Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο Αϊνστάιν εναντίον της διαπλοκής

Ο Αϊνστάιν εναντίον της διαπλοκής

  • A-
  • A+

Ο πρόσφατα απελθών από τη ζωή μεγάλος επιστήμονας Στίβεν Χόκινγκ δίκαια είχε χαρακτηριστεί «νέος Αϊνστάιν». Η διαφορά των δύο ήταν ότι ο Βρετανός έδρασε και πέθανε καθηλωμένος σε αναπηρικό καροτσάκι, ενώ ο Γερμανοεβραίος υπήρξε αεικίνητος σε όλη του τη ζωή. Κοινό σημείο ότι και οι δύο πέθαναν σε ηλικία 76 ετών, το 1955 ο Αϊνστάιν και το 2018 ο Χόκινγκ.

Αλλο κοινό σημείο των δύο αυτών μεγαλοφυών προσωπικοτήτων ήταν η στάση τους υπέρ της ειρήνης και κατά του πολέμου, καθώς και το ότι ήταν πολιτικά τοποθετημένοι στην Αριστερά. Ο Χόκινγκ υπήρξε υποστηρικτής του βρετανικού Εργατικού Κόμματος και του σημερινού ηγέτη του Τζέρεμι Κόρμπιν, ενώ ο Αϊνστάιν το 1949 δημοσίευσε άρθρο στο αμερικανικό περιοδικό «Monthly Review» με τίτλο «Γιατί ο σοσιαλισμός». Ενα εξαιρετικά διεισδυτικό άρθρο, που προέβλεπε την εξέλιξη του καπιταλισμού, αλλά και τον κίνδυνο γραφειοκρατικοποίησης του «υπαρκτού σοσιαλισμού».

Από τότε ο Αϊνστάιν έβλεπε να συντελείται η παγκοσμιοποίηση. «Θα αποτελούσε μικρή υπερβολή», έγραφε, «να ισχυριστούμε ότι ακόμα και τώρα έχουμε μια πλανητική κοινότητα παραγωγής και κατανάλωσης», προσθέτοντας ότι «το ιδιωτικό κεφάλαιο τείνει να συγκεντρώνεται σε λίγα χέρια», με αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης «τη δημιουργία μιας ολιγαρχίας του ιδιωτικού κεφαλαίου, που η τεράστια δύναμή του δεν μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά ακόμα και στις δημοκρατικά οργανωμένες πολιτικές κοινωνίες».

Στο ίδιο άρθρο του ο Αϊνστάιν επισήμαινε φαινόμενα διαπλοκής, γράφοντας ότι «τα μέλη των νομοθετικών σωμάτων επιλέγονται από πολιτικά κόμματα που χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό και επηρεάζονται και με άλλους τρόπους από τους ιδιώτες καπιταλιστές», με συνέπεια «οι αντιπρόσωποι του λαού να μην προστατεύουν ικανοποιητικά τα συμφέροντα των μη προνομιούχων τμημάτων του πληθυσμού». Η οδυνηρή εμπειρία της Ελλάδας –και όχι μόνο– τον επιβεβαιώνει.

Ταυτόχρονα, προειδοποιούσε ότι «η σχεδιασμένη οικονομία δεν αποτελεί ακόμα σοσιαλισμό», αφού «μια σχεδιασμένη οικονομία ως τέτοια μπορεί να συνοδεύεται από πλήρη υποδούλωση του ατόμου», θέτοντας το ζήτημα «πώς μπορούν να προστατευτούν τα δικαιώματα του ατόμου και ως εκ τούτου να κατοχυρωθεί το δημοκρατικό αντίβαρο στη δύναμη της γραφειοκρατίας».

Πάνω απ’ όλα, ο Αϊνστάιν ήταν πολέμιος του πολέμου, καλώντας όλη την ανθρωπότητα να ενωθεί, παραμερίζοντας πολιτικές ή άλλες διαφορές, μπροστά στον κίνδυνο της πυρηνικής καταστροφής. Είναι χαρακτηριστική η φράση του «Ο πόλεμος δεν μπορεί να γίνει ανθρώπινος, μόνο να καταργηθεί μπορεί», που απαντούσε προληπτικά στα περί «ανθρωπιστικών πολέμων».

* μέλος του Συμβουλίου του Διεθνούς Γραφείου Ειρήνης

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τον Αϊνστάιν στον Χόκινγκ
Με αφορμή τη συμπλήρωση 63 χρόνων από τον θάνατο του Αϊνστάιν (18.4.1955), σκέφτηκα να γράψω για τη σχέση του κορυφαίου επιστήμονα του 20ού αιώνα με τον Στίβεν Χόκινγκ, που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή. Αμφότεροι...
Από τον Αϊνστάιν στον Χόκινγκ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τη δημόσια χρήση της ιστορίας
Πρέπει σήμερα να αναρωτηθούμε εάν μπορούμε να διεξαγάγουμε έναν εποικοδομητικό διάλογο με αντικείμενο ένα τόσο σημαντικό θέμα, το οποίο αναφέρεται στην ταυτότητα της κοινωνίας μας και στην αυτοσυνείδησή μας ως...
Για τη δημόσια χρήση της ιστορίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενημέρωση (;) και επιστήμη
Μόνο ελάχιστες εφημερίδες διαθέτουν λίγες σελίδες την εβδομάδα για να αναδείξουν με κατανοητό τρόπο επιστημονικά θέματα, για τα οποία πολλοί άνθρωποι δεν είχαν καν ακούσει στο σχολείο τους.
Ενημέρωση (;) και επιστήμη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιδεολογία και επιστήμη
Οι ειδικοί για το θέμα του καθορισμού των ψυχολογικών χαρακτηριστικών από γενετικούς παράγοντες γνωρίζουν πως στην περίπτωση του ανθρώπου φυλετικά χαρακτηριστικά που να είναι γενετικά διακριτά δεν έχουν ποτέ...
Ιδεολογία και επιστήμη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενιαίος Χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης Επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία
Η αναδιαμόρφωση του χάρτη των ΑΕΙ με τις συνέργειες ιδρυμάτων που οδηγούν σε σχηματισμούς μεγάλου μεγέθους και ισχυρής διεπιστημονικότητας είναι ο μόνος βιώσιμος δρόμος για τη διαμόρφωση ισχυρών ακαδημαϊκών...
Ενιαίος Χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης Επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Bayer - Monsanto και το παρελθόν
Η IG Farben, η κοινοπραξία/τραστ χημικών βιομηχανιών και βιομηχανιών βαφών που περιλάμβανε τις εταιρείες BASF, Bayer, Hoechst, Agfa και άλλες μικρότερες, αποτέλεσε τη μεγαλύτερη τέτοιας λογής κοινοπραξία σε...
Bayer - Monsanto και το παρελθόν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας