Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το κακό νόμισμα διώχνει το καλό

Το κακό νόμισμα διώχνει το καλό

  • A-
  • A+

Στην ουσία πρόκειται για πολυσήμαντη παραβολή. Ωστόσο, αν στη νομισματική οικονομική ιστορία η φράση του τίτλου έγινε γνωστή ως «νόμος του Γκρέσαμ», η κοινωνικοπολιτική της πατρότητα ανήκει στον Αριστοφάνη.

Στους «Βάτραχους», κάπου στη μέση της κωμωδίας, ο ποιητής βάζει τον χορό να λέει πως «ό,τι έπαθε η πόλη με τα παλιά και τα νέα νομίσματα, το παθαίνει με τους τους καλούς και τους κακούς πολιτικούς της. Δεν θέλαμε τα καλά νομίσματά μας, τα γνήσια, αυτά με τη σωστή κοπή που είχαν πέραση και στους βάρβαρους και στους Ελληνες.

Θέλαμε να κυκλοφορούν μονάχα οι ελεεινές παλιομπακίρες που φρεσκοκόψαμε. Ομοίως, προπηλακίζουμε τους… φρόνιμους, άντρες τίμιους και καθωσπρέπει… και στις θέσεις τους βάζουμε… κάτι σαν μούτρα μπρούτζινα, κάτι αχρείους και γιους αχρείων… που η πόλη μας μήτε και για κλητήρες δε θα ήθελε στα παλιά καλά της χρόνια. Αμυαλοι! Μα τώρα αλλάξτε τελοσπάντων ταχτική…» Και ο Γκρέσαμ; Στην εποχή του ο Σερ Τόμας Γκρέσαμ (1519-1579) ήταν, τρόπον τινά, ο πολύτιμος Άγγλος.

Εμπορος και χρηματομεσίτης, ιδρυτής του Βασιλικού Χρηματιστηρίου του Λονδίνου∙ ψιλοκατάσκοπος, λαθρέμπορος χρυσού και όπλων, προσέφερε τις υπηρεσίες του σε πολλούς (Ερρίκο Η΄, Εδουάρδο ΣΤ΄, στις ετεροθαλείς αδελφές του Εδουάρδου, τη βασίλισσα Μαίρη Α΄ και την Ελισάβετ Α΄).

Απεσταλμένος του Στέμματος στις Κάτω Χώρες, διαπραγματεύτηκε με ξένους δανειστές, πέτυχε την αύξηση της αξίας της αγγλικής λίρας στο Χρηματιστήριο της Αμβέρσας και, σε σύντομο διάστημα, απάλλαξε τον Εδουάρδο από όλα τα χρέη του. Κατανόησε τη δύναμη των συναλλαγματικών ισοτιμιών (exchangeequalization account) αλλά και της πολιτικής στον επηρεασμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Το 1558 ο Σερ Τόμας, αφού φίλησε το γοβάκι της Ελισάβετ Α΄ για την ενθρόνισή της ‒πίνοντας κρασί με ρουμπίνι, για να νοστιμίζει‒ την έπεισε να κόψει νέες χρυσές λίρες αντικαθιστώντας τα υποτιμημένα ψευτοαργυρά νομίσματα που είχαν κόψει ο Ερρίκος Η΄ και ο Εδουάρδος ΣΤ΄ με μέταλλο κατώτερης ποιότητας. «Μεγαλειοτάτη –της είπε‒ τα κακά νομίσματα θα εκτοπίζουν τα καλά, επειδή θα κυκλοφορούν μόνο τα πρώτα αφού η πραγματική τους αξία θα είναι χαμηλότερη από την ονομαστική, ενώ τα καλά θα μπαίνουν κάτω από τα στρώματα ή πηγαίνουν για λιώσιμο».

Έτσι, για την ιστορία υπέρ του καλού νομίσματος, η Ελισάβετ Α΄ δημιούργησε τη νέα αγγλική λίρα με χρυσό 22 καρατίων ‒ένα από τα πλέον ανθεκτικά και πετυχημένα νομίσματα, που ποτέ δεν έχασε την αξία του‒ και έθεσε τα θεμέλια για την κοσμοκρατορία των Βρετανών κατά τους επόμενους πέντε αιώνες.

Αλλά αυτή η ιστορία, ενώ εξηγεί πολλά για τη θετική ανάδραση του καλού, αφήνει έξω τις πολιτικές ουρές που έθιξε μάλλον καλύτερα ο Αριστοφάνης με το «αλλάξτε τελοσπάντων ταχτική». Δεν θα αναφερθώ στα αυτονόητα μείζονα των συνεπαγωγών του «νόμου του Γκρέσαμ» στις δημόσιες περιπέτειες∙ λ.χ., στο ότι με το brain drain ξεπόρτισε ένας πραγματικός πλούτος μαζί με τα περίπου 16 δισ. ευρώ (το κόστος σπουδών τους) που χαρίστηκαν στις χώρες υποδοχής των καλύτερων και πιο ταλαντούχων παιδιών μας.

Θα σταθώ στις αφανείς συνεπαγωγές – που δεν θέλουμε να βλέπουμε ή που δεν αποτιμώνται. Παραδείγματος χάριν, ο «νόμος του Γκρέσαμ» λειτουργεί στην καθημερινή πληροφόρηση. Πολλά καλά «κάτι» συμβαίνουν στον κόσμο και στη χώρα∙ όμως, «οι κακές ειδήσεις διώχνουν τα καλά νέα».

Κοντά σ’ αυτή τη λειτουργία, το μεγαλύτερο χτύπημα το δέχεται το πολιτισμικό και συναισθηματικό: οι υπεραπλουστευμένες ιδέες, τα συνθήματα, πάντα εκτοπίζουν την εκλεπτυσμένη και γόνιμη σκέψη και η χυδαιότητα μαζί με τη βία εκτοπίζουν με ευκολία τη σωφροσύνη, το όμορφο, την αγάπη – που, πεισματικά, εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμα και ως προσδοκίες.

Επιπλέον, ποιος ενδιαφέρεται για τα αποτελέσματα των αντικρουόμενων πληροφοριών σε σχέση με την ποιότητα σκέψης, δράσης και αποφάσεων των πολιτών; Αγνοήσαμε παθογένειες όταν τα πράγματα πήγαιναν καλά και υποτιμήσαμε τις πιθανές συνέπειες στα δύσκολα.

Δεν μπορεί, λ.χ., να έχει δίκαιο και ο Μητσοτάκης και ο Κοτζιάς, ακόμα και σε επίπεδο πολιτικής επικοινωνίας, στη διαπραγμάτευση για το Μακεδονικό, ούτε είναι δυνατόν να κλείνουμε τα μάτια στα πολλά εμμένοντα «παρα-» της ελληνικής κοινωνίας: στην παραπολιτική, την παραοικονομία, τα παραδικαστικά, τα παραεκκλησιαστικά, την παραπληροφόρηση κ.λπ., κ.λπ. που ευημερούν έναντι των κανονικών θεσμών.

Γιατί, λοιπόν, δυσκολευόμαστε; Γιατί το «κακό νόμισμα» έχει απλωθεί∙ δεν πλήττει μόνον την οικονομία – παρά το ότι ως τέκνο της απληστίας και της θέλησης για ωμή κυριαρχία, μέσω της διαφθοράς και της παραχάραξης, μοχλεύει την εξαθλίωση, οξύνει την κρίση, αφήνει ανοιχτά τραύματα, δυσκολεύει τον καθημερινό αγώνα επιβίωσης.

Το σκάρτο, το πλαστό, ξεσκίζει το καλά χαρτιά των κοινών και της δημοκρατίας: ηθική, γνώση, ορθό λόγο∙ πλήττει ευθέως την αισιοδοξία και την αυτοπεποίθησή μας. Όλα τ’ άλλα είναι απλώς νομίσματα, ήτοι, επικυρώνουν τον νόμο: την υπεροχή της ασύδωτης και διαβρωτικής κιβδηλείας. Μήπως νομίζουμε για πολλά, ενώ δεν θάπρεπε; 

  

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τοπική Αυτοδιοίκηση: ο τρίτος πυλώνας εξουσίας
Υπάρχουν χώρες, εκεί στον μακρινό και παγωμένο Βορρά, που έχουν ανθρώπους ευτυχισμένους. Από τη στιγμή που θα γεννηθεί ένα παιδί, οι υπηρεσίες του δήμου αναλαμβάνουν οτιδήποτε το αφορά.
Τοπική Αυτοδιοίκηση: ο τρίτος πυλώνας εξουσίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Οκτωβριανή Επανάσταση, η Ρόζα Λούξεμπουργκ, οι Σάιλοκ, οι αετοί και οι κότες
Την «άποψη» πως η Μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση δεν ήταν επανάσταση, «δεν έγινε καμιά επανάσταση αλλά ένα στρατιωτικό πραξικόπημα», την πρωτάκουσα το 1992 στη Γερμανία, στο Wiesbaden, πρωτεύουσα της ομόσπονδης...
Η Οκτωβριανή Επανάσταση, η Ρόζα Λούξεμπουργκ, οι Σάιλοκ, οι αετοί και οι κότες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο νεοφιλελευθερισμός στην Ανατολική Ευρώπη
Η παραδοσιακή λοιπόν Ανατολική Ευρώπη, ως πολιτικο-οικονομική οργάνωση του κρατικού σοσιαλισμού, ανήκει στο ιστορικό παρελθόν. Αλλά ζούμε στην εποχή μιας άλλης Ανατολικής Ευρώπης, η οποία δομείται και...
Ο νεοφιλελευθερισμός στην Ανατολική Ευρώπη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιδιωτικά δίκτυα σημαίνουν κακές και ακριβές υπηρεσίες
Σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή και διεθνή πρακτική, η Ν.Δ. επιλέγει για την Ελλάδα την αντίστροφη πορεία. Δεν θέλει να ξεπουλήσει μονάχα τη ΔΕΗ και τη ΔΕΠΑ. Στο στόχαστρο έχει βάλει και τα κερδοφόρα –μετά το...
Ιδιωτικά δίκτυα σημαίνουν κακές και ακριβές υπηρεσίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πανεπιστημιακή πραγματικότητα σε Ελλάδα και Ευρώπη διαψεύδει τις νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις
Από τα δεδομένα φαίνεται ότι έχουμε πολύ χαμηλά επίπεδα δημόσιας δαπάνης ως ποσοστό τους ΑΕΠ, δαπάνης ανά φοιτητή και τον χειρότερο δείκτη στην αναλογία φοιτητών προς ακαδημαϊκό προσωπικό.
Η πανεπιστημιακή πραγματικότητα σε Ελλάδα και Ευρώπη διαψεύδει τις νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Φουκουγιάμα δεν είχε δίκιο
Τριάντα χρόνια μετά την περίφημη πτώση του Τείχους του Βερολίνου, τίποτα απ’ όλες τις «θαυματουργές» υποσχέσεις δεν έγινε πράξη. Το αντίθετο, θα έλεγα. Η οικονομική κατάσταση αμβλύνει το χάσμα μεταξύ...
Ο Φουκουγιάμα δεν είχε δίκιο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας