Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οργανικός διανοούμενος σήμερα
dreamstime
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οργανικός διανοούμενος σήμερα

  • A-
  • A+

Τι σημαίνει σήμερα οργανικός διανοούμενος; Αν απαντήσουμε ότι οργανικός διανοούμενος σημαίνει πνευματικός καθοδηγητής μιας τάξης, παραγωγός μιας ιδεολογίας ή ενός συστήματος αξιών, τις οποίες ιστορικά η τάξη εκφράζει, όχι μόνο περιορίζουμε την ίδια την έννοια, αλλά ταυτίζουμε αυτήν την έννοια με εκείνη την παραδοσιακή ή ανθρωπιστική και την εννοούμε στην ηθική, κυρίως, σημασία της.

Κατά τρόπο αρκετά αντιφατικό για έναν μαρξιστή, αυτή η σημασία της αποδίδεται ακόμη και για την εργατική τάξη. Εδώ όμως η συζήτηση αφορά κυρίως το πρόβλημα των ιδεολογιών. Πράγματι, η άποψη με την οποία μία τάξη αντιλαμβάνεται την κοινωνία στο σύνολό της είναι μια ιδεολογία, δηλαδή είναι συνδεδεμένη με τη θέση της τάξης στο κοινωνικό περιβάλλον σε μια δομική κατεύθυνση και στη λειτουργία της∙ ενώ μόνο στη βάση αυτής της εμπειρίας είναι δυνατό να αναλύσουμε την πραγματικότητα.

Γενικά, είναι πάντα αναγκαίο να αναρωτηθούμε: Ποιες είναι οι πραγματικές και ιστορικές καταστάσεις μιας τάξης που γίνεται φορέας μιας νέας αντίληψης για την πραγματικότητα; Εκεί όπου δεν ωριμάζουν νέες ανάγκες, δεν είναι αναγκαίες φυσικά νέες ιδεολογίες.

Αυτή είναι μια αρχή, που παρουσιάζεται σχηματικά, της Κοινωνιολογίας της Γνώσης.

Παρ' όλα αυτά μια ιδεολογία είναι ένα στοιχείο εκτός λογικής, υπαρξιακό, και στη βάση του δεν είναι δυνατό να δημιουργήσουμε ένα προβλέψιμο σύστημα. Αυτό που επιτρέπει την υπέρβαση της ιδεολογίας είναι η επιστήμη.

Σε σχέση με τον ουτοπιστικό σοσιαλισμό, μία από τις περισσότερο ποιοτικές αξίες του Μαρξ είναι εκείνη που προέταξε την επιστημοσύνη.

Ξεκινώντας από μια αναλυτική και ποσοτική μελέτη του Κεφαλαίου, οι θεωρητικοί του μαρξισμού διατύπωσαν νόμους πρόβλεψης της διάρκειάς του και τη δυνατότητα του σοσιαλισμού αρχίζοντας από έναν βαθμό ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων.

Αν η θεωρητική ανάλυση των περασμένων δεκαετιών χρειάζεται συνεχείς ενημερώσεις, αντίθετα παραμένει σταθερή αξία η αναγκαιότητα της επιστημονικής μεθόδου.

Με αυτόν τον τρόπο ο διανοούμενος της Αριστεράς θα είναι εκείνος που θα μπορεί να χρησιμοποιήσει τα μέσα που του προσφέρουν η σύγχρονη επιστήμη και η τεχνολογία στην υπηρεσία αυτής της ιδεολογίας, και η δράση του δεν θα είναι διανοουμενίστικη ή ασαφής, ακριβώς γιατί αυτή η πάλη δεν θα πραγματοποιηθεί μόνο στο επίπεδο των ιδεών, αλλά πάντα σε συνδυασμό με τους πολιτικούς αγώνες, απ’ τη στιγμή που οι κριτικοί του κόσμου δεν πολεμούν πραγματικά τον υπαρκτό κόσμο όταν πολεμούν μόνο τις εκφράσεις αυτού του κόσμου.

Αν η επιστήμη πρέπει να κυβερνήσει τις ιδέες και την πολιτική, είναι σαφές ότι η υπόθεση του ιστορικού υλισμού έχει απόλυτη ανάγκη από νέες επιβεβαιώσεις και άρα και νέες διατυπώσεις.

*ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο «συνηθισμένος» άνθρωπος
Ηξερε πολύ καλά τι επιθυμούσε από τη ζωή. Ηθελε απλά να είναι κάποιος που απολαμβάνει την παρέα και το κρασί με τους φίλους του, που παντρεύτηκε το κορίτσι που του άρεσε, που βλέπει ποδόσφαιρο τις Κυριακές και...
Ο «συνηθισμένος» άνθρωπος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γλώσσα έλλογης φωτιάς
Δικαιοσύνη-πρόσφυγας, Λαός μαρτυρίου. Βγάζουν οι λέξεις πτώματα, οι τελείες οιμωγές. Γλώσσα έλλογης φωτιάς λάμνει με το σπασμένο κουπί του Μέτρου και της Δικαιοσύνης. Η σοφία των πολιτών χωρίς βία κάνει...
Γλώσσα έλλογης φωτιάς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δυνατότητα του «άλλου»
Η Ιστορία δεν είναι ένα μεγάλο παιχνίδι με μηδενικό άθροισμα, που χαρακτηρίζεται από μια ορισμένη ποσότητα αγαθών, η διανομή των οποίων καθορίζεται από τη γνώση των νόμων της Ιστορίας. Αντίθετα, η Ιστορία...
Η δυνατότητα του «άλλου»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αβάσταχτη μελαγχολία της κλεψύδρας
Μια κλεψύδρα πάνω στον τοίχο μετράει τον παντοδύναμο χρόνο που φεύγει χωρίς σταματημό, μια ζυγαριά τα συν και τα πλην μιας ζωής. Ενας σκύλος κοκαλιάρης και ανήμπορος, εικόνα χρόνιας εγκατάλειψης. Σήμερα, θα...
Η αβάσταχτη μελαγχολία της κλεψύδρας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μετα-πανικός
Η μετα-αλήθεια δεν κινδυνεύει να παλιώσει ούτε να απέλθει. Η κοινή γνώμη, συνονθύλευμα πια ατόμων καταδικασμένων ισόβια να απομακρύνουν τον τρόμο της ύπαρξής τους διά της προσκύνησης του ειδώλου τους, στολίζει...
Μετα-πανικός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας