Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι συντάξεις και η παρέα των «υπάκουων»
«Εφ.Συν». / Μ. Α. Κωνσταντόπουλος
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι συντάξεις και η παρέα των «υπάκουων»

  • A-
  • A+

Τα σημάδια που έρχονται από παντού είναι ανησυχητικά. Η ευρωπαϊκή οικονομία έχει να αντιμετωπίσει δύο μείζονος σπουδαιότητας θέματα: την αμφισβήτηση στην πράξη του Συμφώνου Σταθερότητας από την κυβέρνηση του Σαλβίνι και την προοπτική ενός Brexit χωρίς να έχει προηγηθεί μια συμφωνία μεταξύ της Ε.Ε. και της Βρετανίας. Σε αυτά πρέπει να προστεθούν: η πολιτική ανασφάλεια που προκαλεί η ενδυνάμωση των λαϊκιστών στην Ευρώπη, μια πιθανή κυβερνητική αστάθεια στη Γερμανία και η αβεβαιότητα που διέπει τις σχέσεις της Ε.Ε. με τις ΗΠΑ.

Ολα αυτά είναι τα συστατικά ενός εκρηκτικού μίγματος που μπορεί να αποσταθεροποιήσει την ευρωπαϊκή οικονομία. Από την άλλη πλευρά ο εμπορικός πόλεμος των ΗΠΑ με την Κίνα μπορεί να βρίσκεται ακόμα στην αρχή, αλλά όλοι αναγνωρίζουν ότι αν κλιμακωθεί, μπορεί εύκολα να ανατρέψει όλα τα δεδομένα στην παγκόσμια οικονομία. Παράλληλα, η προοπτική να αυξηθούν τα αμερικανικά επιτόκια μπορεί να επηρεάσει την παγκόσμια ρευστότητα και να επιδεινώσει τους όρους δανεισμού κρατών και επιχειρήσεων.

Κοντολογίς, η τέλεια συνταγή για την καταστροφή, καθώς ο συνδυασμός όλων αυτών -ή κάποιων απ' αυτά- μπορεί να οδηγήσει στην αποσταθεροποίηση και τον πλανήτη σε αχαρτογράφητα νερά.

Και εμείς πιο ευάλωτοι από ποτέ άλλοτε… ονειρευόμαστε. Γιατί, όπως και να το κάνουμε, το να προσδοκάς υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης σε μια οικονομία εκτεθειμένη και ανυπεράσπιστη στα καπρίτσια των ισχυρών είναι σαν τον πεινασμένο που ονειρεύεται καρβέλια.

Δεν θα ήταν υπερβολή να υποστηρίξει κανείς ότι, αν η διαφαινόμενη οικονομική κρίση δεν αποσοβηθεί, τότε η ελληνική οικονομία κινδυνεύει να επιστρέψει στις ημέρες του 2010. Και αν συμβεί αυτό, θα επιβεβαιωθούν εκείνοι που αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα του οικονομικού μοντέλου που επέβαλαν οι δανειστές και το οποίο ενστερνίστηκαν οι κυβερνήσεις των τελευταίων οκτώ χρόνων.

Η περίφημη εξωστρέφεια, δηλαδή η εξάρτηση της οικονομίας από τις εξαγωγές και τον τουρισμό, μπορεί να είναι αποδοτική σε συνθήκες ανάπτυξης, αλλά όταν η παγκόσμια οικονομία βρεθεί σε φάσεις επιβράδυνσης, μετατρέπεται στην τέλεια συνταγή καταστροφής. Η ιστορία βρίθει παραδειγμάτων που επιβεβαιώνουν την άποψη αυτή. Και η Ελλάδα του 2018 δεν μπορεί να είναι η εξαίρεση, καθώς σε όλα τα φορτία που κουβαλά έχει ακόμα ένα: τις υψηλές δαπάνες εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, που θα πρέπει να εξυπηρετήσει με τις διεθνείς αγορές να είναι -προς το παρόν τουλάχιστον- μισόκλειστες.

Η περίφημη εξωστρέφεια λειτουργεί σαν το χρηματιστηριακό «αεροπλανάκι», καθώς αποδίδει όταν όλα πηγαίνουν πρίμα. Αν κάτι στραβώσει, τότε η συντριβή είναι αναπόφευκτη. Σήμερα, με τα δεδομένα που ισχύουν στην παγκόσμια οικονομία, η μοναδική δικλίδα που διατίθεται είναι αυτό που οι οικονομολόγοι ονομάζουν εσωτερική κατανάλωση.

Ομως, τα μνημόνια την απενεργοποίησαν. Η εσωτερική υποτίμηση, με την υπερφορολόγηση, τις δραστικές περικοπές των μισθών και το πετσόκομμα των συντάξεων που στόχευαν στην αγοραστική δύναμη κατήργησε την τελευταία γραμμή άμυνας που έχει η κάθε οικονομία για να αντισταθεί στις καταστρεπτικές δυνάμεις της κρίσης. Αν η παγκόσμια οικονομία βρεθεί πάλι σε κρίση, το πιο πιθανόν είναι η Ελλάδα να επιστρέψει στις μέρες του 2010.

Και τότε θα ανοίξει ένας νέος κύκλος εσωτερικής υποτίμησης. Οι αξίες των ελληνικών περιουσιακών στοιχείων θα υποτιμηθούν ώστε οι «επενδυτές» να διευκολυνθούν, το εργατικό κόστος θα περιοριστεί ακόμα περισσότερο, οι συντάξεις θα περικοπούν, η φορολογία των ισχυρών θα μειωθεί…

Ενα εφιαλτικό déjà vu σήμερα προβάλλει απειλητικό. Τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα όχι μόνο προσφέρονται αλλά και κάνουν τη διαχείριση της νέας κρίσης ευκολότερη πολιτικά, καθώς η όποια κυβέρνηση έχει τότε την εξουσία θα τα αξιοποιήσει ως άλλοθι.

Με απλά λόγια, έχει διαμορφωθεί το τέλειο σκηνικό για να εφαρμόσουν αυτό που προβάλλουν ως λύση ο κ. Μητσοτάκης και οι υπόλοιποι νεοφιλελεύθεροι της παρέας του. Αλλωστε δεν είναι τυχαίες οι κραυγές που έχουν ακουστεί τον τελευταίο καιρό για την ανάγκη «να τηρηθούν τα συμφωνημένα».

Και για να προλάβω κάποιους που θα ήθελαν να χαρακτηρίσουν όλα αυτά ως εμμονές ενός οπαδού του ξεπερασμένου Κέινς, θα τους πρότεινα να μελετήσουν το πιο σύγχρονο παράδειγμα: την Αργεντινή του Μάκρι.

Από τη σκοπιά αυτή, η αποτροπή της μείωσης των συντάξεων, η αύξηση του κατώτατου μισθού και οποιαδήποτε παρέμβαση στοχεύει στην ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των ασθενέστερων, ξεπερνούν τα στενά όρια των εκλογικών σκοπιμοτήτων, καθώς λειτουργούν όπως τα αναχώματα στις πλημμύρες.

Γιατί, όπως και να το κάνουμε, η εσωτερική κατανάλωση είναι η μοναδική άμυνα που διαθέτει η κάθε οικονομία για να αντιμετωπίσει μια αρνητική οικονομική συγκυρία. Το έχουμε διαπιστώσει πολλές φορές μέχρι σήμερα και τυπικό παράδειγμα είναι η Γερμανία της κυρίας Μέρκελ. Πολιτικές που ενισχύουν την εσωτερική κατανάλωση είναι πράξεις στοιχειώδους αυτοάμυνας και πρέπει να έχουν τη συνολική αποδοχή και υποστήριξη του πολιτικού κόσμου, χωρίς αστερίσκους και υποσημειώσεις.

* δημοσιογράφος, συγγραφέας

   

ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι πολιτικές της βίαιης απαξίωσης της κοινωνικής ασφάλισης
Τα χαρακτηριστικά της βίαιης προσαρμογής που έχουν διαμορφωθεί στην ελληνική οικονομία από τις ασκούμενες από τις ελληνικές κυβερνήσεις και τις πολιτικές από τους δανειστές και το ΔΝΤ, διευρύνονται με...
Οι πολιτικές της βίαιης απαξίωσης της κοινωνικής ασφάλισης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συντάξεις γήρατος πριν και μετά τα τρία μνημόνια
Ενα από τα κύρια μέτρα που επέβαλαν οι δανειστές με τα τρία μνημόνια και εφάρμοσαν διαδοχικά οι κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ. χωριστά και μαζί και η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛΛ. ήταν οι συνεχείς περικοπές των...
Συντάξεις γήρατος πριν και μετά τα τρία μνημόνια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κατώτατος μισθός και η ευκαιρία των πολιτών
ΑΡΘΡΟ του Γιάνη Βαρουφάκη στην «Εφημερίδα των Συντακτών»: Με χαρά είδαμε την κυβέρνηση να ανεβάζει τον κατώτατο μισθό στα 650 ευρώ και να καταργεί το όνειδος του υπο-κατώτατου μισθού. Και θα ήμασταν...
Κατώτατος μισθός και η ευκαιρία των πολιτών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αντιμέτωποι με τη νέα διεθνή ύφεση του 2019
ΑΡΘΡΟ του Γιάνη Βαρουφάκη: Στο τέλος του 2018 το εμπορικό πλεόνασμα της ευρωζώνης μειώθηκε, σε σχέση με την αρχή της χρονιάς, από 403 δισ. στα 376 δισ. ευρώ. Από αυτά τα 376 δισ., που ενισχύουν βασικά τη...
Αντιμέτωποι με τη νέα διεθνή ύφεση του 2019
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο προϋπολογισμός και το πείραμα των χρεοκοπημένων
Οι απλοί Ελληνες έχουν χορτάσει από αοριστoλογίες πασπαλισμένες με «ρεαλισμό» και «ευαισθησία». Τώρα απαιτούν απαντήσεις, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και απτές δεσμεύσεις. Περίμεναν ότι ο προϋπολογισμός θα...
Ο προϋπολογισμός και το πείραμα των χρεοκοπημένων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος φτωχοποίησε τους Ελληνες;
Δεν έχει περάσει πολύς καιρός απ’ όταν η εκπρόσωπος Τύπου της Ν.Δ., ευρωβουλευτής κ. Σπυράκη, χρέωνε τη φτωχοποίηση των Ελλήνων στον κ. Τσίπρα μιλώντας για τον «πρωθυπουργό των φόρων, που διέλυσε τη μεσαία...
Ποιος φτωχοποίησε τους Ελληνες;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας