Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γενεαλογίες κερδοσκοπίας, Νόμπελ της φούσκας
AP Photo/Mary Altaffer
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γενεαλογίες κερδοσκοπίας, Νόμπελ της φούσκας

  • A-
  • A+

Η Μεγάλη Υφεση του 2008 μόνο τυχαία δεν ήταν. Δεν ξεκίνησε στις ΗΠΑ, απλώς με την κατάρρευση της Lehman Brothers. Συνεπώς, η μικρή ιστορία του υπόβαθρου βοηθάει στην κατανόησή της.

Το υπερκέρδος πάντα ενδιέφερε την ελεύθερη καπιταλιστική οικονομία. Τυπικά, από το 1900, όταν ο ταλαντούχος Γάλλος μεταπτυχιακός μαθηματικός Λουί Μπασελιέ υποστήριξε στη Σορβόνη τη διατριβή με τίτλο «Théorie de la spéculation» (Θεωρία της κερδοσκοπίας) –εβδομήντα σελίδες– που επαινέθηκε για την πρωτοτυπία και το βάθος της από τον επιβλέποντα φυσικομαθηματικό Ανρί Πουανκαρέ.

Με μαθηματική υποδειγματοποίηση της διακύμανσης των τιμών των μετοχών στο χρηματιστήριο, ο Μπασελιέ διατύπωσε μια σημαντική αρχή: «Εν πολλοίς, η προσδοκία της κερδοσκοπίας είναι μηδενική».

Υποστήριξε ότι η τιμή ενός περιουσιακού στοιχείου εκφράζει με ακρίβεια όλες τις γνωστές πληροφορίες εφόσον η αγορά λειτουργεί ως τέλεια αντανάκλαση θεμελιωδών οικονομικών μεγεθών.

Η οποιαδήποτε μεταβολή των τιμών –που παρατηρείται συχνά– δεν είναι παρά αυτόματη αντίδραση της αγοράς στις νέες πληροφορίες. Εν πάση περιπτώσει, το πόνημα του Μπασελιέ δεν είχε την υποδοχή που του άξιζε γιατί δεν εξηγούσε πώς θα αυξήσει κάποιος γρήγορα τα χρήματά του.

Ακριβέστερα, είχε την τύχη που είχε το «Κεφάλαιο» του Μαρξ, που το αγόραζαν οι τρελαμένοι Αμερικανοί για να μάθουν πώς θα αυξήσουν τα κεφάλαιά τους. Μετά ήρθε ο Α Παγκόσμιος, ο Μεσοπόλεμος κ.λπ. και ο Μπασελιέ ξεχάστηκε –πέθανε το 1946– με ζωντανή την ιδέα της κερδοσκοπίας.

Με τον οικονομολόγο Πολ Σάμιουελσον το 1960, οι βασικές ιδέες του γρήγορου και βέβαιου κέρδους ενέπνευσαν πολλές ερευνητικές εργασίες στις ΗΠΑ. Το 1970 ο Αμερικανός οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Σικάγου, Γιουτζίν Φάμα, διατύπωσε τη «θεωρία των αποτελεσματικών αγορών» βασιζόμενος στις προαναφερθείσες ιδέες∙ το ίδιο και πολλοί άλλοι συμπαθούντες την ελεύθερη αγορά – εφόσον επιθυμούσαν μια ήσυχη και σίγουρη ακαδημαϊκή καριέρα ή μια καλή τύχη (με μπόνους) στον κόσμο των τραπεζών και των επιχειρήσεων.

Αρχισαν να κατασκευάζουν σύνθετα μαθηματικά υποδείγματα θέλοντας να αποδείξουν ότι οι ελεύθερες αγορές είναι απόλυτα επαρκείς και λογικές, με ελάχιστους κινδύνους, δηλαδή χωρίς ρυθμίσεις και δίχως πολλούς πολλούς κρατικούς περιορισμούς.

Το 1973 διατυπώθηκαν τα μαθηματικά υποδείγματα των Black-Scholes-Merton, για τα οποία οι Ρόμπερτ Μέρτον και Μάιρον Σόουλς κέρδισαν το Νόμπελ Οικονομίας το 1997, για τη λύση που πρότειναν στο πρόβλημα των κινδύνων της αποτίμησης δικαιωμάτων προαίρεσης και για τη νέα μέθοδο προσδιορισμού της αξίας των «εξωτικών» χρηματοοικονομικών παραγώγων.

Βέβαια, σε πολύ σύντομο διάστημα –μικρότερο του έτους από το Νόμπελ–, κατέρρευσε το κερδοσκοπικό κεφάλαιο Long Term Capital Management (LTCM), το οποίο είχε στηριχθεί στις εργασίες των Σόουλς-Μέρτον και στο οποίο οι νομπελίστες της φούσκας, όπως ονομάστηκαν, υπήρξαν διάσημοι συνεταίροι.

Από τον Θατσερισμό του ’80 έως τα τέλη της δεκαετίας του 1990, οι τραπεζικές τεχνολογίες, οι χρηματοοικονομικές καινοτομίες αγκαλιά με τους οίκους αξιολόγησης και την απουσία κάθε κρατικής ρύθμισης του σκιώδους χρηματοπιστωτικού συστήματος και χέρι χέρι με τη θεωρητική συναίνεση της Μεγάλης Εξομάλυνσης (δαμάσαμε επιτέλους τις οικονομικές κρίσεις) προκάλεσαν την εκρηκτική συστημική αδυναμία που οδήγησε στο 2008.

Το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, η πολιτική απάντηση με το κύμα του πατριωτικού καταναλωτισμού και η πολιτική των χαμηλών επιτοκίων, τελικά, απευθύνονταν στον «αμέσως επόμενο μεγαλύτερο ηλίθιο». Και μετά… ήρθε η φούσκα, η κατάρρευση και η παγκόσμια Μεγάλη Υφεση του 2008.

Αργά, πολλοί κατάλαβαν ότι μερικά οικονομικά υποδείγματα κατάπιναν τις πραγματικές οικονομίες.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τη Lehman Brothers στην κοινωνική βαρβαρότητα
Η χρηματοπιστωτική αναταραχή που ξέσπασε στις ΗΠΑ το 2007, με επίκεντρο τα ενυπόθηκα δάνεια υψηλού κινδύνου, λειτούργησε ως πυροκροτητής για την έκρηξη της μεγαλύτερης συστημικής οικονομικής κρίσης που...
Από τη Lehman Brothers στην κοινωνική βαρβαρότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η συνωμοσία των επιχειρηματιών (1)
Οι τραπεζίτες της Γουόλ Στριτ έκαναν οτιδήποτε ήταν στο χέρι τους για να στραγγαλίζουν συνεχώς την οικονομία των ΗΠΑ, όταν πρόεδρος της χώρας ήταν ο Φράνκλιν Ντελάνο Ρούζβελτ.
Η συνωμοσία των επιχειρηματιών (1)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το επόμενο κραχ
Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι η πραγματική ρίζα της Μεγάλης Υφεσης δεν ήταν η τραπεζική κρίση. Ηταν η αυξανόμενη ανισορροπία ανάμεσα στην καταναλωτική δαπάνη και τη συνολική οικονομική παραγωγή, όπως...
Το επόμενο κραχ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η χώρα χρειάζεται, η χώρα ζητάει
Η χώρα παραπαίει μέσω ενός συστήματος που επίσης παρασιτεί εις βάρος των θυμάτων που δημιούργησε. Το πολιτικό σύστημα, ταυτισμένο με το κράτος, αφού ικανοποίησε όλες τις απαιτήσεις τραπεζών, κρατικοδίαιτων...
Η χώρα χρειάζεται, η χώρα ζητάει
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οδεύουμε προς παγκόσμια ύφεση
Η παγκόσμια υποχώρηση τιμών στα χρηματιστήρια, που ξεκίνησε τον τελευταίο μήνα, εκτιμούμε ότι πιθανότατα δεν είναι προσωρινή και θα έχει τεράστιες...
Οδεύουμε προς παγκόσμια ύφεση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επιστροφή στα υπόγεια, στις τρώγλες και στα παγκάκια
Ολο και πιο συχνά τους τελευταίους μήνες διάφοροι «ειδικοί» εμφανίζονται να προεξοφλούν την «ανάσταση» της αγοράς ακινήτων. Μιλούν για άνοδο των τιμών πώλησης, για έκρηξη του επενδυτικού ενδιαφέροντος εγχώριων...
Επιστροφή στα υπόγεια, στις τρώγλες και στα παγκάκια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας