Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γραφή και αφήγηση
DREAMSTIME
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γραφή και αφήγηση

  • A-
  • A+

Τελικά μπορώ να μάθω ποια είναι τα μυθιστορήματα που σου αρέσουν; -με ρωτά με απότομο ύφος ένας νεαρός μου φίλος, εκνευρισμένος από τον ελάχιστο ενθουσιασμό μου για μερικά μυθιστορήματα αρκετά εγκεφαλικά που σ’ αυτόν φαίνονται ενδιαφέροντα.

Για να το απλοποιήσω, του απαντώ ότι υπάρχουν μεγάλα μυθιστορήματα που φαίνονται γραμμένα για όλους και μεγάλα μυθιστορήματα που απευθύνονται σε έναν συγκεκριμένο τύπο αναγνώστη περισσότερο καλλιεργημένο ή περισσότερο μέσα στα λογοτεχνικά πράγματα. Αυτό βέβαια για μένα δεν σημαίνει μια διαφορά αξίας, μπορούν να υπάρχουν εξαιρετικά τόσο ανάμεσα στα πρώτα όσο και στα δεύτερα. Μόνο που αυτή την περίοδο προτιμώ τα πρώτα, γιατί η γραφή τους μου είναι λιγότερο κουραστική και πιο ευχάριστη.

Τα μυθιστορήματα που φαίνονται γραμμένα για όλους δεν είναι τέτοια γιατί είναι εύκολα, αντίθετα απαιτούν αναγνώστες με αναπτυγμένη προσοχή και ευαισθησία και φυσικά κουλτούρα, γιατί η εμφανιζόμενη απλότητά τους σχεδόν πάντα κρύβει μια πολυπλοκότητα που επιτρέπει πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης.

Αυτά τα μυθιστορήματα εμφανίζονται με μια ταπεινότητα και ποτέ δεν έχουν υψηλές απαιτήσεις (σκέφτομαι τον τρόπο αφήγησης του Τσέχοφ)∙ η ιστορία, σημαντική ή ασήμαντη, και η πλοκή είναι πάντα η ουσία και μόνο μέσα από τις περιπέτειες του ενός ή του άλλου πρωταγωνιστή αναδεικνύονται τα συναισθήματα και οι προσδοκίες, η ψυχική τους κατάσταση και οι ιδέες τους που ο συγγραφέας θέλει να μεταφέρει στον αναγνώστη

Μέσα από τη διαδοχή, την ανάδειξη, την τάξη και την αταξία που δίνει σ’ αυτά τα περιστατικά, τα οποία γίνονται καταστάσεις ή μέτρο για έναν πρωταγωνιστή, όταν ανάμεσά τους ορίζεται εκείνη η λανθάνουσα σύνθεση που θα την ονόμαζα «μυθιστορηματική κυκλικότητα», ο μυθιστοριογράφος μιλά στον αναγνώστη του.

Οχι μέσα από τη γραφή. Η γραφή στα μυθιστορήματα που είπα ότι προτιμώ συνοδεύει το γεγονός και δεν το προσπερνά. Και δεν υπερέχει, δεν προσβλέπει σε καμιά αυτονόμηση, δεν εκδηλώνει καμιά υπεροψία, καμιά «πρωτοτυπία». Η γραφή σ’ αυτά τα μυθιστορήματα είναι στη διάθεση του γεγονότος, το καταγράφει, το γυρνά και το ξαναγυρνά από κάθε πλευρά με τον πιο κατάλληλο τρόπο για να μας κάνει να το ξαναζήσουμε, ένα είδος εμπειρίας ζωής.

Γεννιέται από αυτή τη διαθεσιμότητα, που είναι επίσης της ψυχής και όχι μόνο της γραφής, η φυσιογνωμία των μυθιστορημάτων που φαίνονται γραμμένα για όλους, των μυθιστορημάτων που, όπως θα λέγαμε, «αφηγούνται τη ζωή». Αυτό όμως δεν αποκλείει η γραφή να ανυψώνεται πάνω από το γεγονός και να ζει μόνο για τον εαυτό της. Αλλά για αναγκαιότητα, για τη δύναμη των πραγμάτων, όχι για αυτοπροβολή. Μόνο για να αντιληφθεί καλύτερα και να μας επιστρέψει τον μυστηριώδη ρυθμό της ύπαρξης.

* ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Εξαίρεση κι ο Κανόνας
Το μυθιστόρημα ψάχνει τον εσωτερικό χρόνο των πραγμάτων, τη μοναδικότητα, ακόμα κι αν φορές είναι αυτό καταστροφικό. Ψάχνει την εξαίρεση κι όχι την επαλήθευση που αποβλακώνει τους ανθρώπους και τους...
Η Εξαίρεση κι ο Κανόνας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γραφή και αφήγηση
Υπάρχουν μεγάλα μυθιστορήματα που φαίνονται γραμμένα για όλους και μεγάλα μυθιστορήματα που απευθύνονται σε έναν συγκεκριμένο τύπο αναγνώστη περισσότερο καλλιεργημένο ή περισσότερο μέσα στα λογοτεχνικά...
Γραφή και αφήγηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, παραμύθια, κωμωδίες
Γράψε για άψυχα αντικείμενα: έχει μια έννοια. Γράψε επαναλαμβάνοντας τις λέξεις: έχουν ψυχή. Γράψε την αγρύπνια και το όνειρο. Το ταξίδι και την επιστροφή. Τη δυσφορία. Την αγαλλίαση. Τον φόβο. Τον τρόμο. Τη...
Μυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, παραμύθια, κωμωδίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γραφή και ανάγνωση
Το διάβασμα ως πάθος, επιθυμία αναζήτησης και ανακάλυψης, ως ευχαρίστηση να βρεις και να πειραματιστείς καινούργιες αισθήσεις και εντυπώσεις είναι, όχι λιγότερο από την ίδια τη ζωή, το γνωστικό ντεπόζιτο και...
Γραφή και ανάγνωση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σημεία των καιρών
Οι αρχαίοι απέδωσαν τη μάθηση και γενικότερα την αγωγή-διάπλαση με τον όρο παιδεία, υπογραμμίζοντας τον παιδεμό που προϋποθέτει η απόκτηση γνώσης και ικανοτήτων.
Σημεία των καιρών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συγγραφείς του ιβηροαμερικανικού τόξου σε καιρούς κορονοϊού
Σήμερα Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου, αφού κουβέντιασα όλα όσα είχα να πω με τα αγαπημένα μου βιβλία, άρχισα να φαντάζομαι το πώς θα αντιμετώπιζαν οι αγαπημένοι μου συγγραφείς την πανδημία.
Συγγραφείς του ιβηροαμερικανικού τόξου σε καιρούς κορονοϊού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας