Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Βόρειοι και Νότιοι: πώς η Ιστορία τού χθες γεννά την υστερία τού σήμερα
Ettore Ferrari/ANSA via AP
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Βόρειοι και Νότιοι: πώς η Ιστορία τού χθες γεννά την υστερία τού σήμερα

  • A-
  • A+

«Φτιάξαμε την Ιταλία. Τώρα πρέπει να φτιάξουμε τους Ιταλούς». Η περίφημη φράση του Μάσιμο Ντ’ Ατζέλιο, πρωθυπουργού του Βασιλείου της Σαρδηνίας, αναφέρεται στη δημιουργία του ιταλικού κράτους, το 1861, και στο γεγονός ότι οι Ιταλοί δεν είχαν εκείνη την εποχή στο σύνολό τους αυτό που σήμερα χαρακτηρίζουμε εθνική ταυτότητα.

Σχεδόν 160 χρόνια μετά, οι περιφέρειες της Ιταλίας διατηρούν τις μεγάλες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες και τα πολύ διαφορετικά μεταξύ τους πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ενώ το χάσμα Βορρά και Νότου δεν έχει γεφυρωθεί.

Μεγάλο μέρος του ιταλικού Βορρά, που βρισκόταν υπό αυστριακή κατοχή την εποχή του αγώνα για την ενοποίηση, ήταν πολύ πιο αναπτυγμένο πολιτικά και οικονομικά από τη Νάπολη των Βουρβόνων.

Στη συνέχεια εξελίχθηκε γρήγορα σε βιομηχανική δύναμη, ενώ ο Νότος παρέμεινε υπανάπτυκτος, με υπέρμετρη επιρροή της μαφίας και των ντόπιων κομματαρχών. Οι βιομηχανικοί εργάτες του Βορρά περιφρονούσαν τους «terroni», τους χωματανθρώπους, τους εργάτες γης του Νότου.

Ο Αντόνιο Γκράμσι πίστευε ότι ο συνασπισμός των γαιοκτημόνων του Νότου με τους αστούς του Βορρά ήταν εμπόδιο στην επίλυση του προβλήματος του Νότου, γιατί η θυσία του οπισθοδρομικού Νότου ήταν συνδεδεμένη με τη βιομηχανική ανάπτυξη του Βορρά.

Στη δεκαετία του ’50 και του ’60 του περασμένου αιώνα, η τεράστια ανάπτυξη του Βορρά δεν θα είχε συντελεστεί χωρίς τους εσωτερικούς μετανάστες από τον Νότο, τα παιδιά με τη χαρτονένια βαλίτσα, που γέμιζαν τα τρένα με προορισμό το Μιλάνο και το Τορίνο και συνωστίζονταν σε φρικτές τρώγλες για ένα κομμάτι ψωμί.

Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους του μόχθου, που αντιμετωπίζονταν ρατσιστικά από μεγάλο μέρος του πληθυσμού στο Μιλάνο και στο Τορίνο, βρήκαν μια θέση στον ήλιο χάρη στη στάση του Κομμουνιστικού Κόμματος, που προσπάθησε να επεκτείνει τις πολιτικές των δήμων για την κατοικία και τους ενέταξε στα εργασιακά συμβούλια.

«Κάποιες φορές», λέει η Ροσάνα Ροσάντα στα απομνημονεύματά της, «τους έβλεπες να έρχονται στη συνέλευση της κομματικής οργάνωσης και να κάθονται στο βάθος, μακριά από τους υπόλοιπους.

Σιγά σιγά, όμως, άρχιζαν να μιλάνε, στη δική τους διάλεκτο, και να εκθέτουν τα προβλήματά τους».

Το 1991 το Κομμουνιστικό Κόμμα, που ήταν ριζωμένο σε κάθε γωνιά της Ιταλίας, υποχρεώθηκε από την ηγετική ομάδα του να αλλάξει φυσιογνωμία και πάνω από μισό εκατομμύριο μέλη δεν εντάχθηκαν στο νέο κόμμα, αλλά ούτε σε κάποιο άλλο.

Το σημερινό Δημοκρατικό Κόμμα θεωρείται ακόμη από κάποιους, λίγους πλέον, ως ο κληρονόμος του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Ομως, ιδιαίτερα από την εποχή της έλευσης του Ρέντσι, το ψηφίζουν οι πιο εύποροι πολίτες. Εχει επιτευχθεί ο στόχος αλλαγής του κοινωνικού στρώματος στο οποίο απευθύνεται.

Η Αριστερά σε όλες τις εκφάνσεις της, έπειτα και από τις διάφορες πολιτικές που εφάρμοσε και έπειτα από συνεχείς διασπάσεις χωρίς ουσιαστικό πρόγραμμα, δεν πείθει πλέον.

Η Λέγκα του Βορρά, από τη δεκαετία του ’80, άρχισε να αναπτύσσει τις θεωρίες απόσχισης, που έβρισκαν ανταπόκριση στον πληθυσμό λόγω της συνεχούς χρηματοδότησης του Νότου, η οποία δεν κατέληγε στις τσέπες των απλών ανθρώπων, αλλά στις τσέπες της μαφίας και των διεφθαρμένων πολιτικών.

Ο πλούσιος Βορράς ένιωθε ότι δεν όφειλε καμία συμπαράσταση στον φτωχό Νότο. Πολλοί εργάτες πρώην ψηφοφόροι του Κομμουνιστικού Κόμματος είχαν πλέον τη Λέγκα ως σημείο αναφοράς.

Οταν η Λέγκα του Σαλβίνι αποφάσισε ότι έπρεπε να ακολουθήσει το παράδειγμα της Λεπέν και να μεταμορφωθεί σε «κόμμα του έθνους» για να κυνηγήσει τους νέους κατατρεγμένους, τους μετανάστες και τους πρόσφυγες από την Αφρική και την Ασία, ήταν φυσικό να μην πείσει τους νότιους Ιταλούς.

Το Κίνημα 5 Αστέρων γοήτευσε ιδιαίτερα τον φτωχό Νότο, γιατί δεν μιλούσε μόνο για αξιοκρατία και καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά έφερε στην επιφάνεια αιτήματα κατάργησης αντεργατικών νόμων, υποσχέθηκε τη θέσπιση του εγγυημένου εισοδήματος και εναντιώθηκε στην επιβολή της λιτότητας από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Γι’ αυτό το ακολούθησαν και οι ορφανοί από εκπροσώπηση αριστεροί και οι περιβαλλοντικοί ακτιβιστές κατά των τρένων υψηλής ταχύτητας και των μεγάλων έργων, καθώς και τα δύο εκατομμύρια πρώην ψηφοφόρων του Δημοκρατικού Κόμματος. Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο Ντομένικο Ντε Μάζι, το Κίνημα αποτελείται κατά 45% από αριστερούς, 25% δεξιούς, 30% μετακινούμενους...

Δεν θα μπορούσαμε να πούμε το ίδιο για τη Λέγκα, η οποία, ανεξάρτητα από τις κορόνες κατά του ευρώ και της Ε.Ε., είχε στο πρόγραμμά της τον flat tax, που ευνοεί τα μεγαλύτερα εισοδήματα, και είχε ήδη ψηφίσει την υλοποίηση των μεγάλων έργων. Κατά τα άλλα, κύριο μέλημά της είναι οι εξαγγελίες μέτρων καταστολής και η ρατσιστική βία.

Η προοπτική συγκυβέρνησης χάρισε συναίνεση στον Σαλβίνι και απογοήτευσε το αριστερό κομμάτι των 5 Αστέρων.

Μετά την τελευταία επέμβαση του προέδρου της Δημοκρατίας, από την οποία μοιάζει πάλι να επωφελείται ο Σαλβίνι, διαφαίνεται η αφετηρία της ακροδεξιάς πορείας μιας μεγάλης δημοκρατικής χώρας.

Η κατακερματισμένη, τραυματισμένη Αριστερά προλαβαίνει να ανασυνταχθεί για να αντιστρέψει αυτή την πορεία; Η απάντηση είναι: μάλλον όχι.

*Δημοσιογράφος, μεταφράστρια

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιταλικό βραχυκύκλωμα
Η θερινή πολιτική κρίση στην Ιταλία επιβεβαίωσε για ακόμη μια φορά ότι η χώρα βρίσκεται από την αποπομπή του Μπερλουσκόνι τον Νοέμβριο του 2011 σε κρίση μακράς διαρκείας, σε παρατεταμένο βραχυκύκλωμα.
Ιταλικό βραχυκύκλωμα
ΕΥΡΩΠΗ
H επισφαλής συμμαχία Λέγκας και Πέντε Αστέρων
Ολοι προσπαθούν να καταλάβουν πόσο θα διαρκέσει, τελικά, η συμμαχία των Πέντε Αστέρων με τη Λέγκα, δεδομένης και της ευθείας σύγκρουσης Ρώμης-Βρυξελλών. Σύμφωνα με πολλές διαρροές, η Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι θα...
H επισφαλής συμμαχία Λέγκας και Πέντε Αστέρων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «κυνήγι» του Spitzenkandidat (κορυφαίος υποψήφιος)
Οσο πλησιάζουν οι ευρωεκλογές του Μαΐου τόσο πιο θολό είναι το μέλλον του συστήματος του επικεφαλής υποψηφίου (Spitzenkandidat) με το οποίο επιλέχθηκε πρώτη φορά το 2014 ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,...
Το «κυνήγι» του Spitzenkandidat (κορυφαίος υποψήφιος)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αθηναϊκή δημοκρατία στο Κυρηνάλιο
Αστραψαν και βρόντηξαν με τις ιταλικές εκλογές οι κήρυκες του ορθολογισμού και της αρετολογίας. Ο λαϊκισμός σε όλες τις κλίσεις και αριθμούς. Και η αριστερή μελαγχολία που έγινε αριστερή κατάθλιψη. Ο Μάρκο...
Η αθηναϊκή δημοκρατία στο Κυρηνάλιο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μήνυμα της Θουριγγίας
Τριάντα χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το εκλογικό αποτέλεσμα της στη Θουριγγία επιβεβαιώνει για μία ακόμη φορά την αποτυχία του στοιχήματος της σύγκλισης της πρώην Αν. Γερμανίας με τη Δυτική.
Το μήνυμα της Θουριγγίας
ΕΥΡΩΠΗ
Ψήφος στον Σαλβίνι από την Ούμπρια
Θρίαμβος για την υποψήφια της Ακροδεξιάς στις περιφερειακές εκλογές ● Δεν φαίνεται να πείθει τους Ιταλούς η συγκυβέρνηση των Δημοκρατικών με τα Πέντε Αστέρια.
Ψήφος στον Σαλβίνι από την Ούμπρια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας