• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    11°C 6.8°C / 12.9°C
    0 BF
    70%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    6°C 4.9°C / 8.1°C
    0 BF
    69%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 12.3°C
    1 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 4.2°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.9°C / 4.9°C
    1 BF
    81%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    6°C 4.0°C / 7.5°C
    2 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    1°C 0.4°C / 3.3°C
    2 BF
    64%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.6°C / 10.6°C
    1 BF
    77%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 10.5°C / 12.5°C
    3 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.9°C / 2.9°C
    3 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.4°C / 13.5°C
    2 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    3 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.6°C / 13.6°C
    1 BF
    67%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.5°C / 4.5°C
    1 BF
    73%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.4°C / 5.6°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 6.8°C / 13.8°C
    2 BF
    65%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    10°C 7.7°C / 13.1°C
    2 BF
    71%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    8°C 8.3°C / 8.3°C
    1 BF
    72%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    7°C 4.7°C / 8.2°C
    1 BF
    64%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    1°C 0.8°C / 0.8°C
    2 BF
    81%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σκάνδαλο ή θεσμοποιημένη διαφθορά;

  • A-
  • A+
Η θεότητα «φάρμακο»

Οι ακριβές εξαγορές από διεθνή funds μεγάλων κλινικών και νοσοκομείων είναι η πλέον τρανταχτή απόδειξη των κερδοφόρων επενδύσεων στους τομείς υγείας στους οποίους αναγκαστικά ο σίγουρος και εξασφαλισμένος μόνιμος πελάτης (στις πλέον φτωχές χώρες) θα είναι το Δημόσιο («Εφ.Συν.» 4/8/2018, «Τι γυρεύει η CVC Capital Partners στο ελληνικό παζάρι της Υγείας;»). 

Το Δημόσιο μετατρέπεται στον πλέον εγγυημένο αγοραστή υπηρεσιών υγείας που θα αγοράζει και θα πληρώνει διπλά και τρίδιπλα υπηρεσίες υγείας για τους πολίτες του.

Η επιβίωση των δημόσιων νοσοκομείων και του ΕΣΥ μετά τη διάλυση και τη συρρίκνωσή του στα χρόνια της κρίσης με τη δραματική μείωση δαπανών και την ταυτόχρονη «άνθηση» της διαφθοράς και της σπατάλης είναι η μόνη απάντηση που μπορεί να εγγυηθεί στοιχειωδώς το πλέον κρίσιμο αγαθό, δηλαδή την υγεία.

Κι αν οι εξαγορές ιδιωτικών ή χρεοκοπημένων δημόσιων νοσοκομείων είναι το ένα σκέλος των κερδοφόρων επιχειρήσεων στην υγεία, αναμφισβήτητα το άλλο σκέλος είναι το χρυσωρυχείο που λέγεται φάρμακο.

Ενα αναλυτικό άρθρο του καθηγητή Αλέξη Μπένου για τη σύγχρονη πολιτική των μεγάλων φαρμακοβιομηχανιών με αφορμή και τα σκάνδαλα που προέκυψαν στον χώρο του φαρμάκου απαντάει στο ερώτημα αν όσα συνέβησαν «είναι όντως σκάνδαλο –με την έννοια του έκτακτου γεγονότος που αντίκειται στους ισχύοντες κανόνες και "νόμους ηθικής". Ή μήπως πρόκειται για θεσμική διαφθορά, αυτονόητη και απαραίτητη για την αναπαραγωγή των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής;» 

Ολόκληρο το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο διαδικτυακό περιοδικό «Marginalia. Σημειώσεις στο Περιθώριο».

Αντα Ψαρρά

Το βασικό ιδεολόγημα στο οποίο στηρίζει διεθνώς η φαρμακοβιομηχανία τον ρόλο της είναι ότι με την ερευνητική της δραστηριότητα ανακαλύπτει νέα φάρμακα και σώζει ζωές. Με βάση αυτό ακριβώς το ιδεολόγημα χρηματοδοτεί και επηρεάζει επιστημονικές εταιρείες και οργανώσεις ασθενών, οι οποίες, σε συνεργασία με αντίστοιχα διαπλεκόμενα ΜΜΕ, πολλαπλασιάζουν τις πολιτικές πιέσεις για προστασία και διευκολύνσεις στην «καλή» φαρμακοβιομηχανία που «μας σώζει».

Από την άλλη μεριά δεν ανακαλύφθηκαν όντως νέα φάρμακα που άλλαξαν την πορεία διαφόρων νοσημάτων; Ποιες είναι τελικά οι πραγματικές διαστάσεις αυτού του φαινομένου;

Την πρώτη μεταπολεμική περίοδο του «υγιούς» καπιταλιστικού ανταγωνισμού η φαρμακοβιομηχανία αναπτύχθηκε με σημαία την έρευνα για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων, εμβολίων κ.λπ.

Παράλληλη ανάπτυξη, με αντίστοιχα αποτελέσματα, εμφάνισε και ο αδελφός, επιστημολογικά, αλλά και οικονομικά, κλάδος της βιο-ιατρικής τεχνολογίας.

Νέα φάρμακα λοιπόν, αλλά και νέα μηχανήματα, μέρος των οποίων συμβάλλει όντως στη διαγνωστική προσέγγιση και τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου.

Προφανώς όμως ο στόχος της βιομηχανίας δεν είναι η βελτίωση της υγείας του πληθυσμού, ως αυτοσκοπός, αλλά η διεύρυνση του κέρδους της. Η ίδια λοιπόν ακολουθεί τη σύγχρονη εξέλιξη της καπιταλιστικής οικονομίας, η οποία έχει διογκώσει την κερδοφορία των εικονικών προϊόντων και διαδικασιών σε βάρος της παραδοσιακής παραγωγικής διαδικασίας.

Σήμερα λοιπόν μόνο το 1,3% των εξόδων της φαρμακοβιομηχανίας πηγαίνει στη βασική έρευνα για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων, ενώ συνολικά η φαρμακοβιομηχανία ξοδεύει περισσότερο για την προώθηση των προϊόντων της παρά για την έρευνα και ανάπτυξη (σημ. «Εφ.Συν.»: οι γνωστές πλέον πρακτικές της Novartis). Αλλά και τα περισσότερα από τα νέα φάρμακα που προωθούνται στην αγορά δεν έχουν συνήθως τίποτε το νέο να προσφέρουν.

Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η φαρμακοβιομηχανία εισήγαγε στην αγορά 1.032 νέα ή ανανεωμένα παλιά φάρμακα από το 2005 έως το 2014. Από αυτά μόνο 66 είχαν σημαντική δράση, περισσότερο από τα μισά δεν προσέφεραν τίποτε το νέο και 177 κρίθηκαν ως απαράδεκτα καθότι προκαλούσαν σοβαρές παρενέργειες.

Μια άλλη μέθοδος αύξησης της κερδοφορίας είναι η προώθηση στην αγορά παλαιών επιτυχημένων φαρμάκων με νέα συσκευασία, νέο όνομα και πολλαπλάσια τιμή.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, από την αγορά των ΗΠΑ, το αναλγητικό φάρμακο Vimovo που συνδυάζει τη δράση της αναλγητικής ναπροξένης και της γαστροπροστατευτικής εσομεπραζόλης.

Με βάση αυτό το πλεονέκτημά του η τιμή του στις ΗΠΑ έφτασε στα 55$ την ημέρα. Η αγορά όμως των δύο αυτών ουσιών σε δύο ξεχωριστές συσκευασίες γενοσήμων κοστίζει την ίδια περίοδο 0,80$ την ημέρα! Η εταιρεία βέβαια που παράγει το Vimovo έκανε μια συνολική δωρεά 101.000$ στην Αμερικανική Γαστρεντερολογική Εταιρεία…

Επίσης η βιομηχανία ισχυρίζεται ότι η ανάπτυξη νέων φαρμάκων είναι μια επικίνδυνη οικονομικά διαδικασία, καθότι τα πιθανά έξοδα έρευνας μπορεί να μην επιφέρουν αντίστοιχα αποτελέσματα.

Η πραγματικότητα όμως είναι ότι από το 1980 μέχρι σήμερα τα κέρδη της φαρμακοβιομηχανίας αυξάνουν σταθερά χωρίς να αναφέρεται καμία πτώχευση εταιρείας.

Οι στρατηγικές των φαρμακευτικών εταιρειών με στόχο την ικανοποίηση των μετόχων τους και γενικά την προσέλκυση του ενδιαφέροντος της χρηματιστηριακής αγοράς στόχευαν, μέχρι πρόσφατα, στην «πελατεία» των συχνότερων χρόνιων προβλημάτων της Δύσης (διαβήτης, καρδιοπάθειες) και αγνοούσαν τα νοσήματα του υπόλοιπου κόσμου, αφού αυτός δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να πληρώσει.

Από το 2000 ώς το 2011 και από τα 850 νέα προϊόντα, μόνο τα 37 (4%) αφορούσαν νοσήματα του φτωχού κόσμου.

Μετά τον σχετικό κορεσμό αυτής της αγοράς η φαρμακοβιομηχανία μεταφέρει το ενδιαφέρον της σε μικρές εξειδικευμένες αγορές με υψηλό τίμημα. Ετσι π.χ. τα φάρμακα τροποποίησης της πολλαπλής σκλήρυνσης στις ΗΠΑ από ένα μέσο όρο 8-11.000 δολαρίων τον χρόνο για κάθε άρρωστο τη δεκαετία 1990, έφτασαν στα 60.000 δολάρια σήμερα.

Τα σύγχρονα φάρμακα για τις ρευματοπάθειες το 2015 αποτελούσαν μόλις το 1% των συνταγών στις ΗΠΑ, ενώ αντιπροσώπευαν το 28% της φαρμακευτικής δαπάνης. Με ποικίλες επιστημονικές και δημοσιογραφικές παρεμβάσεις που στηρίζονται στην προσέγγιση του ότι «όσο πιο απελπισμένοι γίνονται οι άρρωστοι, τόσο περισσότερα είναι έτοιμοι να πληρώσουν», αναπτύσσονται κατά καιρούς καμπάνιες τρομοκρατίας και εκφοβισμού που χρησιμοποιούνται με τη σειρά τους από τους πολιτικούς υπεύθυνους για να κατοχυρώσουν την κυκλοφορία και την υψηλή τιμή αυτών των σκευασμάτων.

Η κυρίαρχη λοιπόν στοχοθεσία για κερδοφορία ποσώς ενδιαφέρεται για την κάλυψη πραγματικών αναγκών. Είναι όμως ιδιαίτερα αποτελεσματική, όπως και στην περίπτωση της βιοτεχνολογίας, στην προκλητή ζήτηση υπηρεσιών και φαρμάκων.

Η βιομηχανία επηρεάζει τους ελεγκτικούς φορείς και τις κυβερνήσεις με λόμπι, πληρωμές-δωρεές, και με την παρουσία αντιπροσώπων της στις διάφορες επιτροπές που χαράσσουν πολιτική, με στόχο την προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου στα συμφέροντά της (δομή και ρόλος των ελεγκτικών μηχανισμών, διαδικασία και κριτήρια ποιοτικού ελέγχου κ.ο.κ.)

Ξεκάθαρη απόδειξη της επίδρασης των επιχειρηματικών συμφερόντων στη διαδικασία έγκρισης και ποιοτικής αξιολόγησης των φαρμάκων είναι η συμμετοχή της βιομηχανίας στη χρηματοδότηση λειτουργίας των υπεύθυνων φορέων.

◼ Στις ΗΠΑ, λόγου χάρη, μετά από χρόνια υποχρηματοδότηση της US Food and Drug Administration (διεθνώς γνωστή ως FDA) από το Κογκρέσο δημιουργήθηκε έντονο πρόβλημα στη διαδικασία ελέγχου και αδειοδότησης των φαρμάκων. Με περικοπές προσωπικού αναγκαστικά οι διαδικασίες έγιναν ιδιαίτερα χρονοβόρες. Για την επιτάχυνση λοιπόν των διαδικασιών νομοθετήθηκε το 1992 η δυνατότητα οι ίδιες οι εταιρείες να χρηματοδοτούν το προσωπικό που θα αξιολογήσει το προϊόν τους με αυστηρά χρονικά περιθώρια, ώστε να βγαίνουν στην αγορά το ταχύτερο δυνατό τα φάρμακα και να εκμεταλλεύονται έτσι για μεγαλύτερο χρόνο τα δικαιώματα της πατέντας.

◼ Στη Βρετανία, με βάση τη θατσερική αρχή ότι «η επιστήμη πρέπει να απαντά στις ανάγκες της βιομηχανίας», από το 1989 η χρηματοδότηση του σχετικού οργανισμού (UK Medicines and Health Care Products Regulatory Agency) βασίζεται 100% στην πληρωμή των ίδιων των ενδιαφερόμενων εταιρειών.

Σε κάθε περίπτωση η σύμβαση χρηματοδότησης έχει σαφώς καθορισμένο χρόνο λήξης, η παραβίαση του οποίου από τον οργανισμό ελέγχου ακυρώνει τη χρηματοδότησή του.

Αρα ο οργανισμός έχει άμεσο συμφέρον να επιταχύνει τη διαδικασία ελέγχου και να χαλαρώσει τα κριτήριά του. Για τον λόγο αυτό τα φάρμακα που εγκρίθηκαν από την FDA με γρήγορες διαδικασίες παρουσίασαν πενταπλάσια πιθανότητα εκ των υστέρων απόσυρσης για λόγους ανεπιθύμητων δράσεων!

Το ισχύον λοιπόν θεσμικό πλαίσιο τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ε.Ε. εξαρτά τη χρηματοδότηση των οργανισμών ελέγχου από τις εταιρείες. Οι ίδιες οι εταιρείες, δηλαδή, χρηματοδοτούν τον έλεγχο των προϊόντων τους και κατά συνέπεια καθορίζουν τα κριτήρια και τους κανόνες αξιολόγησής τους.

Η διαπλοκή και η διαφθορά δηλαδή καθορίζονται από το ίδιο το θεσμικό πλαίσιο. Ακόμη όμως και αυτό το πλαίσιο παραβιάζεται συχνά από τη φαρμακοβιομηχανία, η οποία δεν μοιάζει να κάμπτεται ιδιαίτερα από υπέρογκα πρόστιμα που καλείται να πληρώσει.

Η στήριξη και διεύρυνση των πνευματικών δικαιωμάτων/πατεντών αποτελεί στρατηγικό στόχο της φαρμακοβιομηχανίας, καθώς όσο πιο αυστηρά και για όσο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα προστατεύονται (π.χ. 25 χρόνια) τόσο μεγαλύτερη είναι και η κερδοφορία της (σημ. «Εφ.Συν.»: αναφέρει στη συνέχεια το παράδειγμα της απαγόρευσης κατασκευής φτηνών γενόσημων για το AIDS στις χώρες της Αφρικής).

Ενα οποιοδήποτε προϊόν για να γίνει επικερδές χρειάζεται μια καλά σχεδιασμένη στρατηγική για την προώθησή του στην αγορά και τη θετική αποδοχή του από το καταναλωτικό κοινό.

Στην περίπτωση των φαρμάκων κλειδί για την επιτυχία τους στην αγορά είναι η αντίδραση και συμπεριφορά των γιατρών λόγω του κομβικού τους ρόλου στην επιλογή συνταγογράφησης. Για τον σκοπό αυτό μεγάλη αναλογία πόρων επενδύεται στις μελέτες προώθησης των φαρμάκων.

Κύριο πρόσχημα είναι η, όντως αναγκαία, φάση της κλινικής δοκιμής κάθε νέου φαρμάκου. Βασικό χαρακτηριστικό αυτής της διαδικασίας, το οποίο και καθορίζει τις επιμέρους σχέσεις διαπλοκής, είναι ότι αυτές τις μελέτες προώθησης τις σχεδιάζουν, τις στηρίζουν χρηματοδοτικά και τις αξιολογούν οι ίδιες οι εταιρείες παρασκευής των φαρμάκων.

Η αποδοχή αυτής της διαδικασίας ως αυτονόητης και νόμιμης οδηγεί σε σειρά διαπλεκόμενων λειτουργιών, από την αλλοίωση της επιστημονικής βιβλιογραφίας, την απόκρυψη πιθανών παρενεργειών και την ατεκμηρίωτη παρουσίαση νέων φαρμάκων, μέχρι την ανάπτυξη πολλαπλών δραστηριοτήτων που στοχεύουν στην επίδραση των συνταγογραφούντων γιατρών (συνέδρια, διακοπές, άμεσα κέρδη τύπου προμήθειας κ.λπ.) καθώς και των ασφαλιστικών-χρηματοδοτικών οργανισμών (ένταξη σε λίστα αναγνωρισμένων, άρα μερικώς έστω καλυπτόμενων από τον ασφαλιστικό φορέα, κατευθυνόμενη παραγγελία εμβολίων κ.ο.κ.).

Παράλληλα, ως επιλογή και αποτέλεσμα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών λιτότητας, οι υπηρεσίες υγείας έχουν οδηγηθεί σε οικονομικό στραγγαλισμό και αποψίλωση από ανθρώπινο δυναμικό.

Η οξύτατη και ανελαστική ανάγκη να διασφαλιστεί η συνέχεια στη λειτουργία κλινικών του ΕΣΥ και του Πανεπιστημίου αποτελεί το θεμέλιο συνεχούς εκβιασμού από τις φαρμακοβιομηχανίες που παρέχουν τεχνολογικό εξοπλισμό, αλλά και προσωπικό (με επισφαλείς συμβάσεις εργασίας), και επιτυγχάνουν έτσι την απόλυτη νομιμοποίηση αυτών των συνεργασιών.

Το μεγαλύτερο όμως όπλο για τη διασφάλιση και διεύρυνση της κερδοσκοπίας της φαρμακοβιομηχανίας είναι η συνεχιζόμενη κυριαρχία του μηχανιστικού παραδείγματος για την υγεία στην έρευνα, την εκπαίδευση και την καθημερινή άσκηση της ιατρικής. Η κυριαρχία δηλαδή της αντίληψης ότι «για κάθε πρόβλημα υπάρχει και το χάπι του», από το σάκχαρο και τον διαβήτη μέχρι τη σεξουαλική δραστηριότητα και διάθεση.

Ο αέναος αυτός φαύλος κύκλος, που αυτοτροφοδοτείται, στηρίζεται στην ανάδειξη νέων προβλημάτων (σπάνια υπαρκτών, όλο και συχνότερα προκλητών) για τα οποία εισάγονται στην αγορά νέα φάρμακα που συχνά προκαλούν ανεπιθύμητες ενέργειες για τις οποίες χρειάζονται άλλα νέα φάρμακα.

Η στρατηγική που προωθεί την εξάρτηση από τα φάρμακα εκφράζεται μαζικά το τελευταίο διάστημα με σειρά διαφημίσεων που προσπαθούν να μας πείσουν ότι με ένα χάπι φτιάχνει το κέφι μας ή ότι σώζεται η σχέση μας.

Με βάση τα παραπάνω η διαπλοκή της βιομηχανίας με τους πολιτικούς και κρατικούς μηχανισμούς και η συνεπαγόμενη διαφθορά πολιτικών και διοικητικών υπευθύνων δεν είναι κάτι το έκτακτο και περίεργο. Είναι μόνιμο χαρακτηριστικό στρατηγικής σημασίας για την αύξηση της κερδοφορίας και την αναπαραγωγή των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.

Αντίθετα όμως με το πλειοψηφικό ρεύμα τού «δεν υπάρχει εναλλακτική πρόταση», οι ξεκάθαρες διαστρεβλώσεις του κυρίαρχου παραδείγματος δείχνουν και τον δρόμο της ανατροπής τους.

Η βιοψυχοκοινωνική προσέγγιση της υγείας επικεντρώνει στην κοινωνικο-οικονομική και περιβαλλοντική διαδικασία που προσδιορίζει το επίπεδο υγείας ενός πληθυσμού αναδεικνύοντας έτσι τα πεδία παρεμβάσεων για την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη της νόσου.

Με την προσέγγιση αυτή η φαρμακευτική θεραπεία απομακρύνεται από τον φαύλο κύκλο διαφήμισης - κατανάλωσης - κερδοφορίας και εντάσσεται στο πλαίσιο τής επιστημονικά τεκμηριωμένης απαραίτητης θεραπείας που στηρίζεται στην έρευνα των πραγματικών αναγκών.

*Καθηγητής Ιατρικής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ηρθε η ώρα να προστατεύσουμε τη δημόσια υγεία από τη γλυφοσάτη!
Πριν από λίγες ημέρες, δικαστήριο της Καλιφόρνια καταδίκασε σε βαρύ πρόστιμο 350 εκατομμυρίων ευρώ την εταιρεία Μonsanto για χρήση της καρκινογόνας ουσίας γλυφοσάτη στο διαδεδομένο (με την εμπορική ονομασία)...
Ηρθε η ώρα να προστατεύσουμε τη δημόσια υγεία από τη γλυφοσάτη!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η νέα φάση της πανδημίας και οι προκλήσεις για τη Δημόσια Υγεία
Η έντονα αυξητική τάση των κρουσμάτων Covid-19 τις τελευταίες μέρες και μάλιστα με οριζόντια κατανομή σχεδόν σε όλη τη χώρα, δεν αφήνει κανένα περιθώριο υποτίμησης του κινδύνου ανεξέλεγκτης διασποράς.
Η νέα φάση της πανδημίας και οι προκλήσεις για τη Δημόσια Υγεία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προς μια συνολική στρατιωτικοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων της Ε.Ε.
Ακόμα και εάν κάποιος αφήσει κατά μέρος κάθε επιπλέον χρηματοδοτική δυνατότητα που προκύπτει, μόνο η αύξηση των άμεσων κεφαλαίων προς όφελος των εταιρειών της στρατιωτικής βιομηχανίας και των θυγατρικών τους...
Προς μια συνολική στρατιωτικοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων της Ε.Ε.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενδοκρινικοί διαταρράκτες: μείζον ζήτημα για την ανθρώπινη υγεία
Η λήψη αποφάσεων στην Ε.Ε. που αφορούν μείζονα ζητήματα, όπως αυτό της ανθρώπινης υγείας, γίνεται με πλήρως αδιαφανείς διαδικασίες. Ειδικότερα, η χρησιμοποιούμενη διαδικασία της επιτροπολογίας διεξάγεται πέραν...
Ενδοκρινικοί διαταρράκτες: μείζον ζήτημα για την ανθρώπινη υγεία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επικινδυνότητα είναι μια επικίνδυνη έννοια
​Οι στιγμές κρίσης συνιστούν ένα πρόσφορο έδαφος για να ξανασκεφτούμε κατασκευασμένες «αλήθειες» που θεωρούσαμε δεδομένες. Η ελευθερία είναι αξία αλλά και ιδέα. Και όπως όλες οι ιδέες, ξεκινάει με τη γλώσσα...
Η επικινδυνότητα είναι μια επικίνδυνη έννοια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το σκάνδαλο Novartis μιλά για ολόκληρο το βιο-φαρμακο-βιομηχανικό σύμπλεγμα
Χρειάστηκε να ξεσπάσει το «σκάνδαλο» με τη Novartis για να έλθουν στο κέντρο της προσοχής και να πάρουν δημοσιότητα και σ’ αυτή τη χώρα (άραγε για πόσο χρονικό διάστημα;) οι λεγόμενες «αθέμιτες» πρακτικές...
Το σκάνδαλο Novartis μιλά για ολόκληρο το βιο-φαρμακο-βιομηχανικό σύμπλεγμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας