Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η αποκολοκύνθωση των ακροατηρίων
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η αποκολοκύνθωση των ακροατηρίων

  • A-
  • A+

Υποτίθεται ότι ο ρόλος των ΜΜΕ είναι η συνεισφορά στη διαμόρφωση της δημόσιας συζήτησης για τα θέματα που απασχολούν την (εκάστοτε) κοινωνία, δηλαδή με την παραγωγή και προώθηση της δημόσιας σφαίρας, όσο και η οικονομική τους βιωσιμότητα, ώστε αυτά να είναι ανεξάρτητα από τις όποιες βλέψεις των όποιων παραγόντων οπουδήποτε.

Τι βλέπουμε σήμερα; Την κυριαρχία της προπαγάνδας μέσω των συνειδητών ψεμάτων και των παραπλανητικών (δήθεν) ειδήσεων, και το δεδομένο του ελέγχου του περιεχομένου μεγάλου αριθμού ΜΜΕ από μονοπώλια των ΜΜΕ, αποτελέσματα της συγκέντρωσης της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής εξουσίας από πολύ συγκεκριμένα άτομα για πολύ συγκεκριμένους λόγους. Σε μεγάλο βαθμό, τα παραμύθια για την ανεξαρτησία των ΜΜΕ πάνε κατευθείαν στον σκουπιδοτενεκέ.

Ο βασικός στόχος είναι ένας: η μαζική δημιουργία ακροατηρίων που ζουν με φαντασιώσεις. Η οριστική απογύμνωση και πλήρης απομάκρυνση από κάθε σκέψη που ενσωματώνει την αμφιβολία, την επαλήθευση (για αυτή την τελευταία υπάρχουν αρκετοί τρόποι στις μέρες μας), την κριτική και τη συνειδητή αποκολοκύνθωση – συνοπτικά, την ηλιθιοποίηση.

Οι σημερινές κοινωνίες χρειάζονται, στην πλειονότητά τους, τη μακροημέρευσή τους – άρα μηδενική κριτική και αμφισβήτηση, άρα αντίστοιχα ακροατήρια. Βέβαια, όλα αυτά ξεκινούν από τον αγγλικό φιλελευθερισμό, που είχε διαμορφώσει την έννοια μιας κοινωνίας πολωμένης ανάμεσα στις «ανώτερες τάξεις» και τις «κατώτερες τάξεις».

Αυτό συνεχίστηκε και στις ΗΠΑ, με κύριο εκπρόσωπο τον Γουόλτερ Λίπμαν (Walter Lippmann), που διαμόρφωσε αυτή την έννοια για τα ακροατήρια των ΗΠΑ. Ο Λίπμαν έλεγε ότι η κοινωνία των ΗΠΑ διαιρείται στις πολυπληθείς εκχυδαϊσμένες μάζες ενός κυρίως αδαούς «κοινού», που καθοδηγούνται από μιαν ελίτ ή μιαν «εξέχουσα τάξη», που αποκαλούσε «οι υπεύθυνοι άνθρωποι», αυτοί δηλαδή που διαμορφώνουν τους όρους αυτού που αποκαλείται «εθνικό συμφέρον».

Και συνεχίζει λέγοντας ότι αυτοί θα επανδρώνουν την αφοσιωμένη γραφειοκρατία, που εξυπηρετεί τα συμφέροντα της ιδιωτικής εξουσίας και του ιδιωτικού πλούτου, αλλά η αλήθεια αυτής της σχέσης ποτέ δεν πρέπει να φανερωθεί στο αδαές μαζικό κοινό, μια που αυτό δεν θα μπορούσε να καταλάβει αυτό τον μηχανισμό.

Οι μάζες πρέπει να εμφορούνται από τη φαντασίωση ότι πράγματι ασκούν «δημοκρατική» εξουσία. Αυτή η φαντασίωση πρέπει να τους δημιουργείται από τους «υπεύθυνους ανθρώπους» μέσα από αυτό που έλεγε «κατασκευή της συναίνεσης». Μοντέλα σαν και αυτό βασίζονται στην εξαπάτηση του ευρύτερου κοινού και καταλήγουν σε ανθρώπινες τραγωδίες.

Αυτός είναι και ο πολιτικός ρόλος των εφημερίδων, διαφορετικά δεν χρειάζεται καν να υπάρχουν. Χρειάζεται να ξεθεμελιώνουν τις όποιες φαντασιώσεις αυτών που αποκαλούνται ελίτ (και δυστυχώς είναι μπόλικοι) προς όφελος των μεγάλων μαζικών ακροατηρίων. Δηλαδή να διδάσκουν την κριτική.

* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ, Πανεπιστήμιο Αθηνών

  

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ABC, το barcode και η Ελλάδα
Το ABC (Audit Bureau of Circulation) είναι μια υπηρεσία με γραφεία σε όλον τον κόσμο, που αποτυπώνει τις κυκλοφορίες των εφημερίδων, γενικά, των εντύπων ΜΜΕ, ενώ στη Βόρεια Αμερική έχει αντικατασταθεί από τη...
Το ABC, το barcode και η Ελλάδα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εγκλημα υποκινούμενο από το μίσος
Η Ευρώπη πίστεψε εκείνους που καλλιέργησαν το στερεότυπο «όλοι οι Ελληνες είναι τεμπέληδες και καλοπερασάκηδες». Τώρα οι εταίροι μας, αν θελήσουν να αλλάξουν το αδιέξοδο σχέδιό τους για την Ελλάδα, θα πρέπει...
Εγκλημα υποκινούμενο από το μίσος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «δημιουργική καταστροφή» της κλιματικής αλλαγής
Ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ στις «Δεκαεφτά αντιφάσεις του κεφαλαίου» και συγκεκριμένα στη δέκατη έκτη αντίφαση που αφορά τη σχέση του κεφαλαίου με τη φύση, μας καλεί να καταλάβουμε πόσο σημαντικό είναι το γεγονός ότι το...
Η «δημιουργική καταστροφή» της κλιματικής αλλαγής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κύπρος: η σκιά του βρόμικου χρήματος
Στη δίνη του κυκλώνα ο πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Αναστασιάδης που, σύμφωνα με αποκαλύψεις της OCCRP, εμπλέκεται με το ρωσικό κύκλωμα ξεπλύματος χρήματος με την επωνυμία Troika Laundromat. Ο ίδιος κάνει λόγο...
Κύπρος: η σκιά του βρόμικου χρήματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κάντε τους Κινέζους!
Από τότε που ο Μεγάλος Τιμονιέρης ξανάβαλε την Κίνα στον χάρτη του κόσμου με τη φιλοδοξία να την κάνει πραγματικό κέντρο του, ο ανατολικός άνεμος σαρώνει την επηρμένη Δύση κατά ριπάς. Αλλοτε θυελλώδης, άλλοτε...
Κάντε τους Κινέζους!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δημοκρατία και καπιταλισμός
«Οι ανισότητες μεταξύ πλουσίων και φτωχών είναι η παλαιότερη και πιο μοιραία ασθένεια όλων των δημοκρατικών καθεστώτων» (Πλούταρχος).
Δημοκρατία και καπιταλισμός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας