• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.0°C / 8.5°C
    3 BF
    78%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 1.4°C / 5.3°C
    3 BF
    69%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 6.6°C / 9.0°C
    4 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    1°C -3.1°C / 0.5°C
    1 BF
    72%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 4.1°C
    2 BF
    75%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    5°C 2.9°C / 4.8°C
    0 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    0°C 0.4°C / 1.2°C
    3 BF
    60%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    2 BF
    85%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 9.1°C
    2 BF
    93%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    4 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 10.6°C
    5 BF
    58%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    3 BF
    70%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    2 BF
    73%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 5.0°C
    2 BF
    75%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 6.5°C / 6.5°C
    1 BF
    87%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    2 BF
    71%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.2°C / 8.2°C
    2 BF
    77%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 4.9°C
    1 BF
    79%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.7°C / 5.5°C
    1 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -1°C -0.8°C / -0.8°C
    1 BF
    74%

Το κακό νόμισμα διώχνει το καλό

  • A-
  • A+

Στην ουσία πρόκειται για πολυσήμαντη παραβολή. Ωστόσο, αν στη νομισματική οικονομική ιστορία η φράση του τίτλου έγινε γνωστή ως «νόμος του Γκρέσαμ», η κοινωνικοπολιτική της πατρότητα ανήκει στον Αριστοφάνη.

Στους «Βάτραχους», κάπου στη μέση της κωμωδίας, ο ποιητής βάζει τον χορό να λέει πως «ό,τι έπαθε η πόλη με τα παλιά και τα νέα νομίσματα, το παθαίνει με τους τους καλούς και τους κακούς πολιτικούς της. Δεν θέλαμε τα καλά νομίσματά μας, τα γνήσια, αυτά με τη σωστή κοπή που είχαν πέραση και στους βάρβαρους και στους Ελληνες.

Θέλαμε να κυκλοφορούν μονάχα οι ελεεινές παλιομπακίρες που φρεσκοκόψαμε. Ομοίως, προπηλακίζουμε τους… φρόνιμους, άντρες τίμιους και καθωσπρέπει… και στις θέσεις τους βάζουμε… κάτι σαν μούτρα μπρούτζινα, κάτι αχρείους και γιους αχρείων… που η πόλη μας μήτε και για κλητήρες δε θα ήθελε στα παλιά καλά της χρόνια. Αμυαλοι! Μα τώρα αλλάξτε τελοσπάντων ταχτική…» Και ο Γκρέσαμ; Στην εποχή του ο Σερ Τόμας Γκρέσαμ (1519-1579) ήταν, τρόπον τινά, ο πολύτιμος Άγγλος.

Εμπορος και χρηματομεσίτης, ιδρυτής του Βασιλικού Χρηματιστηρίου του Λονδίνου∙ ψιλοκατάσκοπος, λαθρέμπορος χρυσού και όπλων, προσέφερε τις υπηρεσίες του σε πολλούς (Ερρίκο Η΄, Εδουάρδο ΣΤ΄, στις ετεροθαλείς αδελφές του Εδουάρδου, τη βασίλισσα Μαίρη Α΄ και την Ελισάβετ Α΄).

Απεσταλμένος του Στέμματος στις Κάτω Χώρες, διαπραγματεύτηκε με ξένους δανειστές, πέτυχε την αύξηση της αξίας της αγγλικής λίρας στο Χρηματιστήριο της Αμβέρσας και, σε σύντομο διάστημα, απάλλαξε τον Εδουάρδο από όλα τα χρέη του. Κατανόησε τη δύναμη των συναλλαγματικών ισοτιμιών (exchangeequalization account) αλλά και της πολιτικής στον επηρεασμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Το 1558 ο Σερ Τόμας, αφού φίλησε το γοβάκι της Ελισάβετ Α΄ για την ενθρόνισή της ‒πίνοντας κρασί με ρουμπίνι, για να νοστιμίζει‒ την έπεισε να κόψει νέες χρυσές λίρες αντικαθιστώντας τα υποτιμημένα ψευτοαργυρά νομίσματα που είχαν κόψει ο Ερρίκος Η΄ και ο Εδουάρδος ΣΤ΄ με μέταλλο κατώτερης ποιότητας. «Μεγαλειοτάτη –της είπε‒ τα κακά νομίσματα θα εκτοπίζουν τα καλά, επειδή θα κυκλοφορούν μόνο τα πρώτα αφού η πραγματική τους αξία θα είναι χαμηλότερη από την ονομαστική, ενώ τα καλά θα μπαίνουν κάτω από τα στρώματα ή πηγαίνουν για λιώσιμο».

Έτσι, για την ιστορία υπέρ του καλού νομίσματος, η Ελισάβετ Α΄ δημιούργησε τη νέα αγγλική λίρα με χρυσό 22 καρατίων ‒ένα από τα πλέον ανθεκτικά και πετυχημένα νομίσματα, που ποτέ δεν έχασε την αξία του‒ και έθεσε τα θεμέλια για την κοσμοκρατορία των Βρετανών κατά τους επόμενους πέντε αιώνες.

Αλλά αυτή η ιστορία, ενώ εξηγεί πολλά για τη θετική ανάδραση του καλού, αφήνει έξω τις πολιτικές ουρές που έθιξε μάλλον καλύτερα ο Αριστοφάνης με το «αλλάξτε τελοσπάντων ταχτική». Δεν θα αναφερθώ στα αυτονόητα μείζονα των συνεπαγωγών του «νόμου του Γκρέσαμ» στις δημόσιες περιπέτειες∙ λ.χ., στο ότι με το brain drain ξεπόρτισε ένας πραγματικός πλούτος μαζί με τα περίπου 16 δισ. ευρώ (το κόστος σπουδών τους) που χαρίστηκαν στις χώρες υποδοχής των καλύτερων και πιο ταλαντούχων παιδιών μας.

Θα σταθώ στις αφανείς συνεπαγωγές – που δεν θέλουμε να βλέπουμε ή που δεν αποτιμώνται. Παραδείγματος χάριν, ο «νόμος του Γκρέσαμ» λειτουργεί στην καθημερινή πληροφόρηση. Πολλά καλά «κάτι» συμβαίνουν στον κόσμο και στη χώρα∙ όμως, «οι κακές ειδήσεις διώχνουν τα καλά νέα».

Κοντά σ’ αυτή τη λειτουργία, το μεγαλύτερο χτύπημα το δέχεται το πολιτισμικό και συναισθηματικό: οι υπεραπλουστευμένες ιδέες, τα συνθήματα, πάντα εκτοπίζουν την εκλεπτυσμένη και γόνιμη σκέψη και η χυδαιότητα μαζί με τη βία εκτοπίζουν με ευκολία τη σωφροσύνη, το όμορφο, την αγάπη – που, πεισματικά, εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμα και ως προσδοκίες.

Επιπλέον, ποιος ενδιαφέρεται για τα αποτελέσματα των αντικρουόμενων πληροφοριών σε σχέση με την ποιότητα σκέψης, δράσης και αποφάσεων των πολιτών; Αγνοήσαμε παθογένειες όταν τα πράγματα πήγαιναν καλά και υποτιμήσαμε τις πιθανές συνέπειες στα δύσκολα.

Δεν μπορεί, λ.χ., να έχει δίκαιο και ο Μητσοτάκης και ο Κοτζιάς, ακόμα και σε επίπεδο πολιτικής επικοινωνίας, στη διαπραγμάτευση για το Μακεδονικό, ούτε είναι δυνατόν να κλείνουμε τα μάτια στα πολλά εμμένοντα «παρα-» της ελληνικής κοινωνίας: στην παραπολιτική, την παραοικονομία, τα παραδικαστικά, τα παραεκκλησιαστικά, την παραπληροφόρηση κ.λπ., κ.λπ. που ευημερούν έναντι των κανονικών θεσμών.

Γιατί, λοιπόν, δυσκολευόμαστε; Γιατί το «κακό νόμισμα» έχει απλωθεί∙ δεν πλήττει μόνον την οικονομία – παρά το ότι ως τέκνο της απληστίας και της θέλησης για ωμή κυριαρχία, μέσω της διαφθοράς και της παραχάραξης, μοχλεύει την εξαθλίωση, οξύνει την κρίση, αφήνει ανοιχτά τραύματα, δυσκολεύει τον καθημερινό αγώνα επιβίωσης.

Το σκάρτο, το πλαστό, ξεσκίζει το καλά χαρτιά των κοινών και της δημοκρατίας: ηθική, γνώση, ορθό λόγο∙ πλήττει ευθέως την αισιοδοξία και την αυτοπεποίθησή μας. Όλα τ’ άλλα είναι απλώς νομίσματα, ήτοι, επικυρώνουν τον νόμο: την υπεροχή της ασύδωτης και διαβρωτικής κιβδηλείας. Μήπως νομίζουμε για πολλά, ενώ δεν θάπρεπε; 

  

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη: όχι μία «α λα καρτ» υπόθεση
Oι αρχές μιας αλληλεγγύης μεταξύ χωρών-μελών της Ε.Ε. είχαν ενσωματωθεί στο ευρωπαϊκό πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο παράλληλα με την καθιέρωση του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος.
Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη: όχι μία «α λα καρτ» υπόθεση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανάκριβη νομιμότητα
Οι Ελληνες δεν είναι ουρανοκατέβατοι. Αν και έχω πολλές αμφιβολίες ότι καταγόμαστε απευθείας από τους αρχαίους Ελληνες, μιας και μυριάδες κατακτητές πέρασαν από τα μέρη μας, είμαι βέβαιος ότι έχουμε άμεση...
Πανάκριβη νομιμότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το θέατρο της καθημερινότητας
Ας αποφασίσουμε να αντιμετωπίσουμε τα οριακά προβλήματα: τι πρέπει να σκεφτούμε (ή να μη σκεφτούμε) για τον θάνατο; Τι για το πεπρωμένο μας, για το νόημα που πρέπει να δώσουμε στη ζωή μας;
Το θέατρο της καθημερινότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ηθικό πλεονέκτημα
Το ερώτημα αν νομιμοποιείται κάποια ή κάποιος να δηλώνει πάρα πολύ αριστερός και ταυτόχρονα να φωτογραφίζεται σε στάσεις «αντεπαναστατικές» μεταφέρει τη συζήτηση στον χώρο της ηθικής.
Το ηθικό πλεονέκτημα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι πρέπει –και δεν πρόκειται– να κάνει η Ευρώπη
Πρέπει να αποβάλει, επιτέλους, κάποια συμπλέγματα πολιτισμικής ανωτερότητας που συνεχίζει να φέρει από την εποχή της αποικιοκρατίας και των ευρωπαϊκών ιμπεριαλισμών.
Τι πρέπει –και δεν πρόκειται– να κάνει η Ευρώπη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «νέα» κρίση
Η αρχή της νομισματικής κυριαρχίας και η αύξηση των επιτοκίων που επιβάλλει για τη μείωση του πληθωρισμού βρίσκουν την Ελλάδα με συσσωρευμένα προβλήματα εξαιτίας των κρίσεων του παρελθόντος.
Η «νέα» κρίση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας