• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.1°C / 18.5°C
    2 BF
    67%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.4°C / 14.9°C
    1 BF
    70%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 19.0°C
    2 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    3 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 13.5°C
    1 BF
    87%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 8.7°C / 12.5°C
    1 BF
    64%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 7.4°C
    0 BF
    57%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 15.7°C / 18.6°C
    4 BF
    83%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.1°C / 20.2°C
    4 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.9°C / 15.9°C
    4 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.8°C
    4 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.7°C / 16.6°C
    2 BF
    59%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.1°C / 17.1°C
    5 BF
    73%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 14.5°C
    0 BF
    54%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.4°C / 15.6°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 14.8°C / 17.8°C
    1 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 18.7°C
    0 BF
    48%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.0°C / 13.3°C
    0 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.4°C / 15.0°C
    2 BF
    70%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    1 BF
    78%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η φιλοσοφία της μετάφρασης

  • A-
  • A+

Πάνω στη φιλοσοφία της μετάφρασης υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Αλλά θα ξεκινούσα από μια περίφημη φράση του Μπενεντέτο Κρότσε, ο οποίος υποστήριζε ότι οι μεταφράσεις διαιρούνται σε κακές και πιστές, και καλές και άπιστες.

Θα ήθελα να διαφοροποιηθώ από αυτή τη φράση και να υποστηρίξω, αντίθετα, ότι οι μεταφράσεις, για να είναι άξιες του ρόλου τους, πρέπει να είναι και καλές και πιστές. Πιστότητα δεν σημαίνει μηχανιστική μεταφορά του κειμένου, αλλά σεβασμό όχι μόνο στο νόημα -όπως υποστηρίζουν πολλοί- αλλά στη σύνταξη και στον αριθμό των στίχων όταν πρόκειται για ποιήματα. Βέβαια, δεν μπορούμε να απαιτούμε την ίδια ακολουθία των λέξεων, γιατί κάθε γλώσσα έχει τους δικούς της κανόνες, αλλά, όπου είναι δυνατόν, θα πρέπει να σεβόμαστε τη δομή του πρωτότυπου, αναζητώντας την αναπαραγωγή της ομορφιάς του.

Ιδανική μετάφραση είναι εκείνη που, όταν βρίσκεται σε αντιπαραβολή με το πρωτότυπο, έχει τη λειτουργία ενός σχολαστικού μεταφραστή, που βοηθά τον αναγνώστη να καταλάβει το κείμενο, αλλά ταυτόχρονα προσφέρει μια κομψή και ευχάριστη σελίδα για διάβασμα.

Κάποτε ήταν σε χρήση κριτήρια εντελώς διαφορετικά και σε μεγάλη ελευθερία έμπνευσης: πράγματι, γνωστές και θαυμαστές μεταφράσεις, όπως η «Θεία Κωμωδία» του Καζαντζάκη, είναι αληθινές προσωπικές ερμηνείες του μεταφραστή.

Φυσικά, μιλώντας για έργα υψηλής ποιητικής, η μετάφραση είναι πάντα μια χαμένη μάχη, γιατί η μεταφρασμένη σελίδα δεν θα είναι ποτέ τόσο ωραία όπως η σελίδα του συγγραφέα. Δεν μπορούμε να απαιτήσουμε από τον Καζαντζάκη να έχει το εύρος του Δάντη, αλλά ο σκοπός του μεταφραστή είναι επίσης ο σεβασμός του ρυθμού, η μουσικότητα του στίχου∙ είναι μια δύσκολη πρόκληση, που ωστόσο δεν πρέπει να εγκαταλείπεται.

Ολοι γνωρίζουν ότι κάθε λογοτεχνικό έργο πρέπει να διαβάζεται στη γλώσσα του, αλλά η πραγματικότητα είναι διαφορετική και πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι τουλάχιστον το ογδόντα στα εκατό των κειμένων που γνωρίζουμε τα διαβάσαμε σε μετάφραση, και συγγραφείς παγκόσμιοι όπως ο Τολστόι και ο Ντοστογιέφσκι, ο Γκέτε και ο Θερβάντες θα μας είχαν μείνει άγνωστοι αν δεν είχαμε μπορέσει να τους απολαύσουμε στη γλώσσα μας. Η λειτουργία του μεταφραστή είναι εκπληκτική, γιατί γίνεται ο πρωταρχικός αγωγός ανάμεσα στο πρωτότυπο έργο και τους αναγνώστες μιας άλλης γλώσσας, μιας άλλης νοοτροπίας και κουλτούρας που πλησιάζουν έναν άγνωστο κόσμο.

Στην παιδική μας ηλικία διαβάζαμε βιβλία ξένων συγγραφέων σε οικονομικές εκδόσεις που αγοράζαμε από τους πάγκους των μεταχειρισμένων, για λίγες δραχμές τότε. Ηταν μια σημαντική πράξη διάδοσης και πρέπει να αναγνωρίσουμε την αξία εκείνων των εκδοτών που έφεραν στο κοινό μεγάλα έργα που διαφορετικά δεν θα έφταναν ποτέ.

* ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι πέντε κεντρικές ιδέες στο έργο του Jürgen Habermas
Με αφορμή τα γενέθλια του Jürgen Habermas (σήμερα 18 Ιουνίου 2021 συμπληρώνει το 92ο έτος της ηλικίας του) και τη συμπλήρωση 40 ετών από τότε (έτος: 1981) που δημοσιεύθηκε το δίτομο έργο του με τον τίτλο...
Οι πέντε κεντρικές ιδέες στο έργο του Jürgen Habermas
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιοι είναι οι «νεόπλουτοι της γνώσης»;
​Οι διαχειριστές της «κοινής γνώμης» μέσω των εγχώριων θεσμών δημοσιότητας έπεσαν κι αυτή τη φορά πάνω σε μία επιφάνεια «πλακόστρωτη» με αρκετά και δυσδιάκριτα ραγίσματα. Ετσι διατράνωσαν τη συγκατάθεσή τους...
Ποιοι είναι οι «νεόπλουτοι της γνώσης»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Με τα «καμιόνια» του Καμί;
Η αρχική πρόσληψη του έργου του Αλμπέρ Καμί από την ελληνική σκέψη υπήρξε αδρή και μονομερής. Είχε καταταχθεί στην αντίθετη όχθη προς τον «σοσιαλιστικό ρεαλισμό», εκεί όπου εκτοπίζονται όσοι υποθάλπουν τον...
Με τα «καμιόνια» του Καμί;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Με τον «φανό» του Φραντς Φανόν
Πρόσφατα, με πρωτοβουλία και της «Εφημερίδας των Συντακτών», ήλθε ξανά στην επικαιρότητα η πολιτική σκέψη του Φραντς Φανόν. Η αφορμή δόθηκε με την παρουσίαση και τη διανομή της ελληνικής μετάφρασης της...
Με τον «φανό» του Φραντς Φανόν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Δάντης, ο πόλεμος του ’40 και η IBM
Ημουν δεκατριών ετών όταν μετακομίσαμε στο καινούργιο μας σπίτι. Η μετακόμιση ήταν μια διαδικασία επίπονη γιατί έπρεπε να πεταχτεί όλη η «παλιατζούρα», όπως έλεγε η μητέρα μου, για να μπούμε στο νέο σπίτι με...
Ο Δάντης, ο πόλεμος του ’40 και η IBM
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το συγγραφικό έπος
Αρθουρ Μίλερ (1915-2005). Ο σημαντικότερος Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας, πεζογράφος, δοκιμιογράφος και λογοτέχνης του 20ού αιώνα.
Το συγγραφικό έπος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας