Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η κριτική και οι κριτικοί
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η κριτική και οι κριτικοί

  • A-
  • A+

το να σκέφτεσαι σημαίνει να κρίνεις. Το να κρίνεις σημαίνει να σκέφτεσαι. Η κριτική είναι αυτό που βάζει σε κρίση και αποδεικνύει αυτά που δείχνει ο δημιουργός. Ετσι όλες οι τέχνες είναι ένα αποτέλεσμα της κριτικής, που με τη σειρά της είναι μια αναγκαία ιδιότητα της τέχνης. Τελικά η κριτική εκφράζει μια άσκηση της σκέψης και κριτήρια επιλογής που μπορούν να εφαρμοστούν μόνο ελεύθερα.

Η κριτική δεν είναι επιστημονική. Οπως δεν είναι επιστημονικές η φιλοσοφία, η κοινωνιολογία, η ψυχανάλυση και οι, όχι καλύτερα ορισμένες, κοινωνικές επιστήμες. Για τον απλούστατο λόγο ότι οι ιδέες τους προϋποθέτουν τον ελεύθερο λόγο παρά τους προκαθορισμένους κώδικες.

Οι κριτικοί που μέσα από τη λογοτεχνία θα ήθελαν να κάνουν τους ιδεολόγους, τους κοινωνιολόγους, τους ανθρωπολόγους ή τους φιλόσοφους δεν είναι τίποτε απ’ όλα αυτά και δεν είναι κριτικοί.

Αντίθετη στον κομφορμισμό κάθε εποχής, η κριτική είναι ένα μη ελεγχόμενο πάθος φιλελευθερισμού που εδραιώνεται στην Ευρώπη οριστικά τον 18ο αιώνα του Διαφωτισμού και ως αντίδραση στον εκκλησιαστικό σκοταδισμό μετά την Αντιμεταρρύθμιση. Αναπτύσσεται την εποχή του Ρομαντισμού, υποστηρίζει την αντίθεση των διανοουμένων ενάντια σε μια κοινωνία που καταπιέζει την ελεύθερη σκέψη και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Χαρακτηρισμένη με τους πιο διαφορετικούς τρόπους (ιστορική, κοινωνιολογική, υφολογική, φροϊδική, μαρξιστική, σημειωτική), από τη στιγμή που δεν είναι κατηγοριοποιημένη αλλά ενταγμένη, η κριτική βρίσκεται πάντα στην αντιπολίτευση. Σε έναν τόπο μόνο δικό της. Και οι πράξεις της είναι εκείνες, προσωπικές, του κριτικού.

Χρησιμοποιώντας τις λέξεις ο κριτικός δεν τίθεται πάνω ή έξω από τη δημιουργική διαδικασία, αλλά ακριβώς στο κέντρο. Επειδή δεν είναι διαφορετικός από τον ποιητή ή τον μυθιστοριογράφο, θέλει πάντα να είναι μέρος του κοινού που επιλέγει τα αναγνώσματά του. Την ίδια στιγμή διεκδικεί και αξιοποιεί την αυτονομία και την ελευθερία της έκφρασης, δεν εκφράζει ή αναστέλλει μια κρίση. Οπου αυτή η κρίση δεν αντανακλά τα μοντέλα μιας συγκεκριμένης κοινωνικής τάξης, ούτε εξαρτάται από ηθικολογικές προφάσεις ή, διαφορετικά, από καθαρά ρητορικά ή ιδεολογικά κριτήρια.

Ενας ηλίθιος κριτικός; Ο σούπερ ακαδημαϊκός με τη μανία των βιβλιογραφικών βασάνων: ένας που, πριν σκεφτεί, ανησυχεί να μάθει αυτό που σκέφτονται οι άλλοι.

Ως προσεκτικός κριτικός κράτα σε υψηλή εκτίμηση τα μοναδικά «Δοκίμια» (1580) του Μοντέν∙ «που» -όπως γράφει ο Χάρολντ Μπλουμ, αρνητής κάθε σύγκλισης ανάμεσα στην ακαδημαϊκή και την ενταγμένη κριτική- «περιέχουν τη Βίβλο, το Κοράνι, τον Δάντη και τον Σέξπιρ» («Ο Δυτικός κανόνας», 1994).

* ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

  

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η γυναίκα, το σώμα, η θάλασσα, η μήτρα, το έμβρυο, ο κόσμος και ο θάνατος
Η γυναίκα: στον πληθυντικό που είναι ο επίμονος ενικός. Πανταχού απούσα στην παρουσία της και αντιστρόφως. Πεισματικά σιωπηλή συνομιλήτρια....
Η γυναίκα, το σώμα, η θάλασσα, η μήτρα, το έμβρυο, ο κόσμος και ο θάνατος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Είναι κάτι στιγμές
Στο μυαλό μας πολλές φορές αντικαθιστούμε το πραγματικό με το παρελθόν. Ομως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το ιδεώδες είναι το πιο πραγματικό πράγμα στον κόσμο.
Είναι κάτι στιγμές
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο κίνδυνος της εξημέρωσης
Θυμήθηκε τον Μικρό Πρίγκιπα, που δέχτηκε το δηλητήριο για να μπορέσει να επιστρέψει στο δικό του τριαντάφυλλο. Εκείνον που μια αλεπού του δίδαξε τι είναι ευτυχία και πως το να δημιουργείς δεσμούς σημαίνει ότι...
Ο κίνδυνος της εξημέρωσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Γκρέι και οι μούργοι του Μάλεβιτς
Ο Γκρέι, ένα Border Collie, με ένα μικρό καλαθάκι στο στόμα. Γυρνώντας γύρω από τον εαυτό του σαν πιασμένος από αόρατο στύλο. Κάνοντας ότι κυνηγάει έναν αόρατο εχθρό. Δείχνοντας τα δόντια του απειλητικά ή με...
Ο Γκρέι και οι μούργοι του Μάλεβιτς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η παράδοση και το πνεύμα της εποχής
Δεν είναι εύκολο να συλλάβεις την αλήθεια του καιρού σου, γιατί αυτή η αλήθεια διαρκώς χειραγωγείται. Αρκεί να σκεφτούμε τη γλώσσα των ιδεολογιών, που κυριάρχησε τις τελευταίες δεκαετίες, τη γλώσσα της...
Η παράδοση και το πνεύμα της εποχής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λογοτεχνικές βόλτες
Ξεκινώντας από τον Αριστοτέλη με την περιπατητική σχολή μέχρι τον Δάντη που έκανε τη βόλτα του με τον Βιργίλιο στον άλλο κόσμο, ο περίπατος είχε πάντα μια σημαντική θέση στη λογοτεχνία, και η βόλτα ήταν πάντα...
Λογοτεχνικές βόλτες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας