Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο σκηνοποιητής

Ο σκηνοποιητής

  • A-
  • A+

«Η υπογραφή δεν είναι η ένδειξη ενός προσώπου, είναι η παρακινδυνευμένη διαμόρφωση μιας επικράτειας». Και προφανώς δεν πρόκειται για τη θνήσκουσα χώρα μου, αλλά για την επικράτεια που εγκαθιδρύει ο δεύτερος τόμος Καπιταλισμός και Σχιζοφρένεια - Χίλια πλατώματα του Ντελέζ και του Γκουαταρί*. Αυτό το βιβλίο είναι το Κατά Ματθαίον μου.

Ομως ποια είναι τα πλατώματα αυτά; Τα ριζώματα. Οι πολεμικές μηχανές. Οι νομάδες. Τα βιβλία. Και οι μουσικές. Ο,τι μας χρειάζεται για να ξεπεράσουμε τη δυαδική λογική (καλό - κακό, προοδευτικό - συντηρητικό) που μας επιβάλλεται και μας βολεύει.

Ο,τι μας επιτρέπει να εμπλέξουμε στο παιχνίδι διαφορετικά καθεστώτα, να μιλήσουμε μια γλώσσα που δεν είναι η μητρική, να καταλάβουμε πως το εκφραστικό προηγείται του γλωσσικού και του κτητικού και πως «αυτές οι εκφραστικές ποιότητες συγκροτούν ένα “έχειν” βαθύτερο από το “είναι”», να γίνουμε «Ζοζεφίνα η τραγουδίστρια» του Κάφκα, ο στρουθιόμορφος σκηνοποιητής που περνά από τη θλίψη στη χαρά και ριψοκινδυνεύει για να τη μετατρέψει σε μελωδία.

Και επειδή οι αναμνήσεις μου είναι από το μέλλον (από το 1968), αισθάνομαι στο παρόν μου σαν τον Κραπ του Μπέκετ, που ακούει τις παλιές μπομπίνες με τη φωνή του στο μαγνητόφωνο, χωρίς να έχει αποδώσει σε όσα ακούει τον «λευκό» τους «τοίχο» και τη «μαύρη τρύπα» από όπου προέρχεται η φωνή του.

Ο Δημήτρης Καμαρωτός το κάνει. Ακουσα τη μουσική του μέλλοντός μας από το παρελθόν του (1983), όταν έγραφε για τους Κόμβους του περιβόητου δόκτορα Λενγκ, καλεσμένος από το IRCAM (υπό τη διεύθυνση, τότε, του Πιερ Μπουλέζ) τρία χρόνια μετά την κυκλοφορία των «Χιλίων πλατωμάτων» στο Παρίσι. Ενας οραματιστής που γνώριζε από τότε τι χρειαζόμαστε σήμερα και δεν το καταλαβαίνουμε.

Ο Καμαρωτός είχε καταλάβει το αδιέξοδο της ταύτισης του έργου με τη μελωδία, διακρίνοντας στους Κόμβους τον σχιζοαναλυμένο καλλιτέχνη από τον ίδιο του τον εαυτό. Κάποιον που ορθώνει ένα όριο ή φτιάχνει ένα σημάδι στο δάσος, όπως εκείνο το πουλί (ο σκηνοποιητής) που καταλαμβάνει αυθαίρετα ένα μέρος που δεν του ανήκει.

Ο Ολιβιέ Μεσιάν είχε δίκιο: «Αν ο κλέφτης τραγουδήσει καλύτερα, ο ιδιοκτήτης τού παραχωρεί τη θέση του». Ισως γι’ αυτό ο Μπαχ, στο τελευταίο χορικό του Κατά Ματθαίον, συνθέτει έναν χορό –μια σαραμπάντα– για τον νεκρό Χριστό, χωρίς προφανώς να πιστεύει ότι πρόκειται να αναστηθεί.

Η μουσική αρκεί!

* Gilles Deleuze - Félix Guattari, «Καπιταλισμός και Σχιζοφρένεια», τ. 2: «Χίλια πλατώματα», μτφρ. Β. Πατσογιάννης, Πλέθρον, Αθήνα 2017.

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιστορική μελέτη πίσω από μια βιογραφία
Ενα νέο βιβλίο ήρθε, πολύ πρόσφατα, να εμπλουτίσει τη βιβλιογραφία σε σχέση αφενός με τη βιογραφία του γιατρού Πέτρου Σωκράτους Κόκκαλη και αφετέρου με τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές πτυχές της...
Ιστορική μελέτη πίσω από μια βιογραφία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια εμπεριστατωμένη μελέτη για τον λαϊκισμό
Η νέα σειρά βιβλίων 96plus από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο έχει στόχο να προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό βιβλία χρηστικά και έγκυρα, παρεμβάσεις σε ζητήματα αιχμής που είναι (χάρη και στο σχετικά μικρό...
Μια εμπεριστατωμένη μελέτη για τον λαϊκισμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάνω, κάτω, ανάμεσα στις γραμμές
Να ζητάς από έναν συγγραφέα να σου πει γιατί γράφει είναι σαν να ρωτάς ένα ψάρι γιατί κολυμπά. Κατά τα τέλη της τελευταίας δεκαετίας του 20ού αιώνα, πίνοντας καφέ στο σπίτι του φίλου μου συγγραφέα Κ., τον...
Πάνω, κάτω, ανάμεσα στις γραμμές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γράφοντας βιβλία
Η αξίωση ότι μπορείς να διδάξεις τη συγγραφή είναι απατηλή όσο και η οπορτουνιστική ιδέα σύμφωνα με την οποία «όλοι γράφουν». Αντίθετα, είναι λίγοι αυτοί που γράφουν: όπως είναι και λίγοι αυτοί που διαβάζουν....
Γράφοντας βιβλία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαβάζοντας βιβλία(*)
Δεν διαβάζουν βιβλία και λόγω ατάλαντων συγγραφέων. Μετά, γιατί δεν είναι της μόδας. Γιατί κυριαρχεί το κουτσομπολιό. Γιατί η συγκεχυμένη, μπερδεμένη, εκκωφαντική τηλεοπτική πάρλα υποβαθμίζει την προσοχή που...
Διαβάζοντας βιβλία(*)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στην ώρα τους
Ωρα, ονομάζει ο Θάνος Σταθόπουλος το σημειωματάριό του από τις εκδόσεις Ικαρος διότι μην ξεχάσετε να μου επιστρέψετε το μολύβι μου, όπως θα πει η Μαντάμ Σωσά στον Χανς Κάστορπ στο Μαγικό Βουνό.
Στην ώρα τους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας