Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κλιματική αλλαγή, επιστήμη και πολιτική

Μυτιλήνη | Dreamstime

Κλιματική αλλαγή, επιστήμη και πολιτική

  • A-
  • A+

Οι τραγωδίες στη Μάνδρα και το Μάτι ανέδειξαν την κλιματική αλλαγή ως έναν παράγοντα που μπορεί να μετατρέψει συνηθισμένα καιρικά φαινόμενα σε αιτία πολύνεκρων καταστροφών.

Στον επιστημονικό κόσμο της χώρας είναι γνωστό το σύνολο των επικίνδυνων και δαπανηρών επιπτώσεων που θα έχει στην Ελλάδα αυτή η παγκόσμια μεταβολή, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο πολιτικός κόσμος και οι κρατικοί θεσμοί έχουν ενσωματώσει αυτές τις πληροφορίες και έχουν σχεδιάσει τις κατάλληλες πολιτικές και τις αναγκαίες θεσμικές αλλαγές.

Το βασικό ντοκουμέντο που διαθέτουμε είναι η σχετική έκθεση της Τραπέζης της Ελλάδος, με συντονιστή τον Χρήστο Ζερεφό, ομότιμο καθηγητή του ΕΚΠΑ και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, που εκδόθηκε το 2011, η οποία παρουσιάζει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε όλες τις πλευρές της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, εκτιμώντας συγχρόνως το κόστος άμβλυνσης και αντιμετώπισης αυτής της εξέλιξης με βάση διαφορετικές υποθέσεις και σενάρια. Πρόκειται για ένα έργο το οποίο έχει κινητοποιήσει έναν εντυπωσιακό αριθμό Ελλήνων επιστημόνων.

Σύμφωνα με τις συνολικές εκτιμήσεις αυτής της έκθεσης, το κόστος της κλιματικής αλλαγής για την εθνική οικονομία μπορεί να φτάσει, από τώρα ώς το τέλος του αιώνα, τα 5,5 ώς 8,5 δισ. ευρώ ετησίως κατά μέσο όρο. Πρόκειται για μεγάλα ποσά τα οποία προβλέπεται να ξεκινήσουν από μικρότερα μεγέθη για να ακολουθήσουν ανοδική πορεία, λόγω της συρρίκνωσης παραγωγικών δυνατοτήτων, της μείωσης των φυσικών πόρων, αλλά και της καταστροφής υποδομών όπως και της αχρήστευσης οικιστικών ζωνών.

Για την αντιμετώπιση των προβλεπόμενων εξελίξεων και επομένως για τη δραστική μείωση του κόστους για την οικονομία και την κοινωνία, αναδεικνύονται κατά τομείς δραστηριοτήτων σημαντικές αναγκαίες παρεμβάσεις. Για το κορυφαίο ζήτημα των υδάτων, υπάρχει ανάγκη μείωσης της κατανάλωσης για την εξοικονόμηση πόρων, εκτέλεσης νέων έργων για την άρδευση και την ύδρευση, αξιοποίησης των δυνατοτήτων επαναχρησιμοποίησης υδάτων και συνολικά χρειάζεται επεξεργασία ενός εθνικού χωροταξικού σχεδίου, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες και να περιορίζονται οι σπατάλες.

Σε ό,τι αφορά τη γεωργική παραγωγή, επισημαίνεται η ανάγκη αντιμετώπισης της ερημοποίησης, επανεξέτασης των χρονοδιαγραμμάτων των καλλιεργειών, αξιοποίησης νέων ποικιλιών, αύξησης της παραγωγικότητας όπου είναι δυνατόν, καλύτερης αξιοποίησης των διαθέσιμων υδάτων και εισαγωγής νέων τεχνολογιών.

Στον τομέα των μεταφορών είναι αναγκαίος ο περιορισμός των οδικών μεταφορών προς όφελος του σιδηροδρόμου και της ναυτιλίας, όπως και ένας νέος σχεδιασμός των υποδομών.

Αλλος τομέας όπου μπορεί να γίνουν μεγάλες αλλαγές με στόχο τη μείωση του κόστους, είναι τα κτίρια και το αστικό περιβάλλον ευρύτερα, όπου πρέπει να αντιμετωπιστούν οι αυξητικές τάσεις της θερμοκρασίας.

Οι κίνδυνοι πυρκαγιάς σε δάση, αγροτικές και τουριστικές περιοχές θα αυξηθούν επίσης. Αισθητές αναμένεται να είναι και οι επιπτώσεις στην υγεία λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας και των νέων ασθενειών.

Διαπιστώνεται επομένως ότι οι παρεμβάσεις στην οικονομία, τις υποδομές και τις υπηρεσίες, παρεμβάσεις για την εξοικονόμηση πόρων, αλλά και για την αύξηση της παραγωγής και τη βελτίωση των προσφερόμενων υπηρεσιών, έχουν ταυτοχρόνως οριζόντιο χαρακτήρα, ενώ μόνο με τον συνδυασμό τέτοιων παρεμβάσεων μπορεί να υπάρξουν ουσιαστικά αποτελέσματα.

Ο σχεδιασμός πρέπει να είναι ταυτοχρόνως τοπικός και εθνικός, να αφορά ταυτοχρόνως την προστασία των φυσικών πόρων, την παραγωγή, αλλά και τις υπηρεσίες, δημόσιες και κοινωνικές, να αξιοποιεί επομένως καινοτομίες, όχι μόνο στον τεχνολογικό τομέα, αλλά και στην οργάνωση της οικονομίας και τη λειτουργία των θεσμών, αντιπροσωπευτικών και διοικητικών.

Εχουμε στη διάθεσή μας ένα αξιόλογο και πολυπληθές επιστημονικό δυναμικό, στον κόσμο αλλά και στην Ελλάδα ειδικότερα, το γνωσιακό κεφάλαιο στον τομέα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής είναι σήμερα εκτεταμένο και αξιόπιστο, ώστε να είναι δυνατός ο σχεδιασμός όχι μόνο των προσπαθειών άμβλυνσης της κλιματικής αλλαγής, αλλά και της αντιμετώπισης των επιπτώσεών της.

Η επιστημονική γνώση και ανάλυση, εκτός από το να αναδεικνύει προβλήματα και να υποδεικνύει κατευθύνσεις λύσεων, μπορεί να περάσει στην παρουσίαση συνδυασμένων ενεργειών, στην αξιολόγηση των εφαρμοζόμενων πολιτικών και στην επεξεργασία και βελτίωση των εργαλείων πολιτικής και των γνώσεων του στελεχικού δυναμικού.

Μια τέτοια εξέλιξη πρέπει να βασιστεί στη συστηματική ενημέρωση πολιτών, επιχειρηματιών, επαγγελματιών και εργαζομένων, μέσω της οποίας η επεξεργασία και η υλοποίηση των κατάλληλων πολιτικών μπορεί να αποκτήσει την κατάλληλη δημοκρατική νομιμοποίηση.

*οικονομολόγος

ΑΠΟΨΕΙΣ
Κλιματική αλλαγή: έγκλημα ή αυτοκτονία;
Οι προβλέψεις σχετικά με τις επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής, η οποία μεταβάλλει τις συνθήκες ζωής στον πλανήτη για πρώτη φορά έπειτα από 10.000...
Κλιματική αλλαγή: έγκλημα ή αυτοκτονία;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αυτοκαταστροφή μας μέσω του κλίματος
Το υπουργείο Περιβάλλοντος στην Ελλάδα είναι ταυτόχρονα και υπουργείο Ενέργειας, δηλαδή σε μεγάλο βαθμό υπουργείο ορυκτών καυσίμων. Η Ελλάδα υπέγραψε...
Η αυτοκαταστροφή μας μέσω του κλίματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φύση, θεσμοί και πρόσωπα
Οι πολιτικοί θεσμοί αφορούν διαδικασίες οι οποίες εμπεδώνουν τη συνοχή του οργανωμένου κοινωνικού συνόλου στο επίπεδο της πολιτικής. Ενα εξαιρετικά...
Φύση, θεσμοί και πρόσωπα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι ευθύνες της επόμενης μέρας
«Πλανάται πλάνην οικτράν» όποιος πιστεύει ότι αν παραιτηθούν οι υπεύθυνοι για την πρόληψη και την καταστολή των πυρκαγιών και αν συλληφθούν και...
Οι ευθύνες της επόμενης μέρας