• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.5°C / 33.0°C
    3 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.7°C / 32.0°C
    4 BF
    42%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.2°C / 30.4°C
    3 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    3 BF
    50%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 29.6°C
    4 BF
    54%
  • Βέροια
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    3 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    2 BF
    68%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    30°C 30.2°C / 30.2°C
    3 BF
    49%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.7°C / 30.8°C
    4 BF
    63%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 28.5°C / 28.9°C
    1 BF
    51%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.7°C / 34.8°C
    2 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 26.2°C / 28.7°C
    3 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    4 BF
    61%
  • Λάρισα
    Θύελλα με ασθενείς βροχοπτώσεις
    24°C 23.9°C / 29.0°C
    5 BF
    64%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    31°C 28.5°C / 31.2°C
    1 BF
    34%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.8°C / 29.3°C
    5 BF
    59%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    32°C 30.9°C / 33.2°C
    3 BF
    32%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.3°C / 28.3°C
    3 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    29°C 27.8°C / 28.7°C
    3 BF
    50%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 23.3°C / 23.3°C
    1 BF
    46%
EUROKINISSI/ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εισαγωγή στην αναθεώρηση του Συντάγματος

  • A-
  • A+

H αφετηριακή κατάσταση των διαδικασιών για την αναθεώρηση του Συντάγματος μας παρακινεί να αφιερώσουμε την επόμενη σειρά των άρθρων μας στο κορυφαίο αυτό θέμα για την εξέλιξη της θεσμικής δημοκρατίας.

Εχω ενώπιόν μου την εμβληματική ομιλία του Προέδρου της Δημοκρατίας στο συνέδριο της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας με τίτλο «Προεδρική Δημοκρατία versus Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας» (Λευκωσία, 16/10/2018).

Γράφει στον επίλογο του κειμένου αυτού ο, και κορυφαίος επιστήμονας του Δημοσίου Δικαίου, Πρόεδρος της Δημοκρατίας: «Δεν υφίσταται σύστημα οργάνωσης της μορφής του πολιτεύματος, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως υπόδειγμα που πρέπει να υιοθετήσει, ως "ιδανικό", κάθε λαός και κάθε κράτος. Ολως αντιθέτως, όταν μιλάμε για ένα "ιδανικό" σύστημα πολιτειακής οργάνωσης, πριν απ’ όλα πρέπει να σκεφτόμαστε για ποιον λαό αυτό προορίζεται, σύμφωνα με την ιδιοσυστασία του και την παράδοσή του».

Ας δούμε λοιπόν, ως εισαγωγικές παρεμβάσεις στο μείζον θέμα της αναθεώρησης, τα της «ιδιοσυστασίας και παράδοσης» του ελληνικού λαού.

Τα πρώτα ελληνικά Συντάγματα, δηλαδή τα Συντάγματα της δεκαετίας 1821-1830, καταρτίστηκαν από συνελεύσεις αντιπροσώπων, οι οποίοι ως αντιπρόσωποι του λαού άσκησαν πρωτογενή συντακτική εξουσία και θεμελίωσαν συγκεκριμένη συνταγματική μορφή διακυβέρνησης. Οι συντακτικές αυτές συνελεύσεις λειτουργούσαν υπό την επίδραση δύο παραγόντων.

Ο πρώτος παράγοντας ήταν η συνάντηση των κεντροευρωπαϊκών δυνάμεων με την Ελληνική Επανάσταση στο στρατιωτικό επίπεδο.

Ο δεύτερος παράγοντας ήταν το γεγονός ότι το λεγόμενο φιλελληνικό ευρωπαϊκό κίνημα συγκροτήθηκε από πρόσωπα τα οποία ήταν βαθύτατα πεπεισμένα για την ορθότητα των ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης, του διαφωτισμού και του συνταγματισμού. Από την άποψη αυτή, οφείλεται ειδική μνεία στον Αδαμάντιο Κοραή, ο οποίος με το πολυσχιδές έργο του σημάδεψε τη διάδοση των ιδεών του διαφωτισμού στον ελληνικό χώρο.

Συνεπώς, η Ελλάδα ξεκίνησε την πορεία της ως ανεξάρτητη χώρα με βάση τις αρχές του συνταγματισμού και του διαφωτισμού. Τα πρώτα συνταγματικά κείμενα του επαναστατημένου λαού, δηλαδή τα Συντάγματα της Επιδαύρου, της Τροιζήνας και του Αστρους, ήταν κείμενα με εξαιρετικά προοδευτικό και ριζοσπαστικό περιεχόμενο με δεδομένο το συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο των αρχών του 19ου αιώνα.

Η επίδραση από τα αντίστοιχα κεντροευρωπαϊκά Συντάγματα υπήρξε βέβαια καθοριστική, αλλά δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι οι αντιπρόσωποι στις συνελεύσεις που συγκρότησαν τα ανεξαρτησιακά Συντάγματα της Ελλάδας σε πολλές περιπτώσεις υπερέβησαν ιδεολογικά και πολιτικά θέσφατα και υιοθέτησαν θέσεις πιο προωθημένες ακόμη και από τα συνταγματικά κείμενα, τα οποία προήλθαν μέσα από τη Γαλλική Επανάσταση.

Το υπό σύσταση ελληνικό κράτος διαπνεόταν από το ιδεολογικό κίνημα του συνταγματισμού, σύμφωνα με βασική αξία του οποίου κάθε κρατική υπόθεση πρέπει να διέπεται από γραπτό Σύνταγμα, το οποίο πρωτίστως οφείλει να θεμελιώνει την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων, αλλά και τη δημοκρατική διαδικασία, όπως συγκροτείται και συμπληρώνεται από τις αρχές της διάκρισης των εξουσιών και του κράτους δικαίου.

Ως πρώτο συμπέρασμα, λοιπόν, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι το νεαρό ελληνικό κράτος δεν ξεκίνησε μόνο ως ελεύθερη εστία των Ελλήνων, αλλά και σαν κιβωτός των προσδοκιών τους για ένα ελεύθερο, δημοκρατικό και δίκαιο σύστημα διακυβέρνησης.

Ακολουθούν οι συνταγματικές εκτροπές του πρώτου κυβερνήτη που πάντως ορίζονται από το ισχύον συνταγματικό πλαίσιο και διέπονται απ’ αυτό, παρά το ότι εκδηλώθηκαν με έκτακτες εξουσίες, και η έλευση των Βαυαρών, με τους οποίους ο τόπος θα γνωρίσει ένα σύντομο αλλά ταραγμένο διάστημα, εξωσυνταγματικής προφανώς, απόλυτης μοναρχίας (Οθωνας), μέχρι την ανατροπή της.

Επομένως εξάρτηση της χώρας από την επιρροή ξένων δυνάμεων, εξουσιαστικός αυταρχισμός και ανατροπή των αρχών του δημοκρατικού και λαϊκού συνταγματικού πλαισίου μέσω της μοναρχικής επιβολής. Στοιχεία που θα συναντήσουμε σε όλη την πορεία της ιστορίας των συνταγματικών μας θεσμών. Συνεχίζουμε.

* ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου

   

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο θεσμός του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτικός κανόνας
Διατυπώνω, λοιπόν, τη θεωρητικο-πολιτική άποψη, σύμφωνα με την οποία όταν μια σύγχρονη πολιτική κοινωνία ιδρύει τον θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας στο υψηλότατο επίπεδο αυτοπροσδιορισμού της, αυτό σημαίνει...
Ο θεσμός του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτικός κανόνας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κράτος δικαίου
Στο κράτος δικαίου είναι απαλλαγμένο το άτομο από τον κίνδυνο να γίνει θύμα των άμεσων και πρόσκαιρων θελήσεων του εξουσιαστή και υπόκειται μόνο στις μονιμότερες θελήσεις που διατύπωσε σε ανύποπτο χρόνο με...
Κράτος δικαίου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διχαστικά προνόμια
Υπάρχει όμως και μια άλλη όψη, που ίσως είναι πιο σκοτεινή. Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν αναθέτουν –ακριβέστερα, μεταθέτουν– στους επαγγελματίες της εστίασης, των μεταφορών και άλλων κλάδων την ευθύνη και την...
Διχαστικά προνόμια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μίσος για τη δημοκρατία
Το μίσος για τη δημοκρατία στοχοποιεί. Ονοματίζει εχθρούς της δημοκρατίας εκείνους και εκείνες που αντίθετα την υπερασπίζονται. Το μίσος για τη δημοκρατία κατηγορεί ως ανεύθυνους τους νέους και περιχαρακώνει...
Το μίσος για τη δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Σύνταγμα και ο λαός
Τα συνταγματικά κείμενα αποτυπώνουν με διακηρυκτικό τρόπο τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της εποχής τους.
Το Σύνταγμα και ο λαός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας