• Αθήνα
    Χιονοπτώσεις
    1°C -0.4°C / 2.2°C
    0 BF
    91%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 0.5°C / 3.0°C
    2 BF
    41%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.8°C / 7.9°C
    4 BF
    40%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -1.9°C / -0.1°C
    4 BF
    34%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / 1.9°C
    5 BF
    34%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    1°C 0.2°C / 2.3°C
    3 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    -3°C -2.6°C / -2.1°C
    3 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.4°C / 5.6°C
    2 BF
    29%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 3.3°C / 6.4°C
    1 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 1.9°C / 3.9°C
    2 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 0.9°C / 4.8°C
    2 BF
    81%
  • Σκόπελος
    Ήπιες χιονοπτώσεις
    2°C 1.6°C / 1.6°C
    7 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 5.9°C
    3 BF
    45%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C -1.5°C / 1.9°C
    5 BF
    41%
  • Λαμία
    Χιονοπτώσεις
    0°C -1.5°C / 2.2°C
    3 BF
    68%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.6°C / 7.8°C
    0 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Ασθενής ομίχλη
    1°C -0.2°C / 2.0°C
    3 BF
    96%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 1.3°C / 2.7°C
    0 BF
    41%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 0.5°C / 3.1°C
    3 BF
    57%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    3 BF
    46%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αριστερά και συστημική Ακροδεξιά

  • A-
  • A+

Η αμηχανία που προξενείται αυτό τον καιρό στους κύκλους των αστικών κομμάτων της Ευρωπαϊκής Ενωσης μπροστά στις προκλήσεις της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς (ως προς το μεταναστευτικό και το προσφυγικό κυρίως) μας κάνει να αναρωτιόμαστε, μεταξύ άλλων, για δύο πράγματα. Ενα γενικό κι ένα ειδικότερο.

Το γενικό ζήτημα βέβαια έχει να κάνει με το κατά πόσο το νεοφιλελεύθερο πολιτικο-οικονομικό σύστημα που εξακολουθεί να κυριαρχεί στην Ευρώπη είναι ικανό ή -ακόμα χειρότερα- κατά πόσο έχει την πρόθεση να αντισταθεί απέναντι στον καλπάζοντα κίνδυνο του σύγχρονου φασισμού, τον οποίο -ίσως σ’ έναν βαθμό άθελά του- το ίδιο το σύστημα έχει προξενήσει και εξακολουθεί να υποδαυλίζει. Τεράστιο θέμα, αλλά το αφήνω κατά μέρος στο παρόν κείμενο.

Το ειδικότερο ζήτημα αφορά την Ελλάδα. Αν στη χώρα μας προκύψει μια ακροδεξιά κυβέρνηση, αναρωτιέται κανείς ποια θα είναι η στάση της Ευρωπαϊκής Ενωσης απέναντί της. Η ακροδεξιά ελληνική κυβέρνηση -αν όντως προκύψει- δεν θα είναι «ευρωσκεπτικιστική»• κάθε άλλο. Δεν είναι καν σίγουρο ότι θα είναι ακραιφνώς ρατσιστική ή ξενοφοβική - ή τουλάχιστον ο ρατσισμός ή η ξενοφοβία δεν θα είναι το κύριο χαρακτηριστικό της ως Ακροδεξιάς. Δεν αναφέρομαι βέβαια στην περίπτωση να εκλεγεί κυβέρνηση η Χρυσή Αυγή - τέτοιος κίνδυνος προς το παρόν δεν υπάρχει. Αναφέρομαι στον υπαρκτότατο κίνδυνο να σχηματίσει κυβέρνηση η Νέα Δημοκρατία. Η οποία, στην παρούσα φάση τουλάχιστον, είναι μια συστημικότατη Ακροδεξιά (βλ. το προηγούμενο άρθρο μου στην «Εφ.Συν.», «Τοξική ταξικότητα» - 4/9/2018).

Ας μη γελιόμαστε. Οσο και αν οι τωρινές επαινετικές δηλώσεις από Ευρωπαίους αξιωματούχους προς την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ φαντάζουν σχεδόν... «συγκινητικές», δεν νομίζω ότι οι ίδιοι θα συγκινηθούν τόσο ώστε να σταθούν στο πλευρό της Αριστεράς στην Ελλάδα αν τούτη ηττηθεί στις επόμενες εκλογές. Δεν είναι καν βέβαιο ότι θα συγκινηθούν ιδιαίτερα ώστε να αντιδράσουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο αν όντως υπάρξουν «παρεμβάσεις στο κράτος και στους θεσμούς για να μην ξαναέρθει η Αριστερά στην εξουσία» (Βορίδης). Τουναντίον, μπορεί να χαρούν κιόλας - αν οι εν λόγω «παρεμβάσεις» γίνουν κατά τρόπο «διακριτικό». Στο πλαίσιο της ιδιότυπης οικονομικής δικτατορίας που έχει επιβληθεί στις ευρωπαϊκές χώρες από τότε που άρχισε να λειτουργεί η ευρωζώνη, μπορεί να θεωρηθεί ως καλοδεχούμενη καινοτομία η εγκαθίδρυση ενός αυταρχικού κοινοβουλευτισμού στη χώρα που τόλμησε να εκλέξει μια αριστερή κυβέρνηση.

Για πρώτη φορά μετά τη μεταπολίτευση, το ζήτημα της δημοκρατίας στη χώρα μας προσλαμβάνει έναν τόσο βαθιά ταξικό χαρακτήρα. Τούτο κατά την άποψή μου θα έπρεπε να αποτελεί το άλφα και το ωμέγα της αριστερής πολιτικής στην παρούσα φάση. Εξηγούμαι.

Σε περιόδους οικονομικής κρίσης, η Αριστερά, που έχει να αντιμετωπίσει τη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα στο πεδίο της οικονομίας και της δημοσιονομικής πολιτικής, τείνει να υποβαθμίζει στην πράξη το ζήτημα της δημοκρατίας. Ισως με το να αποδέχεται πως τούτο περιορίζεται στην όντως μεγάλη ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση που επιδεικνύεται από την ίδια την Αριστερά σε χώρους πολιτικού ακτιβισμού εναντίον φασιστικών ομάδων και φαινομένων ρατσισμού και ακραίου εθνικισμού. Σε αυτή τη στάση, υφέρπει μια πεποίθηση πως τον πολύ κόσμο η δημοκρατία δεν τον απασχολεί ιδιαίτερα - πως είναι πρόβλημα που ενδιαφέρει κυρίως κάποιους διανοούμενους και ακτιβιστές και αφορά μόνον την αντιμετώπιση της Χ.Α. και κάποιων άλλων ακραίων ομάδων.

Τούτη η αποσύνδεση των άμεσα ταξικών και οικονομικών αιτημάτων από τους δημοκρατικούς θεσμούς δεν είναι παρά ένα αξιοθαύμαστο επίτευγμα του νεοφιλελευθερισμού. Σε επίπεδο ιδεολογικής στρατηγικής, έχει καταφέρει να πείσει τον κόσμο πως η οικονομία είναι ζήτημα «τεχνοκρατών». Κάτι όμως που είναι πιο σημαντικό, διότι στηρίζεται σε πραγματικές εξελίξεις, είναι το γεγονός πως η ίδια η νεοφιλελεύθερη πολιτική συγκροτήθηκε ιστορικά διαμέσου ακριβώς της αποκοπής της από τους κοινοβουλευτικούς θεσμούς.

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το κοινωνικό κράτος ήταν ένας τρόπος να ασκείται ηγεμονία από το αστικό καθεστώς διαμέσου της «κοινωνικοποίησης της δημοκρατίας»: οι κοινωνικές παροχές υπήρχαν ως προέκταση των δικαιωμάτων και των αιτημάτων των πολιτών στην κοινωνικο-οικονομική σφαίρα. Η νεοφιλελεύθερη αποδιάρθρωση του κοινωνικού κράτους κατά συνέπεια σηματοδότησε την έμπρακτη ανεξαρτητοποίηση των αποφάσεων κοινωνικο-οικονομικής πολιτικής από δικαιώματα και αιτήματα που καταξιώνουν ως τέτοιους τους δημοκρατικούς θεσμούς.

Επιπλέον, στην Ελλάδα, «παραδοσιακά», η ικανοποίηση κοινωνικο-οικονομικών αιτημάτων των κατώτερων και μεσαίων τάξεων τείνει να ταυτίζεται με «πελατειακό βόλεμα» και «προεκλογικές παροχές». Απομένει λοιπόν στην Αριστερά να δείξει ότι η υποστήριξη των λαϊκών συμφερόντων και η υπεράσπιση της δημοκρατίας απέναντι στην επέλαση της συστημικής Ακροδεξιάς είναι ένα και το αυτό.

* καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

   

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θεσμοί και κοινωνία: στρέβλωση και διαφθορά
Οι πολιτικές δυνάμεις της Δεξιάς και της Άκρας Δεξιάς, συμπυκνούμενες σε δόγματα συντηρητικά, ρατσιστικά και νεοφιλελεύθερα, υποχωρούν σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Θεσμοί και κοινωνία: στρέβλωση και διαφθορά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η άρνηση ως στάση ζωής
Οι ελληνικές σημαίες, οι ρασοφόροι που καταγγέλλουν τη νέα τάξη πραγμάτων και το 666 περιφέροντας σταυρούς και εικόνες της Παναγίας.
Η άρνηση ως στάση ζωής
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η θεωρία του «ενός άκρου»
Ο βίος και η πολιτεία του Αντώνη Σαμαρά, οι υπόγειες διαδρομές του Τάκη Μπαλτάκου με τους χρυσαυγίτες, οι μεταγραφές των «αστέρων» του ΛΑΟΣ, αλλά και η καιροσκοπική συνύπαρξη του Κ. Μητσοτάκη με αυτή την ομάδα...
Η θεωρία του «ενός άκρου»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ρευστό ευρωπαϊκό όνειρο και η Ελλάδα
Σήμερα, είναι ρευστό, θαμπό και ημιτελές. Στα περισσότερα κράτη-μέλη της Ε.Ε. έχουν επανέλθει οι νεο-εθνικισμοί, οι προστατευτικές δυνάμεις, οι εθνικές καχυποψίες, ο αυταρχικός έλεγχος, ο ακροδεξιός λαϊκισμός,...
Το ρευστό ευρωπαϊκό όνειρο και η Ελλάδα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αριστερά απέναντι στον ρατσισμό
H κρίση του καπιταλισμού είναι πραγματική και βρίσκεται μαζί μας πολύ καιρό προτού εκλεγεί ο Τραμπ. Ας την πάρουμε στα σοβαρά. Η Αριστερά χρειάζεται την ουτοπία, προσπαθεί να αλλάξει ριζικά την πραγματικότητα,...
Η Αριστερά απέναντι στον ρατσισμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ταυτότητα της «Μεγάλης Δεξιάς»
Τα «Αποσπάσματα του Ακροδεξιού Λόγου», που εκφωνούν οι Γεωργιάδης, Βορίδης, Μπογδάνος και τα διάφορα πουλέν της Δεξιάς διακυβέρνησης, δεν συνιστούν περιθωριακές γραφικότητες του δημόσιου λόγου της Ν.Δ. Ανήκουν...
Η ταυτότητα της «Μεγάλης Δεξιάς»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας