Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 12.8°C / 16.1°C
    3 BF
    63%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.6°C / 12.2°C
    1 BF
    82%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 11.7°C / 17.0°C
    4 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 5.0°C / 12.0°C
    1 BF
    58%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    2 BF
    58%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.6°C / 11.1°C
    1 BF
    77%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.0°C / 6.0°C
    1 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 2.8°C / 17.0°C
    4 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 17.0°C
    2 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    1 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.7°C
    3 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    3 BF
    92%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    2 BF
    59%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.0°C / 11.1°C
    2 BF
    81%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 6.7°C / 13.3°C
    2 BF
    70%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 18.0°C
    1 BF
    77%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.0°C / 14.0°C
    3 BF
    67%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.0°C / 12.2°C
    2 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.6°C / 11.1°C
    1 BF
    95%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.0°C / 6.0°C
    1 BF
    87%
Η Ευρωπαϊκή Ενωση απέναντι στη ριζοσπαστική Αριστερά

Η ριζοσπαστική Αριστερά μπορεί επιπλέον να αποτελέσει και μια χρυσή εφεδρεία για την υπέρβαση της ίδιας της ευρωπαϊκής κρίσης

EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ

Η Ευρωπαϊκή Ενωση απέναντι στη ριζοσπαστική Αριστερά

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Οι πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα και την Ισπανία θέτουν ξανά επί τάπητος ένα κρίσιμο ερώτημα: Ποια πρέπει να είναι η στάση του κρατούντος συστήματος της Ευρωπαϊκής Ενωσης απέναντι στην άνοδο της ριζοσπαστικής Αριστεράς;

Οι έως τώρα απαντήσεις είναι απογοητευτικές. Πρόκειται για ένα μείγμα έκπληξης, αμηχανίας και αποστροφής, συνοδευόμενο από έντονες επιδείξεις πατερναλισμού και ιδιοκτησιακής λογικής, που κατατείνει στην απαξιωτική και ισοπεδωτική αντιμετώπιση κάθε κριτικής στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση βρίσκεται σήμερα απέναντι σε δύο ισχυρότατα ρεύματα πολιτικής αμφισβήτησης. Ωστόσο, τα ρεύματα αυτά έχουν εντελώς διαφορετικές αφετηρίες και εντελώς αποκλίνουσα στόχευση. Ειδικότερα:

Το πρώτο αφορά τον ευρωσκεπτικισμό της εθνικιστικής και λαϊκιστικής Δεξιάς και είναι εξ ορισμού μη ενσωματώσιμο, διότι η θεμελιώδης επιλογή που βρίσκεται στη βάση του, και που απλώς ενισχύεται με προσχηματικό τρόπο από την κρίση, είναι ο πείσμων απομονωτισμός και η πανικόβλητη φυγή προς τα πίσω, προς το εθνικό κράτος, στην πιο συντηρητική και μυθοποιημένη εκδοχή του. Πρόκειται για μια εθελότυφλη και ανιστόρητη απόδραση από την πραγματικότητα, που ευνοεί όχι μόνο την αναβίωση αντιδημοκρατικών αντιλήψεων αλλά, και την περαιτέρω αποδυνάμωση του εθνικού κράτους, καθώς η τακτική της στρουθοκαμήλου το αφήνει έκθετο στους διαβρωτικούς ανέμους της παγκοσμιοποίησης και της κρίσης.

Το δεύτερο όμως ρεύμα αμφισβήτησης, της ριζοσπαστικής Αριστεράς, κινείται σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση. Δεν πρόκειται για ευρωσκεπτικισμό (που χαρακτηρίζει μόνο τα «ορθόδοξα» κομμουνιστικά κόμματα) αλλά για ριζική κριτική τόσο των εγγενών προβλημάτων της Ευρωπαϊκής Ενωσης όσο και της σημερινής αναποτελεσματικής πολιτικής της απέναντι στις συνέπειες της κρίσης. Η κριτική αυτή είναι εν πολλοίς δικαιολογημένη. Και δεν αναφέρομαι, βέβαια, μόνο στην πρόσφατη νόθευση της φυσιογνωμίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης, λόγω του de facto ηγεμονικού ρόλου που έχει αναλάβει σήμερα η Γερμανία. Αυτό είναι πράγματι μια θεσμική παρεκτροπή, αλλά έρχεται απλώς να προστεθεί σε ένα πλέγμα παλαιότερων και προ πολλού διαπιστωμένων προβλημάτων, που αναδεικνύουν το μείζον έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που αφορά την πολιτική αυτονομία του ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου. Ενός χώρου ο οποίος οργανώθηκε εξ αρχής στρεβλά, όχι μόνο λόγω της ελλιπούς δημοκρατικής του οργάνωσης και της εμφανούς υποτίμησης των κοινωνικών δικαιωμάτων, αλλά και εξαιτίας μιας υπερδιογκωμένης, ανεπαρκώς νομιμοποιημένης και ιδεολογικοπολιτικά μεροληπτικής εκτελεστικής εξουσίας, σε συνδυασμό με μια μονομερώς προσανατολισμένη, στην προστασία των οικονομικών δικαιωμάτων, δικαστική εξουσία.

Με βάση τα ανωτέρω, τα ιδεολογικά και πολιτικά προτάγματα της ευρωπαϊκής ριζοσπαστικής Αριστεράς ψαύουν το πρόβλημα της Ευρωπαϊκής Ενωσης στη ρίζα του, παρότι αυτά προβάλλονται συχνά, ιδίως στη χώρα μας, με τρόπο που δείχνει ισχυρές επιβιώσεις αφόρητου δογματισμού, χονδροειδούς δημαγωγίας, αφελούς αριστερισμού και έκδηλου πολιτικού παλαιοημερολογητισμού.

Αν, λοιπόν, μείνουμε στην ουσία και όχι στην εκφορά των θέσεων της ριζοσπαστικής Αριστεράς, είναι φανερό ότι αυτές δεν συνιστούν άρνηση της ευρωπαϊκής ενοποίησης, αλλά επιδίωξή της μέσα από έναν άλλο δρόμο, που σε τελευταία ανάλυση, παρά τους ιδεολογικούς μαξιμαλισμούς, δεν είναι άλλος από τον δρόμο των παραδοσιακών αξιών του ευρωπαϊκού νομικού και πολιτικού πολιτισμού. Και αυτός ο δρόμος συνδέεται ορθώς με την εγκατάλειψη του σημερινού εγγενώς ερμαφρόδιτου και πολιτικοοικονομικά μεροληπτικού μοντέλου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ώστε αφενός να επιτευχθούν οι αναγκαίες ισορροπίες ανάμεσα στο εθνικό και το υπερεθνικό –αλλά και ανάμεσα στα ισχυρά και τα αδύναμα κράτη–, αφετέρου να οργανωθούν τα απαραίτητα θεσμικά αντίβαρα απέναντι στην επαπειλούμενη ολιγαρχία των αγορών, όπως υπαγορεύει η μακρά ευρωπαϊκή δημοκρατική και δικαιοκρατική παράδοση αλλά και η πλούσια ιστορική κληρονομιά των πολιτικών και κοινωνικών κατακτήσεων της Αριστεράς.

Στο πεδίο αυτό, λοιπόν, της αμφισβήτησης της πρωτοκαθεδρίας του «οικονομικού» απέναντι στο «πολιτικό» και κατ’ επέκτασιν της αποκατάστασης μιας, στοιχειώδους έστω, πολιτικής αυτονομίας του ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου, συναντάται η ευρωπαϊκή ριζοσπαστική Αριστερά με τον γνήσιο φιλοευρωπαϊσμό, κάθε απόχρωσης (αλλά και με τις πλέον προωθημένες διεργασίες στον χώρο της παραπαίουσας, πλην βαθιά και υπαρξιακά αναστοχαζόμενης παραδοσιακής σοσιαλδημοκρατίας). Τούτο, από μόνο του την καθιστά εξ ορισμού στρατηγικά ενσωματώσιμη στην πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, πολλώ δε μάλλον όταν είναι πλέον φανερό, για όποιον δεν βλέπει το παρόν με τα παραμορφωτικά γυαλιά του παρελθόντος, ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση προοπτικά είναι ο μόνος χώρος στον οποίο μπορούν πράγματι να διασωθούν, σε ανώτερο επίπεδο, δηλαδή με έναν ενιαίο ευρωπαϊκό «δήμο» και με δημοκρατικά νομιμοποιημένους ισχυρούς κεντρικούς πολιτικούς θεσμούς, τόσο η εθνική και λαϊκή κυριαρχία όσο και η κοινωνική δικαιοσύνη.

Περαιτέρω, όμως –και αυτό πρέπει να προσεχτεί ιδιαίτερα από όσους ταγούς της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν εθελοτυφλούν και δεν τυρβάζουν περί άλλα– η ριζοσπαστική Αριστερά μπορεί επιπλέον να αποτελέσει και μια χρυσή εφεδρεία για την υπέρβαση της ίδιας της ευρωπαϊκής κρίσης, εμπλουτίζοντας αλλά και χρωματίζοντας με νέους, ζωηρότερους τόνους το ευρωπαϊκό ιδεώδες. Ως εκ τούτου, κάθε μυωπική αντιμετώπισή της, με βάση συγκυριακές ή και μικροπολιτικές εκτιμήσεις του σημερινού ευρωπαϊκού κατεστημένου, αφενός συνιστά ευθεία υπονόμευση της Ευρώπης των λαών, σημαντικό τμήμα των οποίων φαίνεται να αναζητεί πλέον ριζοσπαστικότερες πολιτικές διεξόδους, αφετέρου πλήττει μια σημαντική πτυχή του πολιτικού και κοινωνικού πλουραλισμού, που μπορεί να συμβάλει καθοριστικά τόσο στην αναγκαία αλλαγή παραδείγματος, ως προς τη θεσμική αρχιτεκτονική και την οικονομική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όσο και στην απεμπλοκή των ευρωπαϊκών θεσμών από βαθιά ριζωμένες ιδεολογικές και πολιτικές προκαταλήψεις.

* καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Για τον άνθρωπο που πήρε πάνω του τις ευθύνες»
Ο Δημήτρης Κουφοντίνας δεν είναι ένας οποιοσδήποτε κρατούμενος, δεν είναι απλά ένας χαμένος στρατιώτης της επανάστασης –έτσι τον αποκάλεσε κάποτε μια γαλλική εφημερίδα– που δεν έμαθε ποτέ ή δεν θέλησε να...
«Για τον άνθρωπο που πήρε πάνω του τις ευθύνες»
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Οχι σε όλα» ισοδυναμεί με όχι σε κυβέρνηση Αριστεράς
Η κρίση χρέους δεν είναι ελληνικό πρόβλημα, αλλά ευρωπαϊκό. Οι εναλλακτικές πολιτικές θέσεις της ελληνικής Αριστεράς ακούστηκαν δυνατά, έστειλαν ηχηρά μηνύματα σε ολόκληρο τον κόσμο και προκάλεσαν αναταραχή...
«Οχι σε όλα» ισοδυναμεί με όχι σε κυβέρνηση Αριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φαντασιακές αντιμαχίες στο «κέντρο»
Τα πολιτικά κόμματα έχουν πολύ περισσότερα να κάνουν από φαντασιακές αντιμαχίες στο «κέντρο». Χρειάζονται πραγματιστικά οράματα και ρηξικέλευθες θετικές ιδέες. Αλλιώς, θα μείνουν με την προσδοκία του λιγότερου...
Φαντασιακές αντιμαχίες στο «κέντρο»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ασθενικές ηγεσίες, υποτονικές αντιδράσεις στη Mitteleuropa
Μπορεί η εικόνα της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης να οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, μετά την κρίση χρέους, το σύστημα επέζησε, αλλά τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που τέθηκαν σε εφαρμογή για τη διάσωσή του αποκάλυψαν και...
Ασθενικές ηγεσίες, υποτονικές αντιδράσεις στη Mitteleuropa
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα μνημόνια τέλειωσαν διότι έγιναν νόμος του κράτους
Τα «μνημόνια τέλειωσαν», αλλά οι αξιολογήσεις συνεχίζουν. Όσοι εκπλήσσονται από το φαινομενικά παράδοξο αυτό, πρέπει να ενημερωθούν ότι η μνημονιακή περίοδος τελείωσε, διότι τώρα μπήκαμε στη λεγόμενη...
Τα μνημόνια τέλειωσαν διότι έγιναν νόμος του κράτους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αριστερά μπορεί να νικήσει το φασισμό;
Βγήκαν από τα λαγούμια τους, κρυμμένοι επί χρόνια. Οι συνθήκες κρίνονται ώριμες, εν απουσία συγκροτημένου αριστερού πόλου, τόσο στην Ευρώπη, όσο και παγκόσμια. Ο λόγος για τα ακροδεξιά και τα νεοναζιστικά...
Η Αριστερά μπορεί να νικήσει το φασισμό;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας