Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Να σώσουμε το ΠΙΚΠΑ Λέσβου
EUROKINISSI / ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ

Να σώσουμε το ΠΙΚΠΑ Λέσβου

  • A-
  • A+

Το ΠΙΚΠΑ Λέσβου κινδυνεύει με άμεσο κλείσιμο. Πρόκειται για μια αυτόνομη δομή φιλοξενίας προσφύγων, ανοιχτή στην τοπική κοινωνία και βασισμένη αποκλειστικά σε κινήσεις αλληλεγγύης.

Από το 2012 μέχρι σήμερα, το ΠΙΚΠΑ έχει φιλοξενήσει σε ανθρώπινες και αξιοπρεπείς συνθήκες 30.000 πρόσφυγες, και από το 2015 δέχεται κυρίως τους πλέον ευάλωτους, ΑμεΑ, εγκύους, μονογονεϊκές οικογένειες, ΛΟΑΤ, θύματα ναυαγίων που έχασαν συγγενείς στην προσπάθειά τους να φτάσουν στην Ελλάδα κ.ο.κ.

Σήμερα, η ύπαρξή του απειλείται, καθώς η περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου αποφάσισε το κλείσιμό του, επικαλούμενη έναν εμφανώς «τηλεκατευθυνόμενο» υγειονομικό έλεγχο που, με πρόσχημα κάποιες παρατυπίες, το έκρινε «επικίνδυνο για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον». 

Ας σημειωθεί πως ο υγειονομικός έλεγχος έγινε σε μια περίοδο που το ΠΙΚΠΑ αναγκάστηκε να φιλοξενήσει εκτάκτως εκατοντάδες επιπλέον πρόσφυγες, και συγκεκριμένα 350 Κούρδους που έφυγαν από το ΚΥΤ της Μόριας μετά τα σοβαρά επεισόδια κατά τη νύχτα της 25ης Μαΐου κατά τη διάρκεια των οποίων πολλοί εξ αυτών κινδύνευσαν και αρκετοί τραυματίστηκαν.

#savepikpa: Υπογράψτε την έκκληση για να μην κλείσει το ΠΙΚΠΑ

Δεν είναι εξάλλου η πρώτη φορά που επιχειρείται το κλείσιμο αυτής της αυτόνομης δομής αλληλεγγύης. Ήδη την άνοιξη του '16, αμέσως μετά τη συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας, ο δήμαρχος Λέσβου είχε αποπειραθεί να το κλείσει. Σήμερα όμως το ΠΙΚΠΑ βάλλεται από πολλές πλευρές.

Την Παρασκευή 6 Ιουλίου άρχισε η εκδίκαση ασφαλιστικών μέτρων εναντίον του από έξι παράγοντες της περιοχής για διαφυγόντα κέρδη. Προφανώς πρόκειται για συντονισμένες κινήσεις πολιτικών τοπικών παραγόντων.

Το ΠΙΚΠΑ βρέθηκε στο στόχαστρό τους γιατί αποτελεί πρότυπο αλληλεγγύης αφενός και αφετέρου γιατί ο χώρος που καταλαμβάνει θεωρείται αξιοποιήσιμο «φιλέτο». 

Αυτό που διακυβεύεται όμως δεν είναι αποκλειστικά και μόνο η σφετεριστική «αξιοποίηση» του χώρου του ΠΙΚΠΑ. Το μείζον διακύβευμα είναι πολιτικό: το μοντέλο φιλοξενίας που αντιπροσωπεύει το ΠΙΚΠΑ, βασιζόμενο στην αλληλεγγύη, την αυτοδιαχείριση και την από κοινού με την τοπική κοινωνία δράση, ενοχλεί και πρέπει να εξαλειφθεί.

Διόλου τυχαία την ίδια στιγμή που το ΠΙΚΠΑ απειλείται με άμεσο κλείσιμο, η περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου αποφάσισε να κλείσει μια άλλη μικρή δομή στη Λάρσο Λέσβου, που λειτουργούσε υπό τη σκέπη της οργάνωσης Human for Humanity.

Σε κλείσιμο καταδικάζεται επίσης και η «Συμπαράσταση Λέσβου ΑΜΚΕ», μια άλλη δομή που συσκεύαζε και διένειμε φαγητό σε πρόσφυγες.

Το ΠΙΚΠΑ πρέπει να κλείσει, όχι μόνο γιατί αποτελεί εμπόδιο σε υστερόβουλες βλέψεις «αξιοποίησης» του χώρου του, αλλά επίσης γιατί υποσκάπτει ανεπανόρθωτα τη στρατηγική συστηματικής δαιμονοποίησης των προσφύγων.

Με τον τρόπο που λειτούργησε και λειτουργεί, το ΠΙΚΠΑ αποτελεί μια αποστομωτική διάψευση των ψευδεπίγραφων επιχειρημάτων που παρουσιάζουν τους πρόσφυγες ως «βάρβαρους» εισβολείς και αναπότρεπτα επικίνδυνους.

Οι ξεριζωμένοι και κυνηγημένοι που κάποιοι θέλουν να παρουσιάζουν ως Άλιεν, ως απειλητικά αν όχι ανθρωποβόρα πλάσματα, αποδεικνύονται εδώ ικανοί να συμμετάσχουν ενεργά στη διαχείριση και την οργάνωση ενός χώρου ζωής, συνυπάρχοντας ειρηνικά, τόσο μεταξύ τους όσο και με τους ντόπιους. 

Αυτό που ποινικοποιείται με τη δίωξη του ΠΙΚΠΑ είναι η οριζόντια οργανωμένη αλληλεγγύη και το άνοιγμα στην τοπική κοινωνία. Η συναναστροφή με τους πρόσφυγες μπορεί να δώσει πρόσωπο, όνομα και μορφή στον ξένο που παύει έτσι να λειτουργεί ως φόβητρο.

Για να εξουδετερωθεί αυτή η διαδικασία απαιτείται οι πρόσφυγες να μένουν κάθετα διαχωρισμένοι από την κοινωνία, εγκλωβισμένοι σε αυτό που ο Μισέλ Αζιέ αποκαλεί «ατοπικούς τόπους»[1] : ΚΥΤ, στρατόπεδα, προαναχωρησιακά κέντρα, κρατητήρια κ.ο.κ. Απομονωμένοι και παγιδευμένοι σε έναν εκτός τόπου χώρο, μπορούν έτσι να παρουσιαστούν στα μάτια της κοινής γνώμης ως αμετάκλητα ξένοι. 

Ταυτόχρονα το ΠΙΚΠΑ αποτελεί μια ζώσα υπενθύμιση του 2015, αυτού του μοναδικού μομέντουμ, της εξαιρετικής εκείνης στιγμής όπου ένα πολύμορφο κίνημα αλληλεγγύης προς τους πρόσφυγες διαπέρασε την ελληνική κοινωνία.

Το κλείσιμό του θα σήμαινε ένα τέλος εποχής, προσκαλώντας μας να εξαλείψουμε από τη μνήμη μας και τις πρακτικές μας, χειρονομίες που έγιναν μόλις πριν από τρία χρόνια. Έχει άραγε ξεχάσει ο πρωθυπουργός τι έλεγε για το ΠΙΚΠΑ τον Οκτώβριο του 2015, κατά την επίσκεψή του εκεί μαζί με τον Αυστριακό Καγκελάριο Βέρνερ Φάιμαν: «Είχαμε την ευκαιρία να δούμε μαζί με τον καγκελάριο της Αυστρίας το καλό και ανθρώπινο πρόσωπο της Ευρώπης.» 

Πολύ εύστοχα ο Γ. Σακελλαρίδης στην ανακοίνωσή του καταγγέλλει το κλείσιμο του ΠΙΚΠΑ ως «του πιο εμβληματικού χώρου αλληλεγγύης και φιλοξενίας προσφύγων» και τονίζει πως εδώ «δεν χωράνε Πόντιοι Πιλάτοι.

Η Περιφέρεια έχει τους λόγους της να θέλει να το κλείσει. Τα αρμόδια υπουργεία και οι υπηρεσίες τους πρέπει να πάρουν θέση. Όποιος σιωπήσει τώρα θα έχει μερίδιο της ευθύνης».

Και ας μου επιτραπεί να προσθέσω πως αυτό που ισχύει πρωτίστως για τις αρμόδιες υπηρεσίες ισχύει τελικά για όλους μας, στον βαθμό που μας αφορά όλους. Είναι δική μας ευθύνη να αποφασίσουμε σε τι είδους κοινωνία θέλουμε να ζήσουμε.

Σε μια κοινωνία όπου οι πρόσφυγες-δεσμώτες εγκλωβίζονται σε καθεστώς εξαίρεσης στη δυστοπία της Μόριας και όπου εμείς θα κληθούμε να αναλάβουμε ρόλο επιτηρητή και δεσμοφύλακα; Ή σε μια κοινωνία ανοιχτή που λειτουργεί με βάση την ισότητα, την αδελφότητα και την αλληλεγγύη; 

Σε τελική ανάλυση, οι περιφράξεις, οι εγκλεισμοί και οι αποκλεισμοί, η πανταχού επιτήρηση και η στρατιωτικοποίηση έχουν αναπόφευκτα επιπτώσεις σε όλη την κοινωνία.

Διαχέονται από τις ζώνες ανομίας που αποτελούν τα στρατόπεδα κράτησης, στον κοινωνικό ιστό και δεν αφήνουν απρόσβλητα τα δικαιώματα κανενός.

Το δίλημμα για όλους μας τίθεται εν προκειμένω με όρους αποκλειστικής διάζευξης: ή κοινωνία τύπου ΠΙΚΠΑ ή τύπου Μόρια. Ενδιάμεσος όρος δεν υπάρχει.

Σήμερα που η υπό διαπραγμάτευση διμερής συμφωνία με τη Γερμανία απεργάζεται ακόμη μία αυστηρότερη εφαρμογή του γεωγραφικού περιορισμού στα νησιά, την ώρα που η κατάσταση στη Μόρια είναι ήδη εδώ και χρόνια αφόρητη και εκρηκτική, δομές όπως το ΠΙΚΠΑ είναι κάτι περισσότερο από πολύτιμες.

Μέχρι πότε οι κατατρεγμένοι και ξεριζωμένοι θα καταδικάζονται σε ατέρμονη αναμονή στη σωφρονιστική αποικία της Μόριας και της ΒΙΑΛ, όπου καλούνται να πληρώσουν όχι για κάποιο έγκλημα αλλά για την ίδια τους την ύπαρξη που στιγματίζεται ως παράτυπη έως παράνομη;

Ενώ Ευρωπαίοι ηγέτες σχεδιάζουν να ανακηρύξουν τη Λιβύη «ασφαλή τρίτη χώρα» και η αυστριακή κυβέρνηση έχει φτάσει στο σημείο να προτείνει την απαγόρευση κατάθεσης αιτήσεως ασύλου εντός της Ε.Ε., χώροι φιλοξενίας σαν το ΠΙΚΠΑ είναι περισσότερο αναγκαίοι από ποτέ και αντί να διώκονται από τις αρχές θα έπρεπε να έχουν τη στήριξή τους. Γιατί προσφέρουν κάτι το ανεκτίμητο, όχι μόνο στους πρόσφυγες, αλλά στην κοινωνία στο σύνολό της.

Το ΠΙΚΠΑ και οι εναλλακτικές δομές πρέπει να σωθούν γιατί, στους ζοφερούς καιρούς που ζούμε, διασώζουν «το ίδιο το ανθρώπινο μέσα στον άνθρωπο»[2] 

*Αρχισυντάκτρια του περιοδικού αληthεια

[1]  Μισέλ Αζιέ, «Το οικουμενικό γίγνεσθαι στρατόπεδο του κόσμου», περιοδικό αληthεια, τεύχος 8 Φθινόπωρο 2015, εκδόσεις Πατάκη, σ.145-152.

[2] Ο Λεβινάς, σε ένα δοκίμιό του για τη φιλοσοφία του χιτλερισμού, λέει πως αυτό που κινδυνεύει να αφανιστεί από τον ναζισμό είναι «το ίδιο το ανθρώπινο μέσα στον άνθρωπο», βλ. Emmanuel Levinas, Quelques réflexions sur la philosophie de l’hitlérisme, Rivages, 1997, σ. 24, όπως παρατίθεται από τον Σάββα Μιχαήλ στο βιβλίο του Homo Liber, Άγρα, 2016, σ. 110. 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενσυναίσθηση και πολιτική
Η μεγαλύτερη κρυφή μάχη που δίνουμε καθημερινά είναι της διατήρησης της ευαισθησίας και της ανθρωπιάς μας. Πώς να μη συνηθίσουμε να προσπερνάμε τη δυστυχία των άλλων που βρέθηκαν σε αυτή τη ζωή πιο ευάλωτοι...
Ενσυναίσθηση και πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κείμενο-απάντηση των «Χωραφιών Αλληλεγγύης» στο άρθρο της κ. Βαρβάρας Παπαδοπούλου
«Μια απάντηση στη Βαρβάρα Παπαδοπούλου, πρώην (πολύ πρώην) αλληλέγγυα στην κατάληψη προσφύγων του 5ου Σχολείου, για το πρόσφατο άρθρο της με τίτλο ‘‘Χαμένες ευκαιρίες’’ στην Εφ.Συν. στις 06.09.2019
Κείμενο-απάντηση των «Χωραφιών Αλληλεγγύης» στο άρθρο της κ. Βαρβάρας Παπαδοπούλου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανθρωποι στις δύο ακτές
Τις τελευταίες μέρες τους Αυγούστου, βρέθηκα στη γη της Μικράς Ασίας. Ανθρωποι στις δύο ακτές πίνουν καφέδες, ούζα, κολυμπούν, κάνουν διακοπές στα σπίτια και στα τουριστικά καταλύματα. Ανάμεσά τους κάποιοι...
Ανθρωποι στις δύο ακτές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παναγιά Κωλοπανού αντί της θεάς Ειλείθυιας!
Στις 8 Σεπτεμβρίου, της Γεννήσεως της Θεοτόκου, γιορτάζει το τριπλό προσκύνημα της Παναγιάς Κωλοπανούς (παλιό πέτρινο, μεταγενέστερο κεραμικό και νεότερο τσίγκινο), που βρίσκεται δίπλα από τον πλάτανο του...
Παναγιά Κωλοπανού αντί της θεάς Ειλείθυιας!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δεν αρμόζουν στη χώρα μας καταστάσεις εξαίρεσης
Οι συνθήκες εγκλωβισμού και συνωστισμού και η συνακόλουθη αδυναμία επαρκούς εξατομικευμένης προσέγγισης και μέριμνας σε άτομα που έχουν ήδη βιώσει τραυματικές εμπειρίες παραβιάζουν βάναυσα τα δικαιώματά τους.
Δεν αρμόζουν στη χώρα μας καταστάσεις εξαίρεσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μνήμες καλοκαιριού
Το καλοκαίρι του 2015 ήταν πολύ δύσκολο για τη Λέσβο. Το νησί δέχτηκε μεγάλο αριθμό προσφύγων και μεταναστών –οικονομικών ή όχι– αποδιωγμένων από τις πατρίδες τους λόγω πολέμου και άλλων δύσκολων συνθηκών.
Μνήμες καλοκαιριού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας