγώνης».

Στο πλαίσιο αυτό θα γίνουν, εκτός των άλλων, τα αποκαλυπτήρια του μνημείου για το Ολοκαύτωμα που ανεγέρθη στο ιστορικό κέντρο της πόλης σε συνεργασία με τον Δήμο Τρικκαίων.

Επιπλέον, θα παρουσιαστούν τα έργα αναστήλωσης της τοπικής συναγωγής, η οποία αποτελεί σημαντικό μνημείο της αρχιτεκτονικής, ιστορικής και πολιτισμικής κληρονομιάς των Τρικάλων.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, που η τοπική εβραϊκή κοινότητα ετοιμάζεται να τιμήσει τη μνήμη των θυμάτων της στο πλαίσιο της ναζιστικής θηριωδίας και να προβάλει την ιστορική και πολιτισμική της κληρονομιά, η μισαλλοδοξία, με τη μορφή του αντισημιτισμού, δείχνει ξανά το σκοτεινό της πρόσωπο.

Ετσι, πριν από λίγες ημέρες διαπιστώθηκε ότι το εβραϊκό νεκροταφείο της πόλης έγινε στόχος βανδαλισμών, με αποτέλεσμα τη βεβήλωση 8 ταφικών μνημείων.

Σημειώνεται ότι δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο. Μάλιστα, μεταξύ 1994-1997 το νεκροταφείο καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς και για την αποκατάστασή του χρειάστηκε η οικονομική συνδρομή των Τρικαλινών και των Καρδιτσιωτών Εβραίων της Διασποράς (μετά από πρωτοβουλία του καταγόμενου από την Καρδίτσα τ. γενικού γραμματέα της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, κ. Βίκτωρα Βενουζίου).

Αποτελεί ερώτημα αν η πρόσφατη πράξη μίσους πυροδοτήθηκε από τις επικείμενες εκδηλώσεις. Ακόμα και αν όχι, η χρονική τους σύμπτωση έρχεται να μας υπενθυμίσει συμβολικά ότι η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και ο σεβασμός της ετερότητας αποτελούν έναν συνεχή αγώνα ενάντια στην επιλεκτική «λήθη», τις προκαταλήψεις ή και τη βία ενάντια στους «Αλλους», συμπατριώτες και συμπολίτες μας, όπως οι Τρικαλινοί και γενικότερα οι Ελληνες Εβραίοι, ή όχι.

Είναι γνωστό, ή τουλάχιστον θα όφειλε να είναι, ότι στο Ολοκαύτωμα η συντριπτική πλειονότητα των Εβραίων συμπολιτών μας δολοφονήθηκε στα ναζιστικά κρεματόρια. Μεταξύ αυτών και 139 από τους περίπου 520 Εβραίους που ζούσαν προπολεμικά στα Τρίκαλα. Οι υπόλοιποι κατάφεραν να σωθούν καταφεύγοντας σε γειτονικά χωριά, όπου τους προσέφεραν καταφύγιο οικογένειες χριστιανών και τους προστάτευσε το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.

Μετά τον πόλεμο, η κοινότητα αριθμούσε συνολικά περίπου 450 μέλη σε Τρίκαλα, Καρδίτσα και Φάρσαλα. Τις επόμενες δεκαετίες, ο αριθμός των μελών της μειώθηκε σημαντικά, λόγω της μετανάστευσης προς το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας μας. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 η κοινότητα δεν διαθέτει πια ραβίνο. Σήμερα, ο αριθμός των μελών της δεν υπερβαίνει τα 40 άτομα.

Ωστόσο, παρότι πια μικρό ποσοστό του τοπικού πληθυσμού, οι Εβραίοι αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της τρικαλινής ιστορίας, κοινωνίας και κουλτούρας. Η διάσωση της μεγάλης τους πλειονότητας από το Ολοκαύτωμα με τη συνδρομή των χριστιανών συμπατριωτών τους δείχνει επιπλέον ότι διαχρονικά, παρά τα σποραδικά περιστατικά αντισημιτισμού, η συμβίωση των δύο κοινοτήτων ήταν σε γενικές γραμμές αρμονική.

Την αίσθηση αυτή έρχεται να επικυρώσει και η συμβολή της τοπικής αυτοδιοίκησης στην ανέγερση του μνημείου του Ολοκαυτώματος στα Τρίκαλα που, έστω και με καθυστέρηση, αποκαθιστά την τοπική εβραϊκή ιστορική και πολιτισμική κληρονομιά στο πλαίσιο της δημόσιας τοπικής ιστορίας και μνήμης.

Η βεβήλωση του εβραϊκού νεκροταφείου μας υπενθυμίζει εμφατικά ότι αυτή η αποκατάσταση δεν αφορά σε καμία περίπτωση μόνο το παρελθόν. Αφορά εξίσου το παρόν και το μέλλον, αποτελώντας μια ενεργή πράξη αναγνώρισης και υπεράσπισης της πολιτισμικής και θρησκευτικής διαφορετικότητας και αντίστασης στη μισαλλοδοξία.

*Διδάσκων Κοινωνική και Πολιτισμική Ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και Κοινωνιολογία και Ανθρωπολογία του Αθλητισμού στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Μιλώντας για τη Γάζα
​Πώς να μιλήσει κανείς στην Ελλάδα για τη Γάζα και το Παλαιστινιακό; Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό: ο τρόπος προσέγγισης αποτυπώνει, ίσως περισσότερο εδώ απ’ ό,τι σε άλλα ζητήματα της διεθνούς επικαιρότητας,...
Μιλώντας για τη Γάζα
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Να υπερασπίζεσαι με σθένος τις αξίες της δημοκρατίας»
Η τελευταία δήλωση του Μπενιαμίν Νετανιάχου «Το Ισραήλ είναι το κράτος-έθνος του εβραϊκού λαού και μόνο» είναι ωμός ρατσισμός και αντισημιτισμός εναντίον των Παλαιστινίων, των χριστιανών και των μουσουλμάνων...
«Να υπερασπίζεσαι με σθένος τις αξίες της δημοκρατίας»
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Μια εθνοκάθαρση καθ’ οδόν
Η θεωρία του αντισημιτισμού, ζωντανή εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια, δεν περιορίζεται μόνο εναντίον των Εβραίων. Σε διάφορες παραλλαγές και επεξεργασίες προσαρμόζεται στην υπηρεσία μιας εξουσίας που θέλει να...
Μια εθνοκάθαρση καθ’ οδόν
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Σιωπή, πολλή σιωπή»
Τι έγιναν όλοι αυτοί που υπερασπίζονται τα δίκαια εκείνων που τυραννιούνται και διώκονται στον κόσμο όλο; Δεν αντιλήφθηκαν ούτε αυτή τη φορά ότι κάτι συνέβη στο γκέτο της Γάζας; Δεν είδαν, έστω στη βραδινή...
«Σιωπή, πολλή σιωπή»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Ζαν Κοέν για το Ισραήλ και τους Εβραίους
Επιστολή του Ζαν Κοέν στον Μιχάλη Κουντούρη, με αφορμή την κριτική που έχει δεχθεί για τα σκίτσα του. Όπως επισημαίνει ο επιστολογράφος, το «να δείχνεις συρματοπλέγματα με Ισραηλινό στρατιώτη απέξω και...
Ο Ζαν Κοέν για το Ισραήλ και τους Εβραίους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Ολοκαύτωμα και η λογοκρισία
Η σχετικοποίηση των εγκλημάτων του ναζισμού στις γελοιογραφίες δεν θίγει κυρίως το Ισραήλ αλλά τα 6.000.000 θύματα. Αυτά τα θύματα είναι οι «αδύναμοι», ενώ η σάτιρα πρέπει να έχει στόχο τους ισχυρούς. Αν έχει...
Το Ολοκαύτωμα και η λογοκρισία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας